Categorie archief: Muziek

Geen muziek

Nee, ik geef volgende week geen orgelconcert in Lelystad, het is maar dat U het weet. Ik kan namelijk helemaal geen orgel spelen; zelfs niet een klein beetje.
.
Kennissen van me kwamen – in de droom – aanzetten met een poster waarop precies dat werd aangekondigd: een orgelconcert van mij in Lelystad. Anders dan in het geval van de bokswedstrijd in Kirchhain werd ik niet meteen wakker van de schrik, maar besloot de organisatoren van het concert te bellen. Die werden eerst kwaad en toen wanhopig en beweerden dat ik het had toegezegd. Volslagen onzin natuurlijk: soms ben ik te toegeeflijk en stem in met iets wat ik eigenlijk niet wil, maar dat kan hier niet het geval geweest zijn. Ik heb zelfs een hekel aan orgelspel, waarschijnlijk op grond van mijn jeugdervaringen in kerken. Het enige interessante wat ik aan het orgel in onze dorpskerk vond was de blinde man die de blaasbalg bediende. Elektrisch ging die toen nog niet.
.
Toch heb ik in mijn verleden wel valse beweringen en toezeggingen gedaan, maar dat was als kind. Bij de handel in jonge visjes liep alles nog verbazend goed af. Maar met Jan liep het verkeerd.
Het was nog op de lagere school. In de klas zat ook Jan, die ik aardig vond en met wie ik wel vriendje wilde zijn. Hij kreeg vioolles; toen beweerde ik dat ik ook op vioolles zat. Dat was dom natuurlijk, heel erg dom, want nu wilde Jan wel eens ervaringen uitwisselen en later zelfs samenspelen. Wat bedoeld was om mij nader tot Jan te brengen werd de oorzaak van een blijvende verwijdering, want om pijnlijkheden te voorkomen zag ik me genoodzaakt hem uit de weg te gaan. Waarheid moet je leren.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Dromen, Muziek, Persoonlijk

Psalmgezang

Gisteren hadden we met ons koor voor oude muziek het jaarlijkse Geistliche Konzert. Dat is altijd in november. Met karnaval brengen we wereldse muziek.
We zongen zes toonzettingen van Psalm 116 van omstreeks 1600. Het ging redelijk goed, maar ik ben toch blij dat het voorbij is. Eigenlijk houd ik meer van repetities dan van uitvoeringen. Dit was wel bijzonder ingewikkelde muziek; maar ja, dat vond ik indertijd van Monteverdi ook. We willen misschien geen andere.
.
De volgende stukken stonden op het programma. Als altijd waar mogelijk een You Tube-opname erbij, die dus niet van ons is.
– Melchior Franck (1579–1639), Psalm 116.
– Heinrich Schütz (1585–1672), Psalm 116.
– Joh. Hermann Schein (1586–1630), Psalm 116.
– Een compositie uit de synagoge in het oorspronkelijke Hebreeuws, gezongen door de bassen. Geen opname.
– Christoph Demantius (1567–1643), Psalm 116. Geen opname.
– Tobias Michael (1592–1657), Psalm 116. Geen opname.
.
De tekst van de psalm in de Duitse vertaling van Luther:
Das ist mir lieb, daß der Herr meine Stimme und mein Flehen höret; das er sein Ohre zu mir neiget; darum will ich mein Leben lang ihn anrufen. Stricke des Todes hatten mich umfangen, und Angst der Höllen hatten mich troffen; ich kam in Jammer und Not. Aber ich rief an den Namen des Herren: O Herr, errette mein Seele! Der Herr ist gnädig und gerecht, und unser Gott ist barmherzig. Der Herr behütet die Einfältigen; wenn ich unterliege, so hilft er mir. Sei nun wieder zufrieden, meine Seele; denn der Herr tut dir Guts. Denn du hast meine Seele aus dem Tode gerissen, meine Augen von den Tränen, meinen Fuß vom Gleiten. Ich will wandeln vor dem Herrn im Lande der Lebendigen. Ich glaube, darum rede ich; ich werde aber sehr geplagt.  Ich sprach in meinem Zagen: Alle Menschen sind Lügner. Wie soll ich dem Herren vergelten alle seine Wohltat, die er an mir tut?
Ich will den heilsamen Kelch nehmen und des Herren Namen predigen. Ich will mein Gelübde dem Herren bezahlen vor allem seinem Volk. Der Tod seiner Heiligen ist wertgehalten vor dem Herren. O Herr, ich bin dein Knecht; ich bin dein Knecht, deiner Magd Sohn. Du hast meine Bande zerrissen. Dir will ich Dank opfern und des Herren Namen predigen. Ich will meine Gelübde dem Herren bezahlen vor allem seinem Volk, in den Höfen am Hause des Herren, in dir Jerusalem. Halleluja!

