Stralsund e.o.: Greifswald

Op de zaterdagmiddag reisden we per trein naar Greifswald (= Grijpswoude?). Een kleine cultuurschok voor de oudere Europeaan: de trein ging door naar Świnoujście (Swinemünde) in Polen, achter het ijzeren gordijn! Nu gewoon met het boemeltje, kaartje uit de automaat, geen pas laten zien. Maar zover gingen wij dus niet.

Greifswald is een mooi hanzestadje, maar niet zoals stralend als Stralsund. Bovendien regende het af en toe. Zeker, weer baksteengothiek en koopmanshuizen. Verheugd had ik mij op een doek van Caspar David Friedrich in het Pommers Museum, maar zie: vanwege een bijzondere tentoonstelling was dit in het museum tijdelijk niet te zien.

Dan maar de geschiedenis van Pommeren bekeken. Lang waren de Zweden hier, die geen goede pers kregen: ze zullen het gebied wel als een soort kolonie hebben behandeld. In Zweden had ik begrijpelijkerwijs altijd het omgekeerde gehoord: daar werd iets groots verricht. Veel Zweedse koningen gezien, daaronder die ene met die dikke kop die vroeger op het biljet van 100 kroon stond: Gustav II Adolf, die ook Duitsland binnengemarcheerd is.

Armoede in Pommeren, emigratie, een beetje gemoderniseerd en opgeknapt na de stichting van het keizerrijk: eigenlijk eenzelfde verhaal als in Hessen, alleen moest je hier meer vorstendommetjes onthouden.

Nog een stadswandeling. Erg aardig bleek de universiteit te zijn, omdat de oudere gebouwen daarvan niet onlangs uitgebreid of gemoderniseerd zijn. Zo zag de campus eruit in de late negentiende eeuw; eigenlijk zou ik daarvan een staalgravure in zwart-wit moeten laten zien, maar ik heb er geen. Baksteenwetenschap, ik mag dat wel.

Hoofdreden dat we naar Greifswald gingen was een opvoering, ja zelfs de Greifswaldse première van Bartleby – Eine Geschichte von der Wall Street, een theaterstuk naar Herman ‘Moby Dick’ Melville’s gelijknamige korte verhaal Bartleby the scrivener. De regie was in handen van onze landgenoot Marc Wortel. We werden niet teleurgesteld; integendeel. Het is ‘kleine’ stof, een kort verhaal inderdaad, maar met diepte. De brave copyist Bartleby schrijft vlijtig stukken af op het kantoor van een advocaat, tot hij op een dag geen zin heeft in een kleine extra opdracht. En daarna nog vaker niet: I would prefer not to; veel verder gaat zijn opstandigheid niet. De advocaat speelt de hoofdrol: hij vertelt over de merkwaardigste mens die hij ooit heeft ontmoet. In plaats van hem gewoon te ontslaan begint hij te broeden, zich met B. verwant te voelen. Noch hij, noch