Weekje Europa 2

Met een vertrouwde collega ben ik door Parijs gelopen en het sprak als vanouds vanzelf dat we ook de Arabische boekwinkels afstroopten. Twee deprimerende salafistenwinkels, waar allerlei vrome onzin uit vroeger eeuwen te vinden was en geen enkel behoorlijk boek van nu, laat staan een roman. Eén goede boekwinkel waar geloof en wetenschap elkaar in evenwicht hielden. En de buitengewoon goede boekwinkel van het Institut du Monde Arabe. Het waren voor mij heel nuttige bezoekjes, omdat ik nu duidelijker dan ooit merkte dat die boel me helemaal niet meer interesseert. Behalve één onderwerp dat ik nog wat wil volgen: de biografie van de profeet Mohammed. Op dat gebied heb ik zelfs iets aangeschaft: Kecia Ali, The lives of Mohammed. Dat boek had ik eigenlijk zelf willen schrijven, maar dat hoeft dus niet meer. Een opluchting. Verder schoten mij allerlei boeken van thuis te binnen die nu versneld een rood plakkertje kunnen krijgen, dat wil zeggen: kan de deur uit. De weg wordt steeds vrijer voor Europa, waaraan ik de rest van mijn leven wil besteden.

In het appartement lag een exemplaar van Riad Sattouf, L’Arabe du futur, deel 1 en 2 (1984–5), een stripverhaal of zo U wilt graphic novel. Het toont het leven van een opgroeiend Frans-Syrisch jongetje in Libye, Syrië en een beetje in Frankrijk. Zéér rake typeringen van de twee Arabische landen, die allebei ook toen al door een dictatuur geteisterd werden. Er komt geen gevangenis of foltering in voor; toch wordt het volkomen duidelijk wat een dictatuur met mensen doet. Een leven vol verschrikkingen voor de kleine jongen; gelukkig kan hij af en toe naar Frankrijk, het land van zijn moeder en opa en oma. Vele vluchtelingen zullen een biografie hebben als dat jongetje of nog erger. Gelukkig is hun Mekka vooral het warenhuis Galeries Lafayette in Parijs, dus de aanpassing aan Europa zal mogelijk zijn, temeer daar onze ‘westerse waarden’ erg op hun retour zijn.
Ik zie dat Sattouf ook al in het Nederlands en Duits vertaald is, dus iedereen kan zien hoe die Syriërs zo geworden zijn als zij zijn. Een reclame voor Syriërs is dit boek niet; Sattouf kan prachtig ettertjes tekenen. Ik moet echter wel zeggen dat in de steden die ik bezocht heb: Damascus en Aleppo, het leven niet zo erg was als in het grote dorp waar het boek zich afspeelt.

Het dertiende arrondissement van Parijs is niet spectaculair, maar wel rustig en niet zo héél duur. Een mengeling van traditionele Parijse straten en nieuwbouwwijkjes met soms hele hoge woonblokken. Ik moest de roman Soumission (Onderworpen) van Houellebecq nog uitlezen en dat heb ik hier gedaan. Geen passender plek is denkbaar, want het speelt zich ten dele in deze buurt af. Zowel de auteur als zijn hoofdpersoon heeft iets gehuurd in het onpersoonlijk uitziende, Bijlmerachtige Chinese wijkje verderop, omdat dat zo veilig en keurig is. Daar zijn ook wij heerlijk Vietnamees wezen eten; er zijn tussen de flats overal winkelcentra, die er echter niet troosteloos uitzien. ‘Hier zullen ze niet plunderen’ zegt iemand in het boek, doelend op de moslims die op het punt staan de macht over te nemen.

U kent het boek? Zo niet, zeer aanbevolen! Houellebecq zit de Fransen weer eens lekker te stangen, ditmaal door de overgang van Frankrijk naar een gematigde islamitische regering te beschrijven, waar het land zienderogen van opknapt, behalve voor de vrouwen. Er is wel even iets van burgeroorlog, maar de democratie redt het en de nieuwe premier Ben Abbes is een verstandig man. Marokko en Tunesië worden lid van de EU; aan de toetreding van Algerije en Egypte wordt gewerkt, kortom: het Romeinse Rijk wordt hersteld!
De grote kracht van de schrijver is dat hij zijn lezers onverbiddelijk weet mee te zuigen in de wereld die hij ontwerpt—tenminste voor de duur van de lectuur en nog even daarna. In werkelijkheid zal Frankrijk eerder gematigd Nazi worden, onder leiding van die heks van Le Pen, dus we kunnen heel ontspannen en geamuseerd lezen. De islam biedt in dit boek een oplossing voor de geestelijke crisis waarin de hoofdpersoon, Frankrijk [en eigenlijk heel Europa] zich bevinden en lenigt bovendien de seksuele nood van vele mannen. De ‘Onderwerping’ betreft namelijk vooral vrouwen en meisjes. Hierboven noemde ik de verkoop van de haven van Piraeus; welnu, in Soumission worden universiteiten verkocht. Saoedi-Arabië heeft de Sorbonne gekocht. ‘De universiteit van Oxford was hun door de neus geboord […]; de Qatari’s haddden op het laatste moment hun bod verhoogd; daarop hadden de Saoedi’s besloten alles in te zetten op de Sorbonne … .’ Het onderwijs leed er nauwelijks onder, de salarissen van de medewerkers werden meer dan verdubbeld en flink gedronken werd er ook nog. Een utopie bijna.

