Onkruid

Bent U aan het ploeteren in de tuin? Dan wens ik U, maar natuurlijk ook alle anderen, een prettige Weed Appreciation Day. Ja echt, die bestaat, de Onkruiddag, en het is vandaag. Allicht leuker dan Halloween. Maak er iets moois van, drink een kopje brandnetelthee, zeg eens iets aardigs tegen uw reuzenberenklauw.

2 reacties

Opgeslagen onder Onzin

Een gek op de troon: al-Hakim 3

En hoe gaat het nu met de gek op de troon? Daar had ik wat tegenslag: een boek dat ik nodig heb is uitgeleend in de bibliotheek, en een tijdschriftartikel kan ik maar steeds niet downloaden, om een reden die ik niet begrijp. Dat zal dus nog even duren voordat ik daarmee verder kan, en zo kwam het dat niet dit werkstuk, maar de muziek mij terugriep in het leven. Is misschien ook beter zo.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Niks

Muziek als geneesmiddel

Ik aarzelde toen L. vroeg of ik morgen mee wilde naar Bachs Johannes Passion in de Elisabethkirche. Het stuk is mij zeer dierbaar, maar tenminste twee uur stil zitten met dat been in een protestantse kerk? Katholieke kerken hebben knielbankjes en dus meer beenruimte, maar protestantse kerken uit vroeger eeuwen, dat is zoiets als de Economy Class van de Lufthansa. Erger vind ik nog dat het stuk door een niet al te beroemd ensemble en mij onbekende solisten zou worden uitgevoerd. Opgegroeid in Amsterdam ben ik van kindsbeen aan de allerhoogste kwaliteit gewend geweest. Als student kon je daar met het Cultureel Jeugdpaspoort voor ik meen vijf gulden naar de schitterendste concerten in het Concertgebouw, en ik ben vaak gegaan. Nu woon ik echter in de provincie en moet ik me vaak behelpen met middelmaat. En als het nu nog het Marburger Bachkoor was; maar nee, dat zingt op hetzelfde tijdstip iets totaal anders. Eigenlijk was ik liever daarheen gegaan: werken van Brahms en Dvorak. Maar dat is in de Fürstensaal van het kasteel: een ongemeen moeilijk bereikbare locatie als je iets met je been hebt. En een akoestiek die alleen maar te genieten is als je een van de centrale plaatsen hebt kunnen bemachtigen. Datzelfde Bachkoor had me om akoestische redenen een paar maanden geleden al teleurgesteld: Bachs H-Moll Messe, maar dan in de Lutherse kerk: ze zongen echt goed, maar het stuk viel plat door de akoestiek, tenminste waar ik zat. Sinds kort heeft Marburg een nieuwe Stadthalle: het Erwin Piscatorhaus. Ik weet niet eens hoe goed die zaal is, want klassieke musici treden er niet op; de huren zijn waarschijnlijk te hoog. Het blijft behelpen.

Goed, dus toch maar naar de Johannes Passion, als we nog kaartjes kunnen krijgen tenminste. En niet alleen als compromis. Ik moet namelijk ook eens leren omgaan met middelmatigheid en de vaak toch te waarderen mooie kanten daarvan. Al was het alleen al omdat ik zelf ook middelmatig ben in de muziek. Ik was al een keer naar mijn oude koor gegaan en ziedaar: er staan drie stukken van Bach op het programma; dat bevalt me. Geoefend hebben we die avond Wir danken Dir Gott. Dat beginkoor, is dat voor amateurs überhaupt zingbaar? Bach doet altijd of zijn zangers een orgel zijn dat geen ademhaling en geen rust nodig heeft; genadeloos. Halverwege het beginkoor was ik al hees. Nou ja, dat is amateurisme, dat kun je afleren. Maar het blijft een zware kluif. Nee, het kan niet, het is niet zingbaar, maar je wilt het wel, en op de een of andere manier lukt het dan toch.

Vandaag was mijn eerste zangles na het ziekenhuis. Wir danken Dir Gott geprobeerd, en jawel, het was verbazend hoe mijn leraar zo’n stuk er bij mij toch min of meer aanvaardbaar uitkrijgt. Nu maar hopen dat het herhaalbaar is. Maar ik krijg daar nu zin in, om maandag mijn stem te laten horen in het koor, en dat is dus een aanzienlijke stap terug in het leven. Want bij nader inzien had ik na het ziekenhuis nog nergens zin in gehad.

