Een gek op de troon

Ongeacht het politieke stelsel gebeurt het telkens weer dat er een gek op een troon terecht komt. Nebucadnezar, Nero, Caligula, Iwan, mad king George III, Adolf H., Bokassa en vele anderen, zoals bekend ook in onze tijd. Uit de Arabische cultuurkring kan ik U aanbieden kalief al- Hakim (geb. 985, reg. 996-1021), uit de dynastie der Fatimiden, heersend over een rijk dat zich uitstrekte van Tunis tot Noord- Syrie, met als hoofdstad Kairo. Hoe zou iemand ook niet gestoord raken, die op zijn elfde zijn vader als kalief moest opvolgen, op zijn zestiende zijn voogd/regent vermoordde, die tenslotte met zijn eigen instemming tot god werd uitgeroepen? Er zijn er genoeg die voor minder in een inrichting verdwijnen.

En nu loop ik natuurlijk vast: ik heb hier in het ziekenhuis geen boeken en kan alleen moeizaam typen op een telefoontje tot de verbinding weer wegvalt. Maar dit wordt dus het volgende onderwerp.

Lezen over al-Hakim confronteert als iedere geschiedschrijving met alternatieve feiten en met bias (Ndl. Woord?)@. Op school heb ik geleerd dat de Willem de Zwijger, stervend op de trap van het Princenhof te Delft, nog de volgende Franse volzin ten gehore bracht: Mon Dieu, ayez pitié de moi et de ton pauvre peuple! In de jaren vijftig schoot daarbij nog niemand in de lach. Intussen zijn er vast allerlei historici geweest die deze sterfscène tot fictie hebben verklaard. Het is hetzelfde slag historici dat bij voorbeeld ontdekt dat Martin Luther NIET zijn beroemde stellingen in Wittenberg aan de kerkdeur heeft gehamerd. En ikzelf ben er ook zo eentje. Bij mijn onderzoek heb ik gezien dat er van het leven van Mohammed vrijwel niets overblijft. En zo gaat het maar door.

Maar de behoefte aan fraaie feiten is enorm. Had Willem bij voorbeeld het veel waarschijnlijker: ‘Godverdomme, klootzak….AAAUU!’ geroepen, eventueel in het Frans, dan was de eretitel Vader des Vaderlands hem allicht ontgaan. Zonder het verhaal van die stellingen aan de deur was de reformatie misschien wel mislukt. En de islam had niet bestaan zonder de uitvoerige stichtingsmythe over Mohammed.

Ook die gekke koningen zijn natuurlijk door historici onder de loep gelegd. Meestal was hun conclusie dat de betrokkene zo gek nog niet was, of tenminste niet helemaal knetter was. Nebukadnezar werd door de profeet Daniël als krankzinnig beschreven, maar die was hem wel erg ongunstig gezind. Misschien heeft hij hem verward met koning Nabonidus, die volgens zijn priesters krankzinnig was en die enkele jaren in het Arabische Tayma schijnt te hebben doorgebracht — voor een therapie? Moderne classici hebben zonder twijfel al lang aangetoond dat Nero en Caligula heel verstandige dingen hebben gedaan. Nadat Poetin de feiten opnieuw had geschud was ook Stalin een fijne man. Een gezellige pijproker, onder wie het leven in de Sovjet-Unie gemakkelijker, vrolijker is geworden. Moeilijk te behandelen zijn staatshoofden die eerst verstandig zijn, zoals Erdoğan— ja werkelijk!— en pas later steeds getikter raken. It’s lonely at the top; niet iedereen kan daar tegen.

Biased: Zoals gezegd staat hier nauwelijks vakliteratuur ter beschikking. Een uitzondering is EIr, de online leesbare Encyclopedia Iranica. Dit is een meestal voortreffelijke, door Iraanse ballingen gefinancierde, Engelstalige encyclopedie over alle onderwerpen die met Iran, maar ook met de islam, vooral de sjiitische islam te maken hebben. (Voor alle duidelijkheid: van de Islamitische Republiek Iran is dit werk geheel onafhankelijk.) Al-Hakim was Egyptenaar, maar wel sjiiet en had dus recht op een artikel in de EIr. En dat artikel viel me geweldig tegen. Niets dan lof voor al-Hakim, die zijn rijk zo mooi bij elkaar hield en zelfs nog wist uit te breiden. Niets over zijn christenvervolging, zijn bizarre decreten, vergoddelijking of gekte. Dat hij soms een slechte pers kreeg lag volgens de auteur aan vijandige propaganda van sunnitische zijde. Het artikel is van Farhad Daftary, een leidende Ismailiet, dus van dezelfde geloofsrichting als kalief al-Hakim. Ik kan het slechts bevooroordeeld noemen, het hoort eigenlijk in een wetenschappelijk werk niet thuis. Maar goed, toch blijft die EIr wel een mooi werk.

BIBLIOGRAFIE 

– Farhad Daftary, ‘Hakem be-Amr Allah,’ EIr.

– Daniel de Smet, ‘Les interdictions alimentaires du calife fatimide al-Hakim: marques de folie ou annonce d’un regne messianique?,’ In Egypt and Syria in the Fatimid, Ayyubid and Mamluk Eras, uitg. U. Vermeulen en Daniel De Smet, Leuven 1995, 53–69.

10 reacties

Opgeslagen onder Bildung und Uni, Politiek

10 Reacties op “Een gek op de troon

  1. Sterkte met het herstel.
    Maak je nu nog maar niet al te veel zorgen om een gek op de troon.
    Vroeger, nu of straks wijsheid herstelt uiteindelijk alles.

    Vriendelijke groet,

  2. Maar toch, een logje! Bravo, en gute Besserung.

  3. Trijntje

    Fijn toch iets van je te lezen! Ik wens je een goede revalidatie en dat je snel naar huis kunt.

  4. Je hebt het toch maar overleefd. 🙂

    George III had weinig politieke macht, volgens mij, en valt daarom uit de toon in dit rijtje.

  5. @groninganus: Jammer, hij is wel decoratief in zo’n rijtje.

    Ja, ik heb het overleefd, maar of ik ooit nog zal kunnen lopen?

  6. Een logje, dat werkt nog. Je denkt dus sowieso nicht mit dem knie. We wachten geduldig op de geschiedenis van al-Hakim en in de tussentijd zal ik NIET bidden voor goed herstel, aangezien onderzoek aantoonde dat dat geen effect heeft en mogelijk zelfs een negatief effect heeft als de begunstigde van het gebed op de hoogte is. Ik trek dan maar de snelle conclusie dat op de hoogte zijn van het feit dat er niet gebeden wordt mogelijk een gunstig effect heeft. http://web.med.harvard.edu/sites/RELEASES/html/3_31STEP.html

  7. @aargh: Zou dat geen nepwetenschap zijn?

  8. Het is een bekend onderzoek, en opmerkelijk omdat het gedaan is in opdracht van de Templeton foundation, een enigszins behoudende club die wetenschap en religie probeert te verenigen. Het onderzoek is keurig volgens de regeltjes gedaan, dubbelblind en met controlegroepen en zo. Mijn eigen conclusie is natuurlijk heel onverantwoord, misschien is het wel heel ontmoedigend te weten dat iemand bewust niet bidt, ik kan beter een muntje opgooien (wel/niet bidden) en de uitslag niet vertellen, dat lijkt me toch het veiligste.

  9. @aargh: Opmerkelijk, echte wetenschap dus. Ze hadden vast op een andere uitkomst gehoopt.

  10. Pingback: Een gek op de troon: al-Hakim 2 | Emigrant

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s