St_Sulpice_chap_V_01Een zonnebad in de Jardin du Luxembourg. Zo veel groene blaadjes had ik sinds maanden niet aan bomen gezien. Maar wat waren die twee vreemde torens schuin achter het paleis? Een blik op de kaart gaf informatie: het was de kerk van Saint Sulpice! Ik herkende hem niet toen we ervoor stonden en toen we naar binnen gingen ook niet. En dat is vreemd, want die moet ik veertig jaar geleden grondig bekeken hebben bij mijn toenmalige lectuur van J.-K. Huysmans, wiens À vau l’eau ik had vertaald en in wie ik toen ook verder erg geïnteresseerd was. Bij Huysmans speelt deze kerk een belangrijke rol. Het reusachtige gebouw is van buiten niet zo mooi. Van binnen wél, maar ik vond het nogal ‘koud’, ik zou bijna zeggen pas très catholique. Maar die indruk veranderde zeer plotseling toen we bij onze rondgang in de kapel van de H. Maagd geraakten, waar juist een eucharistieviering begon. We zijn erbij gebleven en het werd een indrukwekkende en ontroerende ervaring. De schare gelovigen was maar klein en overwegend buitenlands. Drie Franse geestelijken, oud en slecht ter been, werden bijgestaan door een Afrikaanse priester die de mis las, en door een eveneens donkere vrouw, een leek, die de lezing en een deel van de zang verzorgde. De beide jonge mensen waren nog lang niet moe, geloofden zichtbaar en hadden mooie en krachtige stemmen, waardoor het gehele gebeuren noodde om erin mee te gaan. Ik word altijd een beetje treurig, omdat ik daartoe niet in staat ben. Het ontroert me wel: het is allemaal zo vertrouwd, zo Europees, maar met mijn volkenkundig oog zie ik tegelijkertijd hoe bizar en exotisch dit ritueel is. Lam Gods, dat de zonden der wereld wegneemt, en dan een stukje van dat lam in de mond gelegd krijgen. Wel schudde ik uit volle overtuiging de handen van de ons omringende gelovigen, toen de priester daartoe opriep. Hoorde dit altijd al bij de mis, of is het iets nieuws? Een waardevolle aanvulling, in dat geval. Zowel mijn metgezellin als ik zelf waren door deze belevenis behoorlijk geraakt en moesten even bijkomen.

Zo moest ik ook weer aan Huysmans denken, die zich na veel getob bekeerde tot het katholicisme, lekenbroeder werd in het klooster van Ligugé en nog vier, vijf (ongenietbare) katholieke boeken schreef. En via hem kwam ik terug bij Houellebecq, wiens hoofdpersoon een dik proefschrift over Huysmans had geschreven, evenals hij op zoek ging naar zin en deze evenals hij min of meer vond in de religie. Eerst ging hij zelf naar Ligugé, in het voetspoor van Huysmans, maar daar wilde de inkeer niet zo komen: er waren nu rookmelders, dus hij mocht er niet roken (Huysmans heeft zich te pletter gerookt) en bovendien verstoorde ieder kwartier een TGV de gewijde stilte. Tenslotte, zo lijkt het, gaat Houellebecqs personage rust vinden in de onderwerping aan Allah, maar daar horen we verder niet over. Beide personen houden bij hun bekering een flinke slag om de arm. Net als Gerard Reve in Nederland; het lukt toch niet echt. Bij mij zou dat net zo zijn, als ik er ooit aan begon.

Terug naar deel 1

1 reactie

Opgeslagen onder Europa, Persoonlijk

Een Reactie op “Weekje Europa 2

  1. Dat handen schudden maakte ik een paar maanden geleden ook mee bij de uitvaart van broeder Arnold in Oudenbosch (met mis). Volgens mij is het wel een vrij recente innovatie.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s