Categorie archief: Bildung und Uni

Weg met de hartstocht

Vanmiddag heb ik een afspraak met H., een oud-student van me die af en toe met mij gaat koffiedrinken als hij in de stad is. De vorige keer is misschien een half jaar geleden. Toen vroeg hij of ik misschien mijn exemplaar van Ibn al-Djawzī, Dhamm al-hawā, ‘Afkeuring van de hartstocht,’ aan hem wilde verkopen. Ik voelde daar weinig voor, want het boek maakt deel uit van een kleine collectie over de meer dan duizend jaar oude Arabische liefdestheorie, die ik gebruikte voor mijn proefschrift. Maar ik beloofde erover te zullen nadenken.
.
Intussen is er veel veranderd: hij krijgt het boek, gewoon cadeau natuurlijk. Het afstaan kost me geen enkele moeite meer en wat mij betreft kan hij de rest van de verzameling erbij krijgen. Sinds Kerst ben ik zo veel minder arabist geworden. De leegte die mijn verdwijnende oude vak heeft nagelaten is nog steeds niet gevuld en ik voel me daarover wel wat mulmig. Maar nu eerst vrijdag maar eens naar Parijs, om een potje te zingen. Solo toch niet, maar in een klein ensemble met slechts één andere tenor erbij. Duet zingen is verplaatst naar 5 mei.
.
Ik ben overigens benieuwd hoe lang H. nog met mij wil koffie drinken. Van anderen heb ik al gemerkt dat ze mij minder interessant vinden nu ik geen zin meer heb om over Wahhabieten of het salafisme te praten. Maar dat hindert niet: er zijn nu weer nieuwe mensen.

