Villa’s kijken

Omdat ik in een flat woon wilde ik wel eens wat villa’s zien en ben ik in gezelschap van een oude vriend uit Australië naar Vicenza gereisd. Die stad is namelijk de geboorteplaats van de klassieke villa, ontworpen door Andrea Palladio (1508–80) en later door zijn opvolgers. Niet al zijn ontwerpen zijn gerealiseerd. Hij schreef vier boeken over architectuur waar alles in stond en die nog eeuwen na zijn dood geldig zouden blijven (afb. 1). Zijn eerste opdracht was de Villa Trissino, gebouwd tussen 1530–37 (afb. 2).
Hij had succes en Vicenza en omgeving staan dientengevolge vol met villa’s, paleizen en kerken van Palladio, die zich bij al zijn projecten liet inspireren door de klassieke oudheid. Een rijke heer had hem namelijk naar Rome gestuurd om daar de Romeinse ruïnes te bestuderen. Die studie bleef niet zonder vrucht: hij heeft vrijwel in zijn eentje de klassieke architectuur in Europa teruggebracht. Zijn belangrijkste villa is wel de Rotonda (afb. 3–5). Wat huiselijker, maar niet minder klassiek is het nabijgelegen optrekje van de familie Valmarana (afb. 6–8), voor welke de maestro in de omgeving nog vele andere gebouwen zou neerzetten.
Een hoogtepunt is het Teatro Olimpico (afb. 9–13), een wereldwijd uniek, in 1585 nagebouwd Romeins theater dat nog intact en bespeelbaar is. Daar vlak tegenover is het Palazzo Chiericati, nu schilderijenmuseum (afb. 14–16).
Een ander hoogtepunt is de Basilica (afb. 17–26). Dat heeft niets met een kerk te maken maar was een soort stadshal annex paleis van justitie. Op het dak is een terras waar je iets kunt drinken en naar het onweer boven de Dolomieten kijken.
Overal in de stad zag je Palladiaans werk, soms niet klaargekomen als het geld op was, of half verwoest of later fout verbouwd. Ook buiten de stad was er nog van alles te zien (afb. 27–33).
De invloed van Palladio kan nauwelijks onderschat worden: alle classicistische en neo-classicistische gebouwen ter wereld beroepen zich op de door hem opgedolven principes en proporties uit de Romeinse tijd. Ook het Witte Huis in Washington, het Brits Museum, de bank van Angola, het Mauritshuis in Den Haag en duizenden banken, universiteiten, paleizen, ministeries en regeringsgebouwen in alle denkbare landen hebben veel aan hem te danken (afb. 34–39).

Na een heleboel klassieke gebouwen te hebben gescoord vond ik het ook wel fijn dat er nog andere stijlen bestaan, zoals gothisch (afb. 40) en barok (afb. 41). In de achttiende eeuw schilderde Canaletto hoe Venetië er had uitgezien als Palladio ook daar zijn gang had kunnen gaan (afb. 42 !). Dat verzon hij niet; het ontwerp van de Rialtobrug door Palladio is als tekening bewaard; het grote gebouw rechts is de Basilica die op de het plein van Vicenza staat, maar in Venetië totaal had misstaan.

Vicenza was ook als stad erg aangenaam, vooral omdat het autoverkeer uit de binnenstad vrijwel geheel gebannen is. Heerlijk eten en drinken (koffie!), warm weer met alleen ‘s avonds regen of onweer. Aangenaam achterlijk: nog niet alles hoeft ‘rendabel’ te zijn. Er zijn bij voorbeeld nog winkels; niet alles hoeft op een weiland ergens buiten of in het internet gekocht te worden. Alles prettig en menselijk, waarom kan dat hier niet? Tot ons gevoel van welbevinden droeg het hotel zeker bij: een ruime, omgebouwde herenboerderij uit de oude tijd met een bruikbaar zwembad in een flinke tuin waar je zelf fruit mocht plukken (afb. 43). Om de paar kilometer naar de binnenstad te overbruggen stonden gratis fietsen ter beschikking, al waren die nogal gammel.

Kortom, Italië moet weer vaker bezocht worden: het is een land dat gelukkig maakt, dat was ik even vergeten. Het enige nadeel is dat het zo ver is. De wegen waren erg vol, maar ja, je kunt ook data kiezen waarop dat minder het geval is.