En zondag alweer in een ander ensemble liederen van Brahms; ach, het zal wel goed komen.

3 reacties

Opgeslagen onder Muziek, Persoonlijk

Jeuk

Mijn nieuwe knie doet niet meer zo erg pijn; ik hoef veel minder pijnstillers te slikken. In plaats van de pijn is jeuk gekomen. Maar niet een jeuk aan de huid, nee binnenin het been. Zo laat het been weten dat het niet veel op heeft met de nieuwe bewoner, die van Zwitsers fabrikaat is. De integratie van de nieuwkomer wordt als overal flink tegengewerkt. Jeuk heeft met pijn gemeen dat het een mens uit de slaap kan houden. En tegen dit soort jeuk bestaan geen pilletjes.

Ik ben weer thuis en kan de meeste alledaagse dingen doen, alleen twee keer zo langzaam als vroeger. Lopen moet ik veel en dat doe ik ook. Oefeningen van de fysiotherapeut: soms ben ik lui of opstandig. Autorijden gaat weer, hoewel het nog altijd enige moeite kost, het been in de wagen te krijgen. Alleen fietsen zal nog maanden niet kunnen en mogen. Morgen ga ik het op een extra hoog afgesteld fietsje in het fitness-studio proberen. Het zal al mooi zijn als het been de hele ronde met de trapper mee kan maken. Het idee fietsen jaagt me op het ogenblik angst aan.

Zo’n operatie wordt aan de knie uitgevoerd, maar betreft het hele lichaam. Nog lang had ik last van grote vermoeidheid, en van koude-aanvallen. Dat normaliseert zich nu. Wat blijft is een aantal grote vragen: Als je straks weer kunt lopen, welke weg wil je dan gaan? En waartoe? Zoiets vroeg ik me vorig jaar nooit af. Het leven sprak vanzelf. Maar het operatiemes raakt ook de ziel.

3 reacties

Opgeslagen onder Persoonlijk

Een gek op de troon: al-Hakim 2

Schrijven over kalief al-Hakim is zoals al opgemerkt vrijwel ondoenlijk als je geen bibliotheek bij de hand hebt. Een extra moeilijkheid is dat de meningen over hem zo ver uiteenlopen. Ofwel hij was een normale, zelfs goede kalief, óf hij was knettergek, wreed en bloeddorstig. Omdat ik, naar aanleiding van een tijdsverschijnsel, van plan was te schrijven over ‘een gek op de troon’ zal ik al-Hakim nu als gek presenteren. U leest toch ook liever over een gekke kalief dan over een normale? Ik ben nu niet creatief of wetenschappelijk; dat komt later wel weer, als ik boeken bij de hand heb. De bronnen zal ik ook later noemen. Nu eerst een samenvatting van wat er voor gekkigheid over hem verteld wordt.

Al-Hakim heeft zijn moeder vermoord. Was het een moeder-zoon-conflict, was zij een kreng, hij een onhandelbaar ettertje of allebei? Het kan ook een politieke reden gehad hebben. Moeder was namelijk een christin, en wel een melkitische, d.w.z. georienteerd op de Griekstalige staatskerk van het Oost-Romeinse Rijk – de vijand! Toen zijn vader die vrouw tot concubine nam verleende hij meteen allerlei hoge kerkelijke ambten aan familieleden van haar. Een van hen, patriarch Arsenius van Alexandrie, liet al-Hakim tegelijk met zijn moeder vermoorden. Het moet voor hem als geestelijk leider der sjiietische moslims een onverdraaglijk idee zijn geweest dat hij een christelijke component had. Ook verder ging al-Hakim tekeer tegen de christenen in Egypte; dat past wel. Momenteel is 10% van de Egyptische bevolking christelijk; in die tijd was dat veel meer, maar hoeveel precies kan ik nu niet nagaan. 40 % misschien? 

Zijn regent en voogd heeft hij ook gedood. Een knappe jongeling zou hij eveneens hebben vermoord en persoonlijk van zijn ingewanden hebben ontdaan. *Hij zou zich zeven jaar niet gewassen hebben, liet zijn haar wild groeien en  knipte zijn nagels niet tot ze zo lang waren als de klauwen van adelaars;* hij huisde in een kelder bij kaarslicht.

