Russisch eitje

Bij de huiswerkhulp werkte ik deze week met een dame uit Afghanistan, die daar wiskundelerares was geweest. Haar moedertaal was Dari, een soort Perzisch. Ze had gestudeerd in de periode dat de Russen daar zaten (1979–89). Een beetje lastig natuurlijk: Russische bezetters, communisme; toch was het leven in Kabul toen blijkbaar veel normaler, ‘burgerlijker’ dan ooit nog daarna. Op de middelbare school had ze Russisch geleerd, en aan de universiteit had ze ook in het Russisch gestudeerd. Dat is niet zo bevreemdend: ik ken dat ook uit de Arabische wereld, waar allerlei moderne vakken vaak niet in het Arabisch worden gestudeerd, maar in het Engels of Frans. Duizend jaar geleden was Arabisch bij uitstek de taal om wiskunde in te studeren, maar die taal heeft de aansluiting aan moderne vakken niet overal meer terug gevonden. Zo is het blijkbaar ook met Dari.
.
De dame sprak een redelijk mondje Duits, maar beklaagde zich over de ongelooflijke ingewikkeldheid van de Duitse grammatica. Dat verwonderde mij zeer: hoewel ik zelf geen Russisch ken heb ik daar voldoende lang naar gekeken om te weten, dat de Russische grammatica heel wat ingewikkelder is dan de Duitse. We spraken er wat langer over: Russisch had ze in een vloek en een zucht geleerd, vertelde ze, helemaal niet moeilijk, terwijl Duits … dat was echt tobben.
.
Hoe kan dat? Voor jonge mensen is het altijd makkelijker een taal te leren. Als ik alleen al denk aan de vanzelfsprekendheid waarmee ik op school Duits geleerd heb, dat was echt een eitje. Dat zou ik nu waarschijnlijk niet meer kunnen.
Nog belangrijker is waarschijnlijk het perspectief waarmee men een taal leert. Als zo’n vreemde taal de enige mogelijkheid is om het ‘verder te brengen’, dan leer je die, hoe dan ook. Als je een buitenlandse partner hebt, of een religie met een heilige schrift in een vreemde taal, is de motivatie al veel minder sterk. En als je onverwacht in een land terecht komt waar je eigenlijk niet wezen wilt, zoals bij vele vluchtelingen het geval is, dan heb je ook geen zin in die taal. Tenzij je na de eerste schrik de mogelijkheid ziet en de wens koestert daar te blijven, dan ga je er je best op doen. Of toch weer minder wanneer de mogelijkheden in het nieuwe land tegenvallen, of als je geacht wordt na een poosje weer op te donderen.
.
In Griekenland volgde ik ooit een cursus Grieks voor gevorderden. De meeste klanten daar zouden het nooit leren. Ik wel, waarschijnlijk, want ik had al veel ervaring met vreemde talen, maar ik vond Grieks ook echt moeilijk. Op die cursus leerde ik een arts kennen uit Georgië. Het was in 1993 geloof ik, een tijd dat het hommeles was in Georgië en Griekenland gastvrijheid bood aan Christenen uit de Kaukasus met (vermeende?) Griekse wortels. Deze vrouw had het Georgisch als moedertaal, had Russisch geleerd op school, wat zij ook nodig had voor haar studie in de medicijnen, en leerde nu Grieks. Alle drie ingewikkelde talen, die niet met elkaar verwant zijn. Maar ze werkte hard en ik denk dat ze het ging redden. Haar perspectief was een artsenpraktijk die haar was aangeboden in Komotiní—voor Grieken was dat ongeveer de buitenste duisternis, maar voor haar de redding. Zij had dus een perspectief, en ik denk dat het vroegere leren van een andere moeilijke taal het voor haar ook makkelijker maakte.
.
Mijn Afghaanse is getrouwd, ze heeft drie kinderen en haar man werkt. Misschien hoeft ze niet meer zo nodig.

2 reacties

Opgeslagen onder Afghanistan, Ei, Europa, Griekenland, Huiswerkhulp, Taal

2 Reacties op “Russisch eitje

  1. Ik hou het toch vooral op leeftijd. Maar wis de ‘onderdompeling’ niet uit. In 1987 leerde ik in een vloek en een zucht accentloos Italiaans. Ik moest wel, want toentertijd sprak men daar alleen de moerstaal. Als je gebaarde of het wat langzamer kon, ging men gewoon hárder praten.

    Mijn zus geeft Nederlandse les, in Duitsland, net als jij. Aan mensen met alle mogelijke nationaliteiten. Velen doen hun beklag over de onmogelijkheid het in de praktijk te brengen. Een ieder die hier in Nederland wordt aangesproken en iets van een Duits of Engels accent bespeurt, schakelt over in die taal. Dan leer je het natuurlijk nóóit.

    Ik bijt me bij vlagen stuk op het Perzisch. Maar het wordt nooit wat. En dat geldt overigens ook voor Thomas Erdbrink (‘Onze man in Teheran’), die al zeventien jaar in Iran woont, maar volgens Iraanse twitteraars nog steeds belabberd Farsi spreekt. dat zal vast komen omdat hij op zijn werk en met zijn vrouw Engels spreekt.

    Succes met je Afghaanse. Ik leer intussen wat Duits bij door mijn jongste af en toe te overhoren. 🙂

  2. @Lehti Paul: Ja dat is ook een gebrek aan perspectief: als zo’n immigrant nooit iemand tegenkomt die de nieuwe taal met hem/haar wil spreken. Mijn Afghaanse heeft ook geen Duitse vrienden of kennissen, verklaarde zij.

    Van Thomas Erdbrink verbaast het me. Hoewel, uit eigen ervaring weet ik dat het officiële Perzisch goed te behappen is maar dat er op straat toch weer heel iets anders wordt gesproken. En in die straattaal is er natuurlijk geen onderwijs en ontbreken de leermiddelen. Bij Arabisch is dat ook zo, al zijn er wel wat cursussen en leermiddelen hier en daar.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.