Mini-herinnering: kaviaar en socialisme

Kaviaar is lekker, maar ook erg duur. Om het onbekommerd te genieten ben ik lang niet rijk genoeg. Anders wordt het natuurlijk als je het niet zelf hoeft te betalen. Eind jaren zeventig heb ik driemaal de kerstvakantie bij E. in Stockholm doorgebracht. We waren dan op Oudejaarsavond te gast bij een echtpaar dat in een bescheiden villa op het eiland Lidingö woonde en in het moderne Nederland zeker tot de ‘extreemlinkse elite’ gerekend zou worden. Hij was directeur van een bekend museum in Parijs en kwam in de vakanties en met de feestdagen over. Zij was directrice van een cultureel instituut in Stockholm.

Het ging er vrolijk toe, al beviel mij de muziek van de Chileense verzetszanger niet zo die, naar men verzekerde, niet om politieke redenen was gekozen maar juist omdat het zulke prachtige muziek was. De wat minder getalenteerde, misschien zelfs ronduit dommige dochter des huizes, werd nogal gekleineerd: die paste niet zo in dit intellectuele milieu. Dat ging al al aardig de kant op van Bergmans Herfstsonate. Wie daar overigens ook altijd zat was de schrijver annex filmer Peter Weiss, een min of meer politieke vluchteling uit West-Duitsland, met zijn vrouw Gunilla, beeldhouwster en decorontwerpster.

De kaviaar was aan de vrouw des huizes te danken. Zij onderhield uit hoofde van haar beroep goede contacten met verwante instellingen in Moskou en Leningrad, en reisde daar ook regelmatig naar toe. Zij deed dat graag met haar eigen auto, het was een leuke tocht, en in Rusland was alles zo keurig verzorgd: de hotels onderweg, de wegrestaurants enzovoort. Aan te nemen is dat zij toegang had gekregen tot dat dunne netwerk van luxe-voorzieningen die de extreemlinkse elite in de Sovjet Unie zich gunde. Na gedane zaken kreeg zij altijd wat cadeaux mee, waaronder een blik kaviaar. Een gróót blik, niet iets wat eruit zag als een blikje schoenpoets, zoals die hier wel eens aangeboden worden; nee, echt een vorstelijk blik, en daar kon het feestgezelschap ruim van opscheppen.

In Zweden was niemand extreem rijk geloof ik, de belastingen waren zeer hoog en de sociale voorzieningen dus uitstekend. De elite genoot privileges, en dat was veel handiger dan geld. Als je bij voorbeeld in een kasteel woont dat een rijksmonument is hoef je niet zelf het lekkende dak te laten repareren; als je halve leven bestaat uit betaalde dienstreizen en zakenlunches kom je ook aardig rond.

Ja, Zweden was politiek neutraal. Ik was werkelijk een beetje geschokt toen ik in Trelleborg aan land stapte en op de kade de vlaggen van de buurlanden zag wapperen. Ik zag twéé Duitse vlaggen! Zag ik dubbel, had ik teveel gedronken aan boord? O nee, ze waren niet hetzelfde, de ene had iets ronds in het midden; het was de vlag van de DDR, begreep ik ter plaatse. Die had ik in het NAVO-land Nederland nog nooit zien wapperen. Ook met de Sovjet-Unie bestonden er innige contacten. Al bleef het wat pijnlijk dat er soms Russische onderzeeërs opdoken tussen de eilanden vlak voor de kust.

1 reactie

Opgeslagen onder Vroeger, Zwedenreis

Een Reactie op “Mini-herinnering: kaviaar en socialisme

  1. Mooi verteld! Ik moest lachen om de vergelijking met het blikje schoenpoets. Zo is het precies.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.