Byzantijns

In de nieuwsberichten kwam de Aya Sofya weer eens langs , ‘die gebouwd werd als Byzantijnse kerk’. Het oostelijk deel van het Romeinse Rijk wordt vaak het Byzantijnse Rijk genoemd, zeker als het betrekking heeft op de periode na 476, toen het westelijke deel van dat rijk was ondergegaan. Daarna bestond het Oostromeinse Rijk nog bijna duizend jaar. De officiële taal was Latijn tot 610, daarna werd het Grieks. De (dunne) bovenlaag der Romeinse burgers sprak vanouds al Grieks.
.
Byzantium is een oude naam voor het huidige Istanbul. Het was een middelgrote provinciestad, tot het in 330 door keizer Constantijn sterk vergroot, ommuurd en als residentie ingericht werd. Het werd omgedoopt tot Nova Roma en na Constantijns dood tot Constantinopolis. Het is niet juist een rijk te vernoemen naar een stad die al was opgeheven en nooit rijkshoofdstad was geweest. Historici weten dat natuurlijk, maar menigeen heb ik horen zeggen dat ze ‘om praktische redenen’ toch maar bij Byzantijns bleven. Eén zo’n praktische reden zal zijn dat de benaming in Europa nu eenmaal traditie heeft, zoals wij Japan ook Japan noemen, en niet Nippon. Maar een andere is dat men othering wil bedrijven, en daarom irriteert die benaming. Door dat rijk Byzantijns te noemen neem je er afstand van. Weg ermee: het Romeinse Rijk, zaliger nagedachtenis, was óns rijk! Dat andere hoort niet bij ons, dat is het Oosten, een schilderachtige, rare, onbegrijpelijk andere wereld, die je niet serieus hoeft te nemen en die ons behalve ketterijen en curieuze anekdotes niets te bieden heeft. Terwijl dat rijk zichzelf wél het Romeinse Rijk noemde.1 Niet ‘de opvolger van het Romeinse Rijk’, nee, dat rijk zélf. De inwoners beschouwden zich gewoon als Romeinen en de omringende volkeren noemden hen ook zo.
.
De Wikipedia, en natuurlijk talloze andere populaire publicaties, zijn wat in verwarring. Dat Byzantijnse Rijk zou in 330 gesticht zijn, met de stichting van Constantinopel (en dus juist de sloop van het oude Byzantium). Volgens anderen loopt de vroegste periode van het Byzantijnse rijk van 300 tot 650; dan bestond het al vóór Constantijn. Zou het zinvoller zijn, als het dan toch moet, 395, het jaar van de rijksdeling, het stichtingsjaar te laten zijn? Nee, ook dat is onzin. Er zijn ook mensen die het ruim na de ondergang van het Westromeinse Rijk laten beginnen. De verwarring is natuurlijk te verklaren uit het feit dat er nooit een rijk heeft bestaan dat zich Byzantijns noemde.
.
Nu meer uitgebreid hier.

NOOT 1: Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων (Vasilía ton Roméon, Koninkrijk der Romeinen) of Ῥωμαικὴ Αὐτοκρατορία (Romaikí Aftokratoría, Imperium Romanum). De moderne Grieken spraken tot diep in de negentiende eeuw ook van Romeins; daarna namen ze onder Westeuropese invloed de term Byzantijns over.

1 reactie

Opgeslagen onder Niks

Een Reactie op “Byzantijns

  1. Helder en duidelijk

    Dank voor deze toelichting

    Vredelievende groet,

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.