2 reacties

Opgeslagen onder Arabisch, Bildung und Uni, Muziek, Persoonlijk

Ikjesclubs

Nog altijd ben ik ‘lid’ van twee internationale online wetenschappersverbanden: Academeia.edu en Research Gate, die ik nooit uit elkaar kan houden en wier activiteiten ik met een half oog volg. Je kunt daar veel wetenschappelijke artikelen gratis downloaden en hoeft dan minder vaak naar een bibliotheek te rennen. Je kunt ook een ‘abonnement’ nemen op de publicaties van door jou uitgekozen geleerden. Dat is prettig en daarom blijf ik daar. Als tegenprestatie word je geacht je eigen teksten te uploaden en dat heb ik gedaan. Ik krijg bergen post van deze clubs: telkens wijzen ze je erop dat X een nieuw artikel heeft geplaatst, of dat je, als je artikel zus-en-zo hebt gelezen, ook wel geïnteresseerd zult zijn in: … en dan volgt er een lawine van andere artikelen, waarvan vaak een deel inderdaad wel interessant is. Deze post is soms irriterend, maar ik kan mij voorstellen dat zij een zegen is voor nog actieve wetenschappers: een deel van het literatuuronderzoek wordt hun uit handen genomen en er komt ook eens een artikel uit Helsinki of Tennessee langs dat anders onopgemerkt zou zijn gebleven. Hoe weten ze wat iemand zou kunnen interesseren? Daaraan zullen wel die beroemd-beruchte algoritmen te pas komen. Dat is een Arabisch woord: het zijn kleine mannetjes die kaartenbakken bijhouden van wat mensen lekker vinden.
.
Een sympathiek neveneffect van deze online-activiteiten is overigens dat de machtspositie van uitgevers wordt ondergraven. Hoe vaak gebeurt het niet dat wetenschappelijke tijdschriften, nee niet Science of Nature natuurlijk, maar brave alfa-periodieken, die vroeger door een professor, een assistent en een secretaresse werden gerund, zijn gekaapt door een uitgeverij die de prijzen sterk heeft verhoogd en nu twintig of dertig dollar vraagt voor het downloaden, soms slechts het enkele lezen, van één artikel? Hoewel uitgever van huis uit een eerzaam beroep was, spijt het me niets dat dit soort haaien de tanden worden uitgetrokken.
.
De activiteiten van deze portalen kosten natuurlijk geld en je wordt ook regelmatig aangemoedigd voortaan te betalen, dan krijg je nog veel meer. Diepgaandere zoekmogelijkheden en meer verwijzingen als ik het wel heb; ik weet het niet, want ik betaal niet. Maar een waarschijnlijk sterke drijfveer om te betalen is dat dan je ijdelheid gestreeld wordt. En dat is zelfs voor niet-betalers al een belangrijke functie. Er komen immers mededelingen als: Jouw artikel zus-en-zo is door iemand gelezen. Deze week was je artikel zus–en-zo het populairst. Of: Iemand heeft naar jou gezocht. Als je wilt weten waar en door wie je gelezen wordt of wie er naar je gezocht heeft dan moet je betalen, dan krijg je dat te zien. Wie zou er niet een paar centen over hebben voor een discrete zielenmassage?
.
====
Voor niet-academici zijn er de algemene ‘sociale media’. Enige tijd had ik Facebook, maar daar ben ik schielijk weggelopen toen ik begreep wat dat voor bedrijf is. Nu heb ik nog Twitter, met enige tegenzin, maar ik houd het aan om een bescheiden reclame voor mijn Arabisch-blogs te maken. En als ik daar dan toch ben lees ik de boel ook even door en geef mij soms ook over aan de neiging te ‘reageren’. Dat is misschien beter van niet: dat hele geklets van al die nittwits kan de stemming negatief beïnvloeden. Twitter is wat voetbal is ten opzichte van economie, politiek en oorlog: een spelletje in de zijlijn voor mensen die niet in het echt mee mogen doen. Dat neemt niet weg dat er ook een hoop echt interessante en grappige zaken langs komen, zoals bij voorbeeld een prachtig optreden van Alexandra Ocasio-Cortzez of samenvattingen van wetenschappelijke onderzoeksresultaten door mensen die niet willen wachten tot ze over twee jaar in een tijdschrift verschijnen. En als er ergens een overstroming is weet je dat sneller dan anders.
Ook Twitter streelt de ziel, en niet eens voor geld: je hoeft je ziel slechts af te staan. Hier kunnen mensen gehoord worden die elders niet gehoord worden, of die te horen niet de moeite loont. Er wordt nauwgezet geregistreerd hoeveel ‘volgers’ iemand heeft: hoe meer volgers, des te prettiger het zelfgevoel en des te hoger de waardering in de twitter-community. Er zijn ook programma’s die berichten hoeveel volgers je er deze week hebt bijgekregen, en waar die zich bevinden. Sommigen twitteren zelfs de resultaten van hun volgers-peilingen. Maar dat is misleidend: ik volg ook een aantal uitgesproken weerzinwekkende mensen, niet omdat ik van ze houd, maar om te weten wat er in de wereld gaande is. Zonder Twitter zou ik die niet tegenkomen.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Bildung und Uni, Computer, De mens, Medien

