Arm Griekenland, arm Europa

Het is moeilijk voor mij om over Griekenland na te denken. Ik heb geen verstand van geld en economie, bovendien heb ik sinds er aan mijn langere verblijven in GR een einde kwam (1995) niet erg opgelet. Toch doe ik het, want het land gaat mij ter harte en mijn eigen land, Europa, nog meer. Ik zal wel veel fouten maken, maar schamen doe ik me niet, want je hoort heel veel dom geleuter over GR; dan kan het mijne er ook nog wel bij.

Bankencrisis: Hoe was het ook alweer? 2008. Vele banken gered ten koste van veel geld, de schulden voor een deel in bad banks, voor een deel geschrapt. Het zwakke, onmoderne en moeilijk regeerbare GR bleef op een groot deel van zijn schulden zitten, en er kwamen er in snel tempo bij. Ik herinner mij vaag dat Merkel in 2008 zo getreuzeld heeft met een of ander ‘reddingspakket’ dat het de rente op de Griekse staatspapieren geweldig omhoogstuwde. Verder werd er met slechte bankpapieren zo geschoven, dat in ieder geval de Westeuropese banken gered werden en de strop aan GR bleef hangen. Ja, GR had te veel geconsumeerd, maar niet zó veel als de som van die schulden nu. Als er ergens een lek is stroomt er altijd ongelooflijk veel water weg, veel meer dan je normalerwijze op de rekening van de waterleiding terugvindt. Waar zijn bij voorbeeld de 89 steunmiljarden waarmee de ECB de laatste maanden heeft ‘geholpen’? Dat is vrijwel het hele Griekse BNP over die periode, en waar is het gebleven? Weggevloeid en verdampt. Men had beter het lek kunnen dichten.

Centrum en periferie: De harde landen van Europa zuigen naar mijn indruk de perifere landen leeg. Vroeger zogen ze de koloniën leeg, nu Zuid-Europa. Dat is geen goede manier om een verenigd Europa te krijgen. Tien, vijftien jaar geleden kon je nog de voorspelling horen, dat het zwaartepunt van Europa naar het Zuiden zou verschuiven, maar dat is niet gebeurd. Dat had ook niet gemoeten: een evenwichtig Europa hebben we nodig, een Transferunion, zoals Duitsland en de Verenigde Staten dat zijn, waarin de rijkere staten opkomen voor de armere.
Een van de dingen die ik mij vaag herinner is hoe er tien, vijftien jaar geleden onheil dreigde voor Duitsland: veel werk vloeide weg naar goedkopere landen. Men heeft dit werk teruggehaald door de lonen lager te maken. Die lage lonen vielen vooral toe aan buitenlandse werknemers en aan Duitsers van de pech-categorie, die buiten de boot van de aanzienlijke algemene welstand vielen. Fabrieken die eerst in Ierland of Spanje stonden waren nu weer in Duitsland te vinden. Alleen door kwaliteit en hoge productiviteit kon Duitsland niet concurreren, maar met de lagere lonen erbij ging het wel weer.

Media: de media spuiten jaar in jaar uit met modder en behandelen de Grieken op vrijwel dezelfde racistische toon als moslims. Zo rechtvaardigden ze tot dusverre de kaalslag in GR: die rotzakken verdienen immers niet beter. Pas de laatste weken komen er wat andere geluiden, en dat is misschien een positief gevolg van de herrie van de laatste tijd.
Heel slechte televisie was het overigens: al die beslist allerlaatste deadlines die op niets uitliepen; vele uren, ja dagenlang geouwehoer over iets wat niet plaatsvond. Maar alle betrokkenen hebben een hoop airmiles verzameld.