Ik plaats hieronder een heleboel foto’s, de meeste van mezelf, sommige uit het net. Geen begenadigd fotowerk, U hoeft het niet te bekijken, het dient vooral als geheugensteun.

2 reacties

Opgeslagen onder Europa, Kunst

Weer vrij man

Generale repetitie

Generale repetitie

Het is voorbij, het Requiem van Verdi in de Stiftsruïne van Bad Hersfeld (zie vroeger blog). De zaal was bij beide uitvoeringen vol en de recensies waren uitstekend, dus we mogen volgend jaar terugkomen met een opera. Maar of ik dat zou willen?

Ik ben er nog wat confuus van; gisteren was immers de tweede en laatste uitvoering en toen moest ik nog door de nacht naar huis rijden, wat ik voortaan niet meer wil; ik zie niet genoeg.

Objectief gezien was het allemaal uitstekend: volle zalen, alles goed gelukt, veel waardering, zeer positieve recensies in kranten en voor de radio. Ook het weer werkte mee: als het had geregend waren we nat geworden en waren de partituren opgezwollen! Zelf kan ik niet zo beoordelen hoe het klonk, door de akoestiek van de ruïne en door onze plaatsing kregen we niet hetzelfde te horen als het publiek. De solisten bijvoorbeeld hoorden we nauwelijks, maar gelukkig hadden we die bij de repetities al gehoord. Uitstekende zangers. Met de muziek was ik innerlijk klaar na de generale repetitie op vrijdag; de twee uitvoeringen waren eerder de uitoefening van een plicht. Dat was ook goed zo, want om het goed te brengen moet je een zekere distantie hebben.

Wat mij zelf betreft: het was een grootse ervaring dit alles een keer mee te maken. Hoewel ik gemerkt heb dat ik oud ben: na de eerste uitvoering was ik kapot en nu weer. Heel lang staan, niet alleen op het podium, ook bij het wachten daarachter, omdat daar geen stoelen zijn. Trappen op en af naar het gewelf (elfde-eeuws of zo!) voor het inzingen (slecht voor de knie en weer staan). En last, but not least: het voortdurende gegons en gepraat van tweehonderd mensen om mij heen. Maar dat kan ik allemaal nog wel verdragen. Wat ik echt vervelend vond is drie dagen in Bad Hersfeld rond te moeten hangen en daarna nog twee keer op en neer te moeten rijden. Op zo’n repetitiedag zing je misschien vier, vijf uur; de overige tien uur per dag hang je rond op een plek waar je eigenlijk niet wilt zijn. Tijdens de repetitiedagen regende het wél, zodat we moesten repeteren in de grote aula van een school even buiten de stad. Dat betekende heen en weer rijden met de auto met vier medepassagiers, waarvan twee Tsjechische uit het orkest. Gedoe, georganiseer, gewacht, broodjes en weer gebabbel. Dat met die school was pech; voor de rest zie ik wel in dat het zo moest gaan als het ging. Het is razend ingewikkeld, zo’n uitvoering. Repeteren als koor, dan met orkest, dan met de solisten erbij, dan nog eens de fijne puntjes en de balans, ja het moest zo gaan en ik heb heel veel geleerd, maar het blijft een geweldige ingreep in het dagelijks leven.

verdi-koorlinkerzijdeLeerzaam was o.a. de omgang met beroepsmusici. Er waren immers ter versterking een hoop zangers van het operakoor van Poznan aangevoerd. Als je op vijftig centimeter naast zo iemand staat hoor hoe hij inzet: steeds iets te vroeg met de medeklinker beginnen, medeklinkers overdrijven: kkkriste, ties irae, rrrrekkwiem. En wat ik op zangles al had geleerd: de klinker de hele toon lang volhouden en minimaal tijd verliezen aan medeklinkers of clusters daarvan, die echter wel goed te horen moeten zijn. Niet et-lux, maar e-tlux. Re-xtre-me-ndae enzovoort. En heerlijk die geschoolde stemmen. Ook de assistent-dirigent die met ons inzong en moeilijke passages nog eens doornam was grote klasse: de koorleider van de Franse radio. Dat ging fantastisch.