De mensen waren bang voor hem, omdat zij meenden dat hij over toverkracht beschikte en alwetend was—wat waarschijnlijk betekent, dat hij een uitvoerig spionagesysteem had opgebouwd.

Corrupte ambtenaren en hovelingen werden het eerst vervolgd. Wat er eerst nog als een sympathieke zuiveringsactie uitzag werd steeds meer een schrikbewind. De kalief voerde steeds een terechtstellingsploeg mee, die ter plaatse iemand standrechtelijk om het leven kon brengen.

Vanaf 1003 kwamen de decreten (sidjillāt) die het zedelijk leven in Egypte moesten verbeteren. In zijn jonge jaren had de kalief nog graag meegedaan met de volksfeesten in Fustat. De christenen die daar woonden dronken veel en het kwam vaak tot excessen. Vervolgens ergerde de kalief zich aan de deelname van vrouwen aan die feesten en verbood hij hun ’s avonds uit te gaan. Ook mochten ze overdag niet meer zonder begeleiding over straat. Boottochtjes werden verboden voor vrouwen. Nog later mochten mannen ook niet meer ’s avonds op straat: het hele nachtleven kwam tot stilstand. Wijn en alle wijnbehoeften zoals kruiken e.d. werden in het openbaar vernietigd; kroegen werden gesloten en zelfs de productie van honig werd verboden om de vlucht in honingwijn onmogelijk te maken. Ook ander amusement werd verboden: muziekinstrumenten werden verbrand, schaken en zelfs tochtjes in de woestijn werden verboden. Vooral joden en christenen kregen ervan langs. Die moesten vernederende onderscheidende kleding dragen; vrouwen bij voorbeeld twee verschillende schoenen. Ettelijke kerken werden vernietigd, waarvan de sloop van de H. Grafkerk in Jeruzalem in 1009 wel het spectaculairst was. Die echode nog na toen Europa in 1096 tot de eerste Kruistocht besloot.

Maar zelfs de soennitische meerderheid in het rijk bleef niet gespaard. Soennieten kregen te horen dat zij al die tijd een dwaalleer hadden aangehangen en werden opgeroepen zich te bekeren. Met allerlei vervelende, kleine spijswetjes werden zij verder geërgerd. Ooit had al-Hakim soennieten als gelijkwaardig met sjiïeten beschouwd, maar in een latere periode werden zij haast even hard gekoejeneerd als christenen. 

Als bleek dat een decreet van al­-­­Hakim niet werd nageleefd of niet uitvoerbaar was, trok hij het terug en probeerde het later nog eens.

In zijn laatste levensjaren werd al-Hakim asceet, droeg een eenvoudig wit gewaad en sandalen en ging vaak alleen uit rijden op een ezel. Bij het volk werd hij nu geliefder, omdat hij veel staatseigendommen cadeau deed aan mensen die iets kwamen vragen. Het sterk uitgedunde hof vroeg zich intussen af, of hij nog wel toerekeningsvatbaar was. 

Te zelfder tijd verbleef er een Druzische propagandist in zijn paleis, waarheen hij gevlucht was voor mensen die hem wilden doden, en werkte daar aan een boek waarin de goddelijkheid van kalief al-Hakim werd aangetoond. De kalief hield hem niet tegen. (Dit staat aan het begin van de Druzische religie, die nog steeds bestaat. Een heel ingewikkelde geschiedenis; ik geloof niet dat ik die echt wil begrijpen.)

In februari 1021 maakte de kalief op een nacht weer een eenzaam ritje op zijn ezel over de Muqattamheuvel even buiten Cairo. Deze keer kwam hij niet terug. Enkele dagen later werd zijn doorboorde, bebloede kleding gevonden. Aan te nemen is dat hij was vermoord. Koren op de molen van vele sjiïeten: een verdwenen imam, daar houden ze van.

Na zijn dood haalden de Egyptenaren opgelucht adem, ze dronken een glas en de verschillende geloven leefden weer even vreedzaam tesamen als voorheen.

Dit is dus een eenzijdige kijk op al-Hakim, ik zeg het nog maar even. Verdacht is hierboven het gedeelte tussen *sterretjes*, omdat het sterk herinnert aan de beschrijving van de gekke Nebucadnezar in de Bijbel: Daniel 4:31–34. De ‘andere kant’ van al-Hakim had ik al in deel een van deze rommelige tekst belicht. Als ik weer thuis ben zal ik de boel eens herschikken.