Belastingbetaler: de ‘belastingbetaler’, die voor alles opdraait wordt geacht vooral in Duitsland en Nederland te wonen. Maar de Griekse belastingbetaler heeft het meeste betaald: niet alleen belasting, ook nog een flink deel van zijn salaris. Waarom moeten juist de weinige inwoners van een klein en tamelijk zwak land opdraaien voor de blunders van de EU als geheel? Blijkbaar omdat hun leiders niet zo gehaaid waren als de onze.
Een wet lijkt overigens te zijn: Hoe minder belasting iemand betaalt, des te luider hij schreeuwt over ‘onze belastingcenten’.

Terugbetaling schulden: of die schulden nu worden kwijtgescholden of niet, ze worden nooit terugbetaald, omdat het land dat niet kan. Alle politici en bankiers weten dat; waarom dat loochenen? Het zou ook niet moeten moeten. Neem een gezin dat in een ‘net land’ (D, NL) in de bijstand terecht is gekomen en hoge schulden heeft. Dat moet symbolisch wat schulden terugbetalen, maar misschien maar enkele tientjes per maand, want onder een zeker minimaal bestaansminimum laat men het niet komen. Maar dat een heel land onder het bestaansminimum komt, dat schijnt niemand erg te vinden.
Terwijl Duitsland toch ervaringen heeft met hoge schulden:
Negatieve na WO I, toen de wereld het land leeg liet bloeden, wat een van de factoren werd die tot de volgende wereldoorlog leidden.
Positieve na WO II: eerst Marshall-hulp, in 1953 de kwijtschelding van een groot deel der Duitse schulden. Sindsdien gaat het beter met Duitsland en, o wonder, met de schuldeisers ook nog. Welk soort schuldafhandeling zou beter zijn? Drie maal raden.

Redding: wie of wat is er de hele tijd gered? De banken, het bestel, allerlei duistere machten? Niet de Grieken in ieder geval; die gaat het sinds zes jaar buitengewoon slecht. Het is obsceen, een land zo in de prut te duwen en daarbij te roepen dat het gered wordt. Europa is evenmin gered: het zit op hoge kosten, staat volledig in zijn hemd en is de risée van de wereldmachten. (De gif met het katje bovenaan Alepouda’s timeline verduidelijkt veel.)

Toekomst Griekenland: De Griekse economie zou weer op de been moeten komen, zou moeten groeien, maar daar hoor je nooit iemand over; integendeel, er moet nog meer kapot. De Griekse regering zal met al die heisa ook nauwelijks de tijd gehad hebben erover na te denken. En het zou niet meevallen met een krimpende bevolking. Geen-kinderen-krijgen en zelfmoord plegen doen de Grieken zelf wel — vindt U het gek? — maar de rest is toch echt door de EU-politiek veroorzaakt.
Iets als Marshall-hulp voor GR is niet mogelijk: 1. zo grootmoedig en wijs is de EU niet. 2. GR is niet ‘bezet’, niet onder contrôle van de helpers, zoals Duitsland indertijd.

Toekomst Europa: De huidige crisis is misschien goed om een inzicht te laten groeien dat de Euro(pa)politiek van pappen en nathouden niet deugde en alleen stagnatie heeft bevorderd. Het inzicht ook dat het debakel meer gaat kosten dan de som der Griekse schulden en dat het nu eindelijk anders móet. Het is moeilijk een fundament te leggen onder een huis dat al staat, maar het kan wel.

Staatsbankroet: De nadelen van een failliet GR zijn duidelijk:
Financieel: Bij dat beetje turbulentie van deze week verliest de beurs al procenten en dat is ongelooflijk veel geld, veel meer dan die Griekse schulden. De chaos die in GR zou ontstaan zou nog veel hogere kosten met zich meebrengen. Schäuble heeft al een bedrag van 80 miljard (voor Duitsland; aan iets anders kan hij niet denken) genoemd die meteen in een zwart gat zouden verdwijnen: Ausfallrisiko aus Kreditbürgschaften und anderen Posten, hij zal het wel weten. Koersverlies Euro. Minder vertrouwen van beleggers in Europa. Fabrieken toch liever ergens anders bouwen dan in zo’n kwakkelstaat. Kosten humanitaire hulp voor GR.
Politiek: 1. Als de Grieken niet ‘onze mensen’ zijn, wat is het idee Europa dan nog waard? 2. Europa kan niet nog een failed state aan zijn zuidoostflank gebruiken: vanwege Poetin, vanwege de vluchtelingenstromen, vanwege Turkije. 3. Bovendien is het beneden Europa’s stand.