Wel gekke jongens die Polen, de meeste nogal grof besnaard en geneigd tot kinderlijke grappen en geintjes. Getatoëerde strandlijven en pas op het laatst in het voddige zwarte koorkostuum geschoten. Zuivere en krachtige stemmen ja, maar soms niet bereid om piano te zingen waar de dirigent dat wilde, zodat wij Duitsers dat dan maar op ons namen. Roken en zuipen deden ze ook nog: tijdens het tweekorige Sanctus stond ik naast een gast die om elf uur ’s ochtends al naar drank rook. Kunstenaars meneer, wat wil je?

En prachtig was de gedaanteverwisseling die dirigent Ulrich Metzger onderging tijdens de uitvoeringen. Eerst had hij gewoon met ons gewerkt, nu was hij het stralende en magische middelpunt waar je naar toe getrokken werd. Zo moet dat.

Of ik tevreden ben? Over mijn eigen zang natuurlijk niet. De allerhoogste tonen kan ik nog niet en verder maak ik fouten, die ik best hoor, maar nog niet kan verbeteren. Dat neem ik mij als beginner echter niet kwalijk. Over het geheel ben ik grotendeels tevreden. Het was zoals gezegd een mooie en grootse ervaring, al vond ik dan het verblijf in Hersfeld minder. Een bezwaar van dit soort constructies is bovendien dat je je als amateur-koorzanger haast een figurant voelt tussen die stimmgewaltige beroeps. Maar in de zachtere gedeelten kwam ik wel tot mijn recht: Lacrimosa dies illa e.d.; lekker huilen.

Van de winter zal ik me dus op het kleine vocaal ensemble storten waarvoor ik uitgenodigd ben. Daar worden alleen dingen gezongen die ik écht kan en ik hoef er maar één keer voor naar een andere stad.

Verder heb ik weliswaar gedacht: dit nooit weer! maar vermoed sterk, dat ik de volgende keer toch weer meedoe met het grote gebeuren. Een voorbeeld kan voor mij het echtpaar E. zijn, dat op de fiets was gekomen (75 kilometer van hun woonplaats), een week lang een hotel geboekt had en gewoon een fietsvakantie vierde in Bad H., waarbij de muzikale uren dan een welkome onderbreking waren. De zwarte koorkleding opgerold op de bagagedrager. Ja, zo kan het ook. Al heb je het stadje gauw gezien, het  landschap eromheen blijft erg aantrekkelijk.

De onzegbare heer Pofalla heeft een 22 jaar jongere vrouw getrouwd, meldde een nieuwsbulletin. De vroegere rechterhand van Merkel, die nu bij de Deutsche Bahn werkt. Dat zou niet ter zake doen, als ik niet de hele tijd de neiging had om Po-faaa-lla te zingen als het Hosanna! moest zijn.

4 reacties

Opgeslagen onder Niks

God onder druk zetten

Bij het instuderen van Verdi’s Requiem (uitvoeringen 6 en 8 augustus in Bad Hersfeld, zie mijn eerdere blog) was het Recordare Iesu pie nog aan mijn aandacht ontsnapt. De reden is dat die tekst voor een solist is, een mezzosopraan, terwijl ik in het koor zing. Maar sinds eergisteren hebben we de vier solisten leren kennen, een prachtig stel overigens, en nu heb ik ook eens goed geluisterd naar dat Recordare. Wat een vreemde tekst! Het is een onderdeel van het Dies iræ, een veertiende(?)-eeuwse hymne over de Jongste Dag, die tot 1971 in de Requiem-mis werd gezongen.
Recordare Iesu pie quod sum causa tuæ viæ, ne me perdas illa die … . ‘Denk eraan, lieve Jezus, dat ik de oorzaak van Uw leven ben. Richt mij niet te gronde op dien dag.’ Met andere woorden: vergeef me maar gauw mijn zonden en stuur me niet naar de hel, want zonder arme zondaren als ik hadt Gij niet eens bestaan! En laat de moeite van Uw kruisdood niet vergeefs geweest zijn, tantus labor non sit cassus. Jezus, God dus, wordt regelrecht onder druk gezet.