Weg met die korans

En dat nog wel in Ramadan. Het gaat hierom: ik heb ruim een meter boeken alleen al over de korantekst en die wil ik wat uitdunnen. Weg kunnen een fraaie dundrukkoran met een goede tekstuitgave en op de tegenoverliggende bladzijde een wat pompeus-ouderwetse Engelse vertaling, bijv. 50:37: Lo! Therein verily is a reminder for him who hath a heart, or giveth ear with full intelligence. Engelse vertalingen had ik altijd nodig om af en toe eens uit te citeren, maar deze is niks. Die van Arberry, eveneens uit Wardour Street, kan ook weg: Surely in that there is a reminder to him who has a heart, or will give ear with a present mind. De modernere vertaling van Fakhry mag blijven: In that is a reminder to whoever has a heart or lends his ear, while he witnesses. De Franse vertaling van Blachère gaat eruit wegens overbodigheid. De Nederlandse van Leemhuis blijft. Die van Jaber & Jansen neemt veel plaats in, maar moet helaas blijven om de goede index. De Duitse vertaling van Paret houd ik nog, hoewel ik hem nooit gebruik; hij is gewoon verouderd. Nog ouder, maar juist wel weer aardig, is die van Rückert uit de 19e eeuw, de enige die erin slaagt de koran poëtisch te vertalen: soera 112 Sprich: Gott ist einer, ein ewig reiner, hat nicht gezeugt und ihn gezeugt hat keiner, und nicht ihm gleich ist einer. Waarop iedere moslim dadelijk zal roepen: ja, maar de koran is geen poëzie en de vertaling doet geen recht … enzovoort; jammer dan. Eigenlijk zijn de meeste van die vertalingen overbodig, want ze staan ook online, en nog meer dan de genoemde.
De inleidende boeken van Hofmann, Paret en Nagel kunnen weg, evenals Angelika Neuwirth, Studien zur Komposition der mekkanischen Suren: veel te moeilijk voor die kop van mij, die eerder aan decompositie toe is. De Nichtkanonische Koranlesarten im Muhtasab des Ibn Ginnī zal ik de komende dertig jaar ook niet lezen. Weg ermee.
.
Wat heeft een arabist in ruste nog nodig? De korantekst zelf natuurlijk, die staat goed afgedrukt in de vertaling van Leemhuis. Een concordantie op de Arabische tekst. Een woordenboek van het koranische Arabisch. De bruikbare inleidingen door Montgomery Watt, Michael Cook en Nicolai Sinai mogen blijven. Nöldeke-Schwally, Geschichte des Qorans krijgt nog uitstel van executie. Veel meer plaats nemen studies over de koran en korancommentaren in. Dat moet maar een volgende opruimronde worden. Hoewel, heel dapper van mezelf: de dertigdelige Tabari is al de deur uit, want die staat toch veel handiger in het internet. Als Trump ons binnenkort van het internet afsnijdt is natuurlijk alles afgelopen, maar dan zijn korankommentaren ook niet meer relevant.
.
De weg te doene boeken worden natuurlijk niet fysiek vernietigd. Ik leg ze op het graaikastje in het instituut hier aan de universiteit, dan zijn ze snel verdwenen. Weet je wat? ik schrijf mijn naam erin, dan kunnen volgende bezitters zeggen: Ach kijk eens, ja, dat was die.
.
Zo, en dan nu de keukenkastjes.

12 reacties

Opgeslagen onder Bildung und Uni, Literatur, Orient

Dubbele opwinding

U ziet meteen aan me, dat ik vannacht weinig heb geslapen, dus ik zal even uitleggen waarom. Eerst was daar gisterenavond om zes uur de speciale tenorenoefening van het ensemble Canticum Antiquum. Normaal zijn we daar met ons drieën, gisteren waren we met zijn tweeën. De koorleidster is buitengewoon competent en weet ons tot grote hoogte te brengen. Gisteren was er weer echt een doorbraak.
.
Zulke uren zijn intensief, ik heb dan enige tijd nodig om ze te verwerken en de tonen in mijn geestesoor en -keel nog eens te herhalen. Maar daar kwam gisteren niet van, want een half uur later had ik een afspraak in een restaurant met twee geleerden, die mij bij een etentje mijn Festschrift (feestbundel) wilden overhandigen. Daar had ik helemaal geen zin in, maar het moest, dat begreep ik. In mei 2012 was er een afscheidscongresje voor me georganiseerd. De voordrachten van toen waren nu uitgegeven. Vijf jaar later ja: de heren verontschuldigden zich voor die lange tijd, maar dat is bij wetenschappelijke publicaties op mijn gebied niets bijzonders. Je schrijft voor de eeuwigheid, nietwaar, of tenminste voor een eeuw, en wat is dan vijf jaar?
.
Voor de fietstocht van Wehrda naar het restaurant ergens in Marburg-Zuid had ik een half uur uitgetrokken. Maar dat werd drie kwartier: het was donker en erg mistig en het interregionale fietspad door het Lahndal is onverlicht, dus het was ingespannen rijden. De heren waren niet boos, begrepen mijn excuus en waren in goede stemming, zo werd het toch een gezellige avond.
.
Tja, die bundel. Het idee, nog weer eens teruggevoerd te worden naar die wereld van mijn vroegere werk had mij aanvankelijk tegengestaan, ofschoon ik wel begreep dat ik mij verheugd en vereerd behoorde te voelen. Maar zie aan: in de loop van de avond, en zeker na het aanschouwen van het product, gebeurde dat inderdaad en kreeg ik er wel degelijk schik in. Het boek bevat hoe dan ook vijf interessante en mooie artikelen, en die overdreven lovende woorden aan mijn adres, in de inleiding en enkele voetnoten, heb ik maar gauw naast mij neergelegd.
.
Maar dat onverwerkte zanguur, plus de terugcatapultering naar vijf jaar geleden en het terugdenken aan de auteurs, van wie ik de meesten al jaren niet meer heb gezien, hield mij lang uit de slaap. De ontspanning, die een late ochtendslaap soms brengt, trad ook niet in: om precies kwart voor zeven begonnen die monsterachtige machines hiernaast: eeuwenoude eiken omhakken en grond weghalen voor een bouwproject. Gisterenavond vergeten het raam dicht te doen.