13 reacties

Opgeslagen onder Europa, Griekenland

13 Reacties op “Arm Griekenland, arm Europa

  1. De vergelijking van een schuldsanering voor een bijstandsgerechtigde spreekt mij erg aan.
    Schuldeisers accepteren hierbij dat zij een deel van hun vordering moeten opgeven.
    De schulddrager blijft binnen een leefbaar bestaansminimum.

    Graag zie ik daarbij staan dat de schulddrager wel gestimuleerd en geholpen wordt bij het opkrabbelen naar het verkrijgen van een eigen zelfstandig inkomen.

    Waarom de Europese, inclusief de Griekse politici hier niet uitkomen is alleen maar spijtig!

    Mooi blog!

    Vriendelijke groet,

  2. Tja. aspecten van allerlei aard spelen een rol, nu totaal overrompeld en overschaduwd door de gecompliceerde actualiteit. In 1982 werd reeds door 62 professoren hiervoor gewaarschuwd toen het besluit voor een gemeenschappelijke munt werd genomen. Nog eens herhaald in 1998 door 200 hoogleraren in de aanloop naar het Verdrag van Maastricht met een fout geconstrueerd eurosysteem. Het beeld ontstaat dat politici slaapwandelend de toekomst verder vorm gaven analoog aan het Verdrag van Versailles.
    Een van de lessen, politici kunnen schulden niet eeuwig verstoppen bij de ECB, het ESM en andere fondsen.
    En niet alleen Nederlanders, andere nationaliteiten evenzo, moeten niet al te hoog van de toren blazen. De gezamenlijke schulden van banken, privé en de Staat zijn in relatie tot het BNP groter dan de identieke schulden van Griekenland. Als het kwetsbare economische tij in de van alle kanten bedreigde EU maar even tegen zit, koerst ook Nederland aan op serieuze problemen.

  3. Uiteindelijk gaat het bij het verenigd Europa ook om le désir d’être ensemble, de wens om samen te zijn, zoals indertijd bij de vorming van de naties. Voor mensen met een weinig internationale gezindheid zijn Grieken een soort exoten, met wie zij geen verwantschap voelen. Maar dat voelen ze dan ook niet voor Polen, Italianen of de vreemdelingen binnen de eigen poorten. Aan zulke mensen heeft Europa niet veel.

  4. Alleen een munt koppelen en niet de economieën van de EU noch een macht die boven de lidstaten staat, was een dom trucje om via die weg de saamhorigheid aan te wakkeren. Als het dan ook een beetje minder gaat werkt het zelfs averechts en krijg je meer ruzie dan vrede.

    Maar wat de EU vooral ontbeert is EU-media, zoals kranten en TV die EU-breed zijn en het voor de EU opnemen. Gevolg is dat elke lidstaat eigen media heeft die stukken sterker zijn en niet verder denken dan de eigen lezers- en kijkers-groep te bedienen. Die gaan het echt niet opnemen voor iets daarbuiten. Net zo min als dat het Noord-Hollands Dagblad iets positiefs schrijft over Limburgers of De Limburger iets positiefs schrijft over die Hollanders. Met zulke berichten raken ze lezers, kijkers en adverteerders kwijt en dat is niet de bedoeling.