In een verhaal uit de biografie van de profeet Mohammed wordt God ook gechanteerd. In de slag bij Badr zag het er even heel slecht uit voor Mohammed en zijn strijders. God had hulp beloofd, maar die liet op zich wachten en de vijand dreigde te overwinnen. Daarop bad de profeet tot God; hij zei onder andere: ‘O God, als deze schare vandaag verloren gaat, wordt Gij niet meer aanbeden!’
Zijn metgezel Abū Bakr vond dat te ver gaan en zei: ‘Profeet, val uw Heer toch niet lastig met uw gebed! God komt echt wel na wat Hij heeft beloofd.’ En dat gebeurde ook, want ‘daarop sliep de Profeet even in, en toen hij wakker werd zei hij: “Houd goede moed, Abū Bakr! Gods hulp is gekomen. Hier is Gabriël, en hij voert een paard mee aan de teugel, dat stof op zijn voortanden heeft.”’
Liet God zich door zijn profeet onder druk zetten of was die hulp toch al onderweg? We weten het niet.

Ik denk dat dit soort ‘chantage’ in alle drie de westerse godsdiensten voorkomt. Het kan haast niet anders dan dat God ook in de gezellige gespreksronden van de Talmud-rabbijnen soms stevig werd aangepakt. Ik ga er niet speciaal naar zoeken, want dan vind je niets, maar ik zal een mapje bijhouden voor gevallen die ik tegenkom. Als U een voorbeeld bij de hand hebt of tegenkomt houd ik me natuurlijk aanbevolen.

3 reacties

Opgeslagen onder Godsdienst

Schoolpleinretoriek

Veel politieke schreeuwers hebben óf geen voortgezet onderwijs genoten óf zijn ten offer gevallen aan de afbraak daarvan, die alweer decennia aan de gang is.
Vaak weten zij dan ook niet beter te doen dan terug te vallen op de retoriek van het schoolplein van hun lagere school, resp. basisschool. Enige principes daarvan zijn:

Wat je zegt dat ben je zelluf!

  • NSB-ers die democraten voor NSB-er uitschelden, Nieuwe Nazis die anderen fascisten noemen, racisten die antiracisten racisten noemen. Dictatoren of aspirant-dictatoren, die Duitsland ondemocratisch en geen rechtsstaat noemen enz.

Maar zij doen het toch ook?

  • Wij kunnen best racist (of iets anders beroerds) zijn, want zij zijn het ook. Zij waren het zelfs eerder:

Hij begon!

Daarom is het niet zo interessant de social media te volgen of naar politici nieuwe stijl te luisteren.

2 reacties

Opgeslagen onder Europa, Niks, Politiek

Met zonder

Voor mij staat een fles douchegel die op de voorkant trots verkondigt wat er niet in zit: 0% parabenen, 0% kleurstoffen, 0% ftalaten, 0% phenoxyethanol. Wat het allemaal is weet ik niet, maar het is fijn dat het er niet in zit. Vooral ftalaten lijken me lastig bij het douchen. Spreek dat maar eens uit: voor je het weet heb je schuim in je mond.

Vroeger had je allerlei producten met. Het spul op zich zelf was blijkbaar nergens goed voor, maar het ontleende zijn waarde aan toevoegingen. Weet u nog: de eerste tandpasta met fluoride? En later met hexachlorofeen? Dat moet ergens in de jaren tachtig geweest zijn. Maar mét is niet meer van deze tijd: zonder is het nieuwe met. Ook bij deodorant, zag ik: zonder alcohol en zonder aluminium. Een verrijking.

Het wachten is nu op een product zonder aloe vera.

5 reacties

Opgeslagen onder Einkaufen, Onzin

Diep geschokt

Vroeger zwom er ’s zomers nog wel eens een krokodil in de Rijn, maar door de klimaatverandering is de komkommertijd geheel weggevallen.

Zo meldde het nieuws vanochtend, dat er in een van de Verenigde Staten een schietpartij had plaatsgehad: twintig doden De media hebben ontdekt dat dit soort berichten erin gaat als koek, dus ze houden niet meer op. Ik wil wedden dat er in Brazilië en Sri Lanka ook ergens doden zijn gevallen.

‘Deutschland steht unter Schock,’ ‘Deutschland in Angst,’ wisten alle media te vertellen. Ik was vanmiddag even in de stad, maar er was niets van te merken. Alles rustig en zomers ontspannen. Alleen een heel kort ‘Het-is-toch-wat’-gesprekje gehoord bij de bakker.