2 reacties

Opgeslagen onder Bildung und Uni, Cairo, Politiek

Twee koninginnen en een stralende man

Een eetzaal vol knie- en heuppatiënten is een weinig vreugdevol gezicht. Des te opvallender zijn twee grote vrouwen, struis gebouwd zonder vet te zijn, die met bovengemiddelde snelheid genezen en om zich heen kijken of dat voor hun majesteitelijke wezen volkomen vanzelf spreekt. De ene heeft een verleden als profsporter; het kan zijn dat haar lichaam daardoor is voorbestemd tot een snel herstel. De andere is meer het type Bianca Castafiore: altijd bedacht op een elegante verschijning, niet van plan haar optreden te laten vergallen door zoiets banaals als een knie. Maar hoe zo’n houding tot werkelijke genezing bijdraagt is me niet duidelijk.

De mannen kijken over het algemeen wat sipper dan de vrouwen, omdat zij minder goed de kunst verstaan het met elkaar gezellig te maken. En bij voorbeeld—ik citeer mijn buurman—: ‘omdat mijn vrouw het verkeerde scheerapparaat heeft ingepakt.’ Daar helpt natuurlijk geen nieuwe knie tegen. Ik zag echter één man die er soeverein en stralend uitzag. Toen ik langs zijn tafeltje liep zag ik wat hem mankeerde: er was bij hem een been geamputeerd! En dan toch zo stralen: het bracht me nogal in verwarring.

2 reacties

Opgeslagen onder De mens

Wat te doen: nadenken 1

Vroeg wakker vanochtend en geen zin om al op te staan; waartoe ook? Een beetje nadenken dan maar. Maar eerst slopen er nog twee droompjes binnen: hoe ik het raam van een dakkamer in Amsterdam na een sneeuwstorm probeerde van ijs te ontdoen. En hoe een fysiotherapeute probeerde mij het paardrijden bij te brengen. Daar kwam niet veel van terecht, ze werd ongeduldig en klapte de zijkant van het paard open. Er sprong een blonde, slanke ruiteres uit, die kwiek op het paard sprong en ermee vandoor ging. Ook weer opgelost.

Men zegt dat ik eind april-begin mei weer zonder stokken zal kunnen lopen. Dan mag/kan ik ook weer auto rijden. Dat betekent tot die tijd hoge taxikosten en ergernis met koetsiers, vanouds een onprettige beroepsgroep.

Zelf auto rijden zal het leven vergemakkelijken, maar lost in een stadje als Marburg lang niet alle vervoersproblemen op. Grote delen van de stad zijn per auto niet bereikbaar, of je moet er zo ver van je doel parkeren, dat je net zo goed meteen had kunnen gaan lopen. Straten met kinderhoofdjes en historische keien in de oude stad zal ik eerst willen vermijden, vermoed ik zo.

De bus lijkt me een bezoeking: butsen, bonken, elkaar niet ontziende passagiers, geen zitplaatsen. Bovendien rijdt de bus bij mij in de buurt alleen naar plekken waar ik niet heen wil.

Het zal nog veel langer duren voor ik weer kan/mag fietsen. Mijn flat op die aardige locatie in Marburg is vooral bewoonbaar dankzij het fietsen. Met de fiets kom je overal handig naar toe; al het andere is moeizaam. Nu merk ik echter dat ik een beetje bang wordt van fietsen, van het idee fietsen. Zou dat weer overgaan? Anders moet ik mij maar als moslimvrouw verkleden en aan een fietscursus gaan deelnemen. Of zou de fiets uit mijn leven moeten verdwijnen?

En dan de trappen! Voor mijn eigen twee trappen ben ik niet bang. Maar de koorrepetities zijn twee maal per week in de muziekzaal van de Martin Lutherschule, op de derde verdieping van dat royaal opgezette gebouw. Twee maal drie monumentale trappen zonder leuning, of wel met decoratieve leuning, maar waar je geen enkele steun van hebt.

Kortom: nog meer dan voor de operatie zal ik de komende weken/maanden thhuis aan de schrijftafel moeten doorbrengen.

Maar wat dan schrijven? Daar ben ik weer terug bij de vraag van januari. Maar daarover kan ik nog niet nadenken.

3 reacties

Opgeslagen onder Niks