    Binnen de EU is dat effect nog veel sterker. Zo sterk dat ook de politici van de lidstaten gehoor moeten geven aan de nationale media om in de smaak van de kiezers te blijven vallen. Als politici niet nationaalgenoeg denken, dan komen partijen op als bijvoorbeeld de PVV, SP, Die Linke, Pegida of Syriza, die allemaal op teveel media-aandacht kunnen rekenen.

    Daarbij zit het probleem niet alleen in de Europese eenwording (die op deze manier niet verbetert), maar ook in de liberalisering van overheidsbedrijven, die daarna veel arbeiders ontslaan om de aandeelhouders te plezieren. Dat is een wereldwijd probleem, waar ook veel Grieken last van hebben.

    Het kan heel goed zijn dat uiteindelijk de pensioenfondsen hier een flinke vijand zijn van hun inleggers. De pensioenfondsen beleggen in bedrijven die het meeste opbrengen en dat zijn niet de bedrijven die het meeste personeel in dienst houden.

  5. Helemaal eens met wat je schrijft over het ontbreken van EU-media. Zelfs de uitstekende Frans-Duitse televisiezender Arte moet al telkens vrezen voor zijn voortbestaan, in plaats dat de programma’s ook in andere talen worden vertaald. Een eenvoudige start zou misschien kunnen zijn een ‘Gazet van Europa’ die in een aantal talen wordt vertaald en waarin het beste uit landelijke kranten wordt gepresenteerd. Een Griekse krant als Kathimerini doet in degelijkheid echt niet onder voor Le Monde of de Frankfurter Allgemeine, en je krijgt nog eens een ander perspectief. Ik vond bij voorbeeld dat de Balkan en Roemenië daarin heel goed werden gecoverd. Maar een echte krant met een heuse ‘internationale’ redactie is eveneens gewenst, en op andere niveaus moet er natuurlijk ook wat komen. En o ja, het kost een paar centjes, maar die staan in geen enkele verhouding tot de miljarden die nu door de gootsteen worden gespoeld. Bovendien is zo’n pers als een investering in een sterker Europa te beschouwen.

  6. Prima idee, “Gazet van Europa”, maar…
    Een serieuze aanzet daartoe hebben voormalige neo-liberale Commissarissen onder Barosso in het Berlaymontgebouw in Brussel met instemming van het Europees Parlement zeer bewust de nek omgedraaid. Onder het opportunistische motto “verdeel en heers”(?) en tegelijkertijd onder druk van bezuinigingen. De moeizame doorstart -Vox Europe – met vertaalde artikelen uit de Europese pers in tien talen lijdt een noodlijdend bestaan. Ondertussen beperkt de EU zich tot doodsaaie persberichten, die wemelen van acronymen waar de EU rijk aan is.
    http://www.voxeurop.eu/en

  7. Jammer. Wat is dit toch voor een suïcidaal subcontinentje!?

  8. De hoofdzwakte van de EU is dat niet iedereen Europees spreekt. Mensen voelen zich vooral verbonden met taalgenoten. In Canada leven de Franstaligen en Engelstaligen ook compleet langs elkaar en de kans is nog altijd groot dat het Franstalige deel zich zal afsplitsen in een soort onafhankelijke staat. In België is het niet anders en ook de Duitstalige Zwitsers hebben niets met de Franstaligen of Italiaanstaligen. Bij de Schotten of Catalanen zie je hetzelfde probleem. Het is een wonder dat de Friezen nog niet voor onafhankelijkheid gaan.

    Om die reden houdt Euopese media het niet vol en komt niet eens van de grond. We hebben Eurosport, die in handen is van het Amerikaanse Discovery. Als de EU een federale staat moet worden, dan zullen ze op taalgebied iets moeten en ik zie dat nimmer gebeuren. Om die reden ben ik dan ook altijd voor goede samenwerking geweest en niet voor samenvoeging.

    O ja, en de Grieken zijn nog lastiger, die hebben niet alleen een afwijkende taal maar ook nog een afwijkend schrift dat hel(l/a)as zo nodig op de Ευρώ-biljetten moest. 😉

  9. Bob

    “2008. Vele banken gered ten koste van veel geld, de schulden voor een deel in bad banks, voor een deel geschrapt. Het zwakke, onmoderne en moeilijk regeerbare GR bleef op een groot deel van zijn schulden zitten, en er kwamen er in snel tempo bij. Ik herinner mij vaag dat Merkel in 2008 zo getreuzeld heeft met een of ander ‘reddingspakket’ dat het de rente op de Griekse staatspapieren geweldig omhoogstuwde. Verder werd er met slechte bankpapieren zo geschoven, dat in ieder geval de Westeuropese banken gered werden en de strop aan GR bleef hangen.”

    Hier haal je volgens mij twee dingen door elkaar. De schulden die in badbanks gestopt werden waren schulden van banken, niet van de staten. De Staatsschulden in de westerse landen zijn dan ook nog steeds torenhoog.

    Natuurlijk moet Griekenland financieel “gered” worden, Maar als er geen hervormimgen plaatsvinden, dan blijft de schuld in hetzelfde tempo oplopen. Dat is de voorwaarde van het “Westen”, en die vind ik heel redelijk.

    (De Griekse staatsschuld per burger is overigens ongeveer evenhoog als de Duitse staatschuld per burger, met het verschil dat het BNP per Duitser twee maal zo hoog is.)

  10. Kan goed zijn, @Bob, dat ik dingen door elkaar haal; ik begrijp dat soort moeilijke dingen gewoon niet.
    Inderdaad, hervormingen in Griekenland zijn hard nodig, en die voerde de vorige regering min of meer uit, zodat het eind 2014 inderdaad een tikje beter ging. Maar voordat ook de arme mensen daar iets van merkten was er die zelfvernietigende uitbarsting van democratie. En a.s. zondag komt er misschien nog een. Ik heb met iemand in Griekenland gebeld, die zei dat het moeilijkste van het referendum is, dat de mensen niet weten waarvoor of waartegen ze stemmen. Een loterij dus.
    Intussen heb ik eens bij Twitter gekeken wat de Grieken zoal twitteren over het referendum. De overweldigende meerderheid stemt voor NEE. Maar ja, twitteraars zijn nooit representatief voor een heel volk.

  11. @Ximaar: Ja, de taal is een groot probleem. Mooi zou het zijn als er tenminste éen taal voor alle inwoners gold, zoals het Latijn vroeger en het Frans iets later, en zoals het Engels in India, het Mandarijn in China, het Russisch in de ex-Sovjet-Unie en Bahasa Indonesia in Indonesië. Het Engels zou geschikt zijn; niet omdat het makkelijk is, maar omdat het een wereldwijde prestigetaal is en al tamelijk wijd verbreid. Maar om politieke redenen zal men hier nooit de taal van die onsolidaire eilandengroep officieel als boventaal willen invoeren.

    Die Griekse letters op de bankbiljetten vind ik juist wel aardig: niemand heeft er last van en ze herinneren discreet aan de oorsprong van de Europese cultuur, en aan de tijd dat de intellectuelen in Europa ook Grieks leerden. Ook de afbeelding van Europa en de stier op de Griekse twee-euro munt heeft die functie.

  12. Ach, moet men echt een Griekenland specialist zijn om daarover iets te schrijven? Hier is non-Griekenland specialist Sascha Lobo in der Spiegel die zijn gevoel laat spreken.
    http://www.spiegel.de/netzwelt/netzpolitik/griechenland-meinungsbildung-in-zeiten-des-internet-kolumne-a-1041575.html

  13. Ik was in de naïeve veronderstelling dat we Europa hadden om dit soort narigheid op te lossen. Het is blijkbaar toch wel erg moeilijk om het algemeen belang in het oog te houden. Van de verpaupering die nu aan de hand is in Griekenland kan niets goeds komen.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s