Vrijdag hadden we hier iets groots: een geval van amok in München, negen doden. Verder was er een steekpartij ‘in de relationele sfeer’ en een wanhopige Syriër, wiens asielaanvraag was afgewezen, wiens twee eerdere zelfmoordpogingen waren mislukt en die het tenslotte wat groter aanpakte door zich zelf in het openbaar op te blazen. Hij wilde liever dood dan naar Bulgarije te worden uitgewezen. Zou ik ook willen. Het mooie van het laatste geval, voor de media dan, is dat er een verband met Daesh (Islamic State) wordt vermoed, want dat hebben ze graag. Een moslim is immers nooit een verwarde of vertwijfelde man, maar wordt altijd aangestuurd door de kalief of door de islam persoonlijk.

Ja, het is erg allemaal, vooral voor de nabestaanden en direct betrokkenen. Maar de media zijn al sinds vrijdag op tien netten in touw met dit materiaal; het wordt onafgebroken herhaald en met kleine brokjes aangevuld, en dat is niet goed voor de volksgezondheid. Ook de vraag hoe een achttienjarige aan een wapen kan komen wordt natuurlijk behandeld, zodat de jongens die dit soort programma’s inspirerend vinden meteen aan de slag kunnen. Want als dit soort aanslagen zo trendy zijn, komen er binnenkort vast nog veel meer. Als ik al dat gedoe en geleuter gadesla krijg ik zelf ook bijna zin om een schietgeweer aan te schaffen.

(Wegens ziekte kwam de Lernwerkstatt vanmiddag te vervallen.)

5 reacties

Opgeslagen onder Niks

Scenario’s 3

Het gaat niet best met mijn Scenarios’ (1 en 2)

Brexit is inmiddels een feit, inderdaad min of meer per ongeluk. Ten Westen van Europa komt dus een nog neoliberalere staat te liggen dan er al lag. Die zou tegen ons kunnen pacteren met Poetin, maar ook met een veranderde USA. Erdoğan ‘zuivert’ Turkije en past zulke zware aderlatingen op zijn land toe dat het gevaar van doodbloeden niet denkbeeldig is, zowel militair als economisch. De Turks-Europese grens zal opengaan voor de Syrische vluchtelingen en er zullen nog Turkse bijkomen, wat de onrust in Europa zal vergroten en de nazi-achtige partijen weer zal versterken. Oostenrijk zou in de herfst alsnog die Hofer als president kunnen kiezen, die mogelijk een eind maakt aan de parlementaire democratie. Trump wordt president van de USA, en dan zal allicht Wilders ook premier van Nederland worden, al was het maar om recht te doen aan de tijdgeest.

Ja, Trump zal het wel worden. Retorisch gezien een beter soort Wilders, die de juiste toon bij boze analfabeten weet te treffen. Clinton is ongeliefd en onbetrouwbaar, waarop—o toeval!—juist dezer dagen in Wikileaks nog eens uitvoerig wordt gewezen. Dat zij niet Trump is eigenlijk het enige wat voor haar spreekt.

Erdoğan, Netanyahu, Orbán, Poetin, Trump, Wilders (in alfabetische volgorde): ze lijken nogal op elkaar, het zijn dezelfde types. Is hier de nieuwe mens aan een onstuitbare opmars begonnen? Geen prettig slag dan. Maar als je de oude mens ziet: Cameron, Clinton, Hollande, Juncker, Rutte: daar is/was ook niets meer van te verwachten.

Ik ga Philip Roth, The Plot Against America maar eens herlezen. Die ontwierp al in deze roman van 2004 een fascistisch Amerika, dat hij echter van 1940–42 liet plaatsvinden: een sterk antisemitische, ‘isolationistische’ staat, die zich niet met de buitenwereld bemoeide en Hitler en Japan rustig hun gang liet gaan. Eens kijken of er bij hem iets te leren is voor onze tijd. In plaats van het toenmalige haatobject Joden zouden waarschijnlijk nu moslims komen.

P.S. Ik zie net dat het boek van Roth in de USA een hakenkruis op het omslag heeft. In Duitsland is dat verboden; op mijn hier gekochte exemplaar staat een gewoon kruis.

P.S. Lees nu ook Tobias Stone

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Europa, Nabije Oosten, Politiek