4 reacties

Opgeslagen onder Bildung und Uni, Persoonlijk

Ontslagen

Ik werd ontslagen, een half jaar voor mijn pensionering. Wegens overtolligheid.

Inderdaad zijn er weinig dingen zo overbodig als kennis van het Arabisch of — de hemel beware! — van de islam, een onderwerp dat zich, zoals vrijwel dagelijks blijkt, ook zonder kennis uitstekend laat be-debatteren..

Gelukkig was mijn ontslag maar een droom, vannacht. In werkelijkheid heb ik de vijfenzestig als arabist in functie gehaald en geniet ik nu een welverdiend pensioen. Was ik in Nederland gebleven, dan was het misschien anders geweest. Het is wel opvallend dat de arabistische opleidingen daar vrijwel alle zijn opgeheven, ingekrompen of omgedoopt. Maar gelukkig werkte ik de laatste jaren in Duitsland, een land dat in dit soort dingen vaak een jaar of tien, twintig achterloopt op de trend.

Over de nutteloosheid van arabistisch werk maak ik me geen zorgen. Anders dan bij natuur- en scheikunde zijn arabistische studies vaak vijftig of honderd jaar geldig. Stel dat er in Europa de komende dertig jaar helemaal geen belangstelling voor zou bestaan, daarna kunnen ze de boel gewoon weer uit de kast halen. En in die tussentijd bloeit het vak elders: in Brazilië misschien, in Korea of Canada.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Arabisch, Bildung und Uni, Dromen, Pensioen, Persoonlijk

Een gek op de troon: al-Hakim 2

Overgebracht naar hier

 

2 reacties

Opgeslagen onder Bildung und Uni, Cairo, Politiek

Een gek op de troon

Ongeacht het politieke stelsel gebeurt het telkens weer dat er een gek op een troon terecht komt. Nebucadnezar, Nero, Caligula, Iwan, mad king George III, Adolf H., Bokassa en vele anderen, zoals bekend ook in onze tijd. Uit de Arabische cultuurkring kan ik U aanbieden kalief al- Hakim (geb. 985, reg. 996-1021), uit de dynastie der Fatimiden, heersend over een rijk dat zich uitstrekte van Tunis tot Noord- Syrie, met als hoofdstad Kairo. Hoe zou iemand ook niet gestoord raken, die op zijn elfde zijn vader als kalief moest opvolgen, op zijn zestiende zijn voogd/regent vermoordde, die tenslotte met zijn eigen instemming tot god werd uitgeroepen? Er zijn er genoeg die voor minder in een inrichting verdwijnen.

Intussen heb ik dit afgemaakt buiten het ziekenhuis. Het resultaat vindt U hier:

10 reacties

Opgeslagen onder Bildung und Uni, Politiek

War on knowledge

Een ogenblik dacht ik: Als Trump zo doorgaat met in adembenemend tempo wandaden en stommiteiten uithalen zullen minder kiezers in Nederland op Wilders stemmen, omdat hun de schellen van de ogen vallen. Maar nee, zo is het natuurlijk niet. Juist het omgekeerde zou het geval kunnen zijn. Wat zullen de varkensmutsen en varkensmutsachtigen blij zijn, dat die arrogante, overbetaalde betweters van academici nu eindelijk eens worden aangepakt. Plees schoonmaken, dat moeten die geleerden, net als eertijds in China tijdens de culturele revolutie. Voor de schijn kan er een nep-universiteit worden aangehouden, waarvan Prof. Cliteur de rector magnificus wordt.

2 reacties

Opgeslagen onder Bildung und Uni, Politiek

Ilias

Ilias is een beroemd dichtwerk uit de Oudheid, maar het is ook een zogenaamd digitaal Lernplatform van Duitse universiteiten. Docenten kunnen op Ilias de collegeteksten uploaden, die zij zelf geschreven hebben, maar ook kopieën van wetenschappelijke artikelen of hoofdstukken uit boeken. Als een ingeschreven student zich met behulp van een wachtwoord inschrijft als deelnemer aan een bepaalde cursus krijgt hij toegang tot dit materiaal. Ilias gold tot heden als een besloten ruimte; er hoefden geen auteursrechten te worden betaald of zelfs maar toestemming gevraagd te worden voor de reproductie van de voor een studie benodigde teksten. Zoals je ook geen rechten hoeft te betalen als je voor een kennis een fotokopie van een artikel maakt.

Welnu, dit gaat per 1 januari veranderen, en wel drastisch. Er mogen geen teksten van andere auteurs dan de docenten zelf meer in geplaatst worden. Reeds voorhanden artikelen en hoofdstukken uit boeken worden verwijderd en er mogen ook geen nieuwe meer in.

Dit is een zware slag voor iedereen die studeert. Een grote stap terug. De benodigde lectuur zal zeer veel moeizamer te krijgen zijn. Hopelijk heeft iedere universiteitsbibliotheek de jaargangen van tijdschriften en één of meerdere exemplaren van belangrijke studieboeken. Maar als je cursus honderd mensen bevat, zoals de mijne momenteel in Keulen, dan ziet u de zwarigheid al aankomen. Het aantal exemplaren is niet voldoende, het boek wordt gestolen of door iemand in de tram vergeten, kortom: de toegang tot wetenschappelijke lectuur wordt ongelofelijk bemoeilijkt. Tientallen mensen gaan apart fotokopieën maken, net als vroeger—als ze het überhaupt nog doen.

Hebben auteurs dan geen recht op royalties? Romanschrijvers en auteurs van reisverhalen, kookboeken enz. inderdaad wel; zij leven daarvan. Maar de meeste wetenschappers hebben hun werk in de baas zijn tijd geschreven; zij hebben dus gewoon salaris gekregen voor hun werk. Voor zover zij toch royalties krijgen zijn die zeer gering; meestal moeten zij of hun subsidiegevers zelfs nog bijbetalen om hun werk gedrukt te krijgen. Veel geld, heel veel geld wordt er echter door wetenschappelijke uitgeverijen verdiend. Ik vermoed dat deze schurken het ook zijn die achter deze Ilias-vernietiging zitten.

De vreemde paradox is dat wetenschappelijke publicaties tegenwoordig óf peperduur óf geheel gratis zijn, en dat hoeft met de kwaliteit niets te maken te hebben. Wetenschappelijke auteurs willen meestal dat hun werk door zo veel mogelijk mensen wordt gelezen; uitgevers proberen het aantal klein te houden.

2 reacties

Opgeslagen onder Bildung und Uni

Oude geleerde

In Marburg werd er deze week een gastlezing gegeven door een bekende hoogleraar, die belangrijk onderzoek heeft gedaan over de biografie van Mohammed. Daar wilde ik natuurlijk heen, maar het viel tegen. De man zei niets wat ik niet al in zijn boek van 1995 had gelezen en herlezen. Verder deelde hij sneren uit naar twee jonge wilden, die in de jaren tachtig(!) het vakgebied hadden opgeschrikt met wonderlijke theorieën. Eén van hen is inmiddels overleden; de andere is nu veel rustiger geworden, dus wat zou het allemaal nog? Is hij al die jaren geschrokken gebleven?

Zo iemand is oud en hoort eigenlijk achter geraniums. Ik wil nog niet oud zijn, al kost het up to date blijven veel energie. Deze winter geef ik in Keulen een reeks inleidende colleges over de vroege islamitische wereld. Daarbij gebruik ik natuurlijk de stof van mijn laatste colleges in Marburg, nu vijf jaar oud, maar ik zet alle zeilen bij om het nieuwste onderzoek er doorheen te roeren. En dat moet gebeuren, het is een kwestie van universitair fatsoen, de studenten in contact te brengen met actueel onderzoek. Ik heb al dadelijk gezegd dat ik geen college zou geven over islamitisch recht; dat was altijd mijn slechtste vak en daar hebben ze in Keulen wel iemand anders voor. Een inleiding in de koran zal ik wel geven, maar in dat geval zal ik er eerlijk bij vertellen dat ik het nieuwste onderzoek niet heb verwerkt. Dat is namelijk heel veel en ook dat heb ik bewust niet bijgehouden. De rest lukt me nog wel.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Bildung und Uni, De mens, Pensioen