Grieks

‘Ach, kendet gij allen Grieks!’ galmde de predikant met stemverheffing de kerk in, mij aldus wekkend uit de halfslaap waaraan ik mij tijdens de preek meestal overgaf. Welk moeilijk woord hij vervolgens uitlegde weet ik niet meer. Misschien was het weer eens agape, wat ‘liefde’ betekent, een bij dominees zeer geliefd woord, dat volgens hen volstrekt geen betrekking had op de lichamelijke liefde. Later, tijdens mijn verblijf in Griekenland, bleek dit tenminste voor het Nieuwgrieks onjuist te zijn—gelukkig maar.

Zoudt gij inderdaad allen Grieks moeten kennen? Nee hoor, laat maar. Maar ik krijg tegenwoordig bij mijn onderzoeksproject te maken met Oudgriekse teksten, soms ook minder gangbare, waarvan geen vertaling bij de hand is, en moet dus wel wat Grieks kennen. En ziedaar het wonder: met een beetje porren in het geheugen en wat bladeren in een grammatica blijkt het nog, of weer, redelijk leesbaar te zijn. Dat heeft de volgende redenen: 1. Het móet nu, het is niet vrijblijvend meer. 2. Op het gymnasium (1958–64) heb ik grondig onderwijs in die taal gehad. 3. Door het oud worden is het geheugen veranderd: wat tientallen jaren vergeten was, komt nu vanzelf weer boven drijven. 4. De jaren dat ik probeerde Nieuwgrieks te leren (1991–95) hebben geholpen, ook het Oudgrieks weer toegankelijker te maken. Tsjonge, wat heb ik daar toen mijn best op gedaan, zonder dat het ooit tot werkelijke beheersing leidde. Een lastige taal, dat Nieuwgrieks; maar Oudgrieks is nog veel ingewikkelder, en dat zou ik als scholier wel beheerst hebben? 

Dat Grieks op school was een rare fictie: we kúnnen het bijna niet gekend hebben, maar toch … Op het eindexamen moesten we een willekeurig stuk Homerus lezen en vertalen, zonder een woordenboek te mogen gebruiken. Dat betekende dat we de hele woordenschat van Homerus moesten kennen, en die week nogal af van het ‘gewone’ Attische Grieks. In de praktijk was er een goed hulpmiddel: een frequentielijst van Homerus’ woordenschat. Als je daaruit de eerste paar honderd meest voorkomende woorden kende, kon je de rest misschien raden, of je wist ze helemaal niet, maar een paar missers mocht je hebben. Enorm veel werk, maar in die tijd was er nog tijd. Het is gelukt, hoewel ik nogal een hekel had aan Homerus, er niets aan vond. Dat kwam omdat we toen ook onderwijs in het Hebreeuws kregen en ik vond de Psalmen veel betere poëzie: mooi leed, drama en introspectie. Plato en vooral de gezellige babbelkous Herodotus bevielen mij wél. Ik stelde mij Herodotus altijd als pijproker voor—historisch onmogelijk, maar wat zou het.

Hoe dan ook, voor mijn huidige project, en in het algemeen om de cultuuroverdracht in de oude tijd te begrijpen (van Grieks naar Arabisch, van Arabisch naar Latijn) komt het Grieks nu goed van pas. Een geschenk uit het verleden.

4 reacties

Opgeslagen onder Bildung und Uni, Griekenland, Taal, Universiteit

4 Reacties op “Grieks

  1. Tjonge wat ben je toch geleerd. Dit zullen weinig mensen je nazeggen. Ik kan een deel delen: Oudgrieks op het gymnasium (1966-72), Homerus Plato en Herodotus (hij is leuk, maar de vertaling van Hein van Dolen leest lekkerder), Hebreeuws deden wij niet aan. Voor mijn werk leerde ik Nieuwgrieks (1995-1998), in Griekenland zelfs. Dat viel mij bitter tegen toen ik begon, het alfabet ja, dat was er nog, maar die zes jaar op school was in de grijze brei weggezakt. Later kwam er wel af en toe een kwak oude kennis naar boven drijven uit het moeras, dus echt weg was het niet, maar als ik in mijn oude grammatica kijk ben ik verbijsterd over al die verschillende verbuigingen en vervoegingen in het Attisch en Ionisch etc. Ik heb er destijds van alles bijgeschreven dus ik moet dat toch echt geleerd hebben. Waste of time. Nu doe ik er niets meer mee, broodbakken en paardenmest houden mij bezig en dat bevalt prima 😉

  2. @Irene: Is het Nieuwgrieks bij jou wel gelukt? Bij mij maar zeer beperkt, en het verdween later ook weer snel. De accenten het eerst, en daarmee de hele taal, want die is onverstaanbaar als je de accenten verkeerd legt.

  3. Jawel. Het zakte even snel weer weg als ik het geleerd had en het onthouden kostte ook veel meer moeite dan toen ik 16 was, maar telkens als ik in Griekenland was voor 3 weken cursus, 1x per jaar, kwam het heel snel weer boven en ik leerde daar ook veel meer dan in de reguliere lessen thuis van 2x per week 2 uur. Dat was een uitstekende school daar. Het is echt wel een moeilijke taal, met meer uitzonderingen dan regels, maar het moderne is wel minder gecompliceerd dan het Oudgrieks. Nu is alles natuurlijk weer weggezakt want ik heb er geen toepassing meer voor.

  4. @Irene: Dat is het: als er geen toepassing meer voor is zakt een taal weg. Maar gelukkig kan hij ook weer gewekt worden. Voor mij was Nieuwgrieks vooral moeilijk door de weinig variërende klanken (‘alles’ i) en de steeds verschuivende accenten. Ik ben beter in geschreven talen.
    Ik heb Nieuwgrieks een half jaar gevolgd aan de Universiteit van Amsterdam, en een zomercursus in Athene, aan de voet van de Acropolis, weet niet meer hoe dat instituut heette.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.