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Bijbel, Marburg, Muziek, Zingen

Alp Arslan in Gießen

Nee, niet de beroemde sultan die U kent van de slag bij Manzikert, waar hij in 1071 de Romeinse keizer Romanós IV gevangennam en bij wijze van bestraffing vervolgens vrij liet. Diens achterkleinzoon is het. In Gießen heb ik de naar hem genoemde opera bijgewoond.
.
Gießen is een stadje dat niet veel groter is dan Marburg, maar wel rijker. Het bezit een eigen theater, klein maar fijn, en een goed operagezelschap. Stel U voor, een eigen opera in een stad als Oss of Alphen aan de Rijn. Ongelofelijk, maar hier bestaat dat. En dit Stadttheater Gießen heeft een opdracht gegeven om een opera te schrijven. Het resultaat is Alp Arslan, met muziek van Richard van Schoor en tekst en regie Willem Bruls. De eerste is een Zuid-Afrikaan, de tweede een Nederlander.
.
In deze opera draait veel om de residentie van de jonge sultan: Aleppo, waarbij natuurlijk telkens gerefereerd wordt aan de recente vernietiging van die prachtige stad. Als Alps vader op sterven ligt weigert de zoon aan het sterfbed te verschijnen. Hij is zestien en te onervaren om Aleppo en omstreken te regeren, in een tijd waarin christelijke Kruisvaarders, Koerden, Ismaïlieten en Druzen de stad bedreigen. Van zijn moeder heeft hij geen steun te verwachten; die heeft nooit van hem gehouden. De enige die hem kan helpen is Lu’lu’, de eunuch die hem heeft opgevoed. Hij haat hem, maar is toch op hem aangewezen. Pest hem met zijn castraat zijn, veracht hem en verkracht hem. Hij wordt steeds gekker, tot de eunuch hem op een dag vermoordt en zijn jongere broer tot sultan benoemt.
De heimelijke hoofdrol is voor de eunuch, de countertenor Denis Lakey. De opera begint met een monoloog van hem, terwijl hij ingegraven ligt in het zand van de Soedan, en eindigt met een nog indrukwekkender solo-optreden.
Ja, deze muziek is modern, maar van een soort die goed en vanzelfsprekend aan te horen is. Als extra waren er ook stukken Arabische muziek doorheen geroerd, met een Arabisch orkest en een oproep tot het gebed van een echte moëddzin, die boven in een loge stond. Misschien dat zoiets voor het operapubliek hier moeilijk te verteren is, maar voor mij was het heel vertrouwd.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Duitsland, Kunst, Muziek, Nabije Oosten, Niks

Terug in Bad Waldsee

In 2016 was ik voor het laatst bij de studieweek voor oude muziek in Bad Waldsee, en nu was ik er weer. We zijn allemaal duidelijk ouder geworden; alleen de muziek is nog als nieuw.

Zang overwegend uit de zestiende en zeventiende eeuw, maar ook blaas- en enkele snaarinstrumenten. Met een zeker gemak verving men indertijd stemmen door instrumenten of omgekeerd en roeide met de riemen die men had. In Waldsee waren er fluiten, dulcianen, pommers, ranketten, kromhoorns, gemshoorns en nog andere dingen, en dat vaak in sopraan-, alt-, tenor- én basuitvoering. Er waren ook harpen en gamba’s.

1280px-BadWaldsee_Frauenbergkirche_innen

Foto Andreas Praefcke Wikimedia Commons

Voor mijn archief—U kunt natuurlijk meeluisteren als U zin hebt. In de Frauenbergkapelle hebben we het volgende uitgevoerd :

Duarte Lôbo (1565–1646), ditmaal de eerste twee delen uit zijn Missa pro defunctis van 1626 a 8 voci, tot 6:00.
Joh. Eccard (1553–1611), Christus lag in Todesbanden.
Heinrich Isaac (1450–1517), Salve sancta parens, a 6 voci.
Ex illustri nata prosapia, Motette 48 no. 123 uit Codex las Huelgas, ± 1325, door de mannen alleen (tot 0:50).
Heinrich Schütz (1585–1672), Deutsches Magnificat SWV 494.
Monteverdi, Ave maris stella, Hymnus a 8 (1:11–1:21).

De volgende werken hebben we wel gezongen en gespeeld, maar niet publiekelijk uitgevoerd:
Andrea Gabrieli (1520–1586), XLII Gloria a 16.
Andrea Rota (1553–97), Magnificat, a 12 (geen opname).
Duarte Lôbo (1565–1646), Audivi vocem de caelo mihi dicentem.
Johann Schop (?–1667), Steh auf, meine Freundin, a 8 (geen opname).

De links zijn overwegend naar professionele uitvoeringen in Youtube. Zo mooi zongen wij dus niet.

Er was ook weer een optreden van de twaalf gemshoorns. Ditmaal heb ik ook eens gelet op de gemshoornhoezen, een cultuurgoed dat volgens mij niet onverwant is met het mutsje, dat ik hier signaleerde.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Muziek

Notre Dame de Paris

In gedenken aan de kerk die in vlammen is opgegaan een zeer vroeg muziekstuk dat daar gemaakt is en een centrale plaats inneemt in de Europese muziekgeschiedenis: https://www.youtube.com/watch?v=FvJ6xl3l1ek

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Europa, Godsdienst, Muziek

Alleenzang

Het is besloten: op vijf mei zal ik met een leerling sopraan onder begeleiding van een professionele pianiste een duet ten gehore brengen, in het zog. muziek-café van het theater hier. Een informele gelegenheid, maar toch in het openbaar. Dan zal ik dus niet in mijn eentje staan te zingen, maar moet wel alleen een tenor-partij afleveren. Het gaat om Schumann, In der Nacht.
En nog op een ander front wordt er gewerkt aan een zelfstandig optreden als zanger. Op Tweede Paasdag hoop ik naar Bad Waldsee te kunnen vertrekken voor een week met oude muziek. Daar zijn in totaal drie tenoren, maar de kans is groot dat er meerkorige werken worden ingestudeerd, zodat ieder toch zelfstandig een partij zal zingen. Wel wordt men daar ondersteund door de rijkelijk aanwezige oude blaasinstrumenten, bij voorbeeld een dulciaan, zodat er minder mis kan gaan. Ook hier heb ik zin in, en ik hoop dat het allemaal doorgang kan vinden.

4 reacties

Opgeslagen onder Muziek

Buiten de paden

Gisteren had ik iets te doen in Fulda, dus heb ik het buurtwandelen naar daar verplaatst. Dat viel niet zo mee: veel van de stad is in WO II verwoest en ook veel daarna. Wel zijn er nog mooie brokstukken over: kerken, een kasteel, enkele goede huizen uit de oude tijd. De barokke kathedraal is groot en weelderig, iets té misschien. Hier ligt Bonifatius, de martelaar van Dokkum, in een riante crypte. Geen muffe lucht of optrekkend vocht daar beneden, maar veel marmer en luxe. Als U met geen stok een kerk in te krijgen bent kunt U binnenkort op het voorplein de musical over hem zien. Indrukwekkend is ook de kleine St. Michelskerk uit de negende(!) eeuw.
Voor de avond had ik een vrijkaartje voor Bachs Johannespassion in Frankfurt. Sir Simon Rattle en het Choir and Orchestra of the Age of Enlightenment en solisten. Dus van Fulda met de trein naar Frankfurt, door de streek die vroeger een fietsgebied van me was, en na afloop met de 23.24 terug naar Marburg. Dat is wel een bezwaar van het leven in de provincie: die late thuisreizen. Maar het loonde de moeite.
Die Johannespassion werd een bijzondere ervaring, want het betrof een halbszenische Darstellung, onder regie van Peter Sellars. Muzikaal gezien was het fantastisch. Sir Simon haalde dingen uit dat bekende stuk naar boven die me nog nooit waren opgevallen. Zijn dirigeren was soms merkwaardig: hij liep wat heen en weer over het podium, zette wat solisten neer, dirigeerde hier een daar een groepje mensen en stond ook wel eens achter het koor te dirigeren, zodat hij niet te zien was. Soms zong hij lekker mee. Nieuw voor mij was het toneelspel dat daar werd opgevoerd. Natuurlijk niet met een echt kruis: het waren meer aanzetten tot spel, tot leven gekomen tableaux vivants. En zie aan: dat gaf een geweldige meerwaarde. Van begin af aan was je als publiek zeer betrokken bij de handeling. Misschien dat het koor het meest profiteerde. Partituren met noten of ẓwarte pakken waren natuurlijk nergens te bekennen, de verschillende stemgroepen waren door elkaar gehusseld, de zangers lagen soms op de grond, sprongen dan weer op, stormden dreigend naar voren, weeklaagden enzovoort. Niet alleen met hun stem, ook met hun gezicht en hun hele lijf drukten zij uit wat zij zongen, nog wat meer zelfs dan in het doorsnee operakoor. Malchus’ oor werd bedrieglijk echt afgehouwen. Een haatdragende volksmassa zag er vervaarlijk uit, de valse joden sisten hun Wir haben ein GeSETZ, ein Gesetz, -setzz, -SETZZ, en bij het loten om Jezus’ kleding aan de voet van het kruis werd het zelfs een beetje jolig; die soldaten amuseerden zich kostelijk.
Mij overtuigde het en ik zal dit niet licht vergeten. Straks eens kijken hoe het in de bourgeoise pers gerecenseerd wordt.

 

2 reacties

Opgeslagen onder Duitsland, Kunst, Muziek

Zingende moslim

De komst van een nieuwe zanger in ons koor werd aangekondigd. Een Iraniër genaamd Said. Er waren verschillende koorleden die zich serieus afvroegen of deze man, kennelijk een moslim, de muziek van Schein en Franck op Psalm 116 wel zou willen meezingen.
Intussen was Said op de repetitie, hij zingt goed en zong uiteraard genoemde muziek van harte mee. De Psalmen Davids zijn in het Midden-Oosten bekender en worden meer gerespecteerd dan de koran bij ons.
Wat een vreemde voorstellingen hebben mensen soms van moslims. Er zijn er wel van de heel strenge soort, die tegen muziek zijn, maar dat zijn er niet veel. Die zingen niet en zouden nooit bij een koor als het onze willen. Net zo min als heel strenge christenen.
Tientallen jaren islamgeleuter heeft zelfs in tolerante kringen zijn sporen nagelaten. Moslims worden blijkbaar geacht heel rare mensen te zijn, die niet zulke dingen doen of willen als ‘wij’.
Een Iraniër die geïnteresseerd is in Europese cultuur is niets bijzonders. Een paar Arabieren zou ik er nog wel graag bij zien in onze muziekpraktijk; die zijn wat ondervertegenwoordigd. In Frankrijk is dat beter.

2 reacties

Opgeslagen onder Duitsland, Iran, Islam, Muziek, Niks

Wél gezongen

Vrijdag generale repetitie, zaterdag uitvoering in Bad Homburg en zondag in Marburg van Mozarts Requiem in een groot koor, en de koorgedeelten uit cantate 127 van Bach in het kleine kamerkoor met slechts één andere tenor, net als in Parijs. Omdat Mozart overleed voordat hij zijn werk had voltooid had de dirigent er het Ave Verum aangeplakt, om toch iets van een afsluiting te krijgen.
.
Het lukte: de stem was nog niet helemaal in orde, dus ik moest enkele luide en zeer hoge passages bij Mozart laten uitvallen. In het grote koor viel dat niet op. Natuurlijk gaan de twee fouten die ik heb gemaakt niet weg uit mijn hoofd, maar de algemene indruk was dat het voor een amateurkoor en -orkest niet slecht was. Het publiek jubelde, maar dat doet het in de provincie altijd. Ze hebben verder zo weinig.

1 reactie

Opgeslagen onder Muziek

Niet gezongen

Gisterenavond bij het Carnavalsconcert van mijn koor voor oude muziek heb ik niet meegezongen, omdat mijn stem het had laten afweten. Ik klink ineens als Hildegard Knef, en dat geheel zonder verkoudheid of hoestbuien. De oorzaak is (nog) niet bekend. Ik vraag mij af of dit nu voor altijd is, of dat ik volgende week met een ander koor het Requiem van Mozart wel drie maal kan meezingen. Nee, als het een laryngitis is zal dat niet gaan. Zelden kwam een aandoening zo ongelegen.
.
Nu zat ik dus in de zaal. Eerst was ik een beetje treurig, maar dat ging gauw over, want het was heel mooi om erbij te zijn. Centraal stond de soort van proto-opera Robin et Marion van de troubadour Adam de la Halle (± 1240–1285), met dansnummers erin. We hebben enkele professionele dansers, dus dat was prima in orde. Het hoofdwerk werd omlijst door koorzang van een stel Franse madrigalen, uit iets latere tijd, maar inhoudelijk wel passend. Mijn koorgenoten zongen mooi, en ook de solo-gedeelten en de dans waren prachtig; het was een uitstekende uitvoering. En waar en wanneer zou je ooit een uitvoering van zulk een werk kunnen vinden? In Duitsland helemaal niet, denk ik.
.
Er was een trio van instrumentalisten uit Frankfort aangetrokken; ook die deden uitstekend werk. Grappig was het om te zien dat de fluitiste Duitse was, de tokkelaar Chinees en de strijker Japans. (Hun oude instrumenten kan ik niet benoemen.) Hoeveel Europeanen spelen er oude muziek in China of Japan?

Ik druk de titels van de koorliederen hieronder af. Vreemd, ik zou ze zo kunnen meezingen—als ik zingen kon. Bah, moet ik dan weer intellueel worden? Morgen maar gauw naar een dokter.
.
– Antoine de Bertrand (1530/1540 – ± 1581), Hastez vous, petite folle  .
– Pierre de la Rue (1460/1470–1518), Pourquoy non?
– Ninot le Petit (1500–1520), En l’ombre d’un aubépin (geen opname).
– Orlando di Lasso (1532–1594), Petite folle (geen opname).
– Clement Janequin (1485–1558), Si dung petit de vostre bien of hier 28:45.
– Clement Janequin (1485–1558), Il estoit une fillette.
– Guillaume Costeley (1531–1606), Mignonne, allon voir.
– Antoine de Bertrand (1530/1540 – ± 1581), Vivons, mignarde, en noz amours (geen opname).
– Ninot le Petit (1500–1520), Mon amy m’avoit promis.

3 reacties

Opgeslagen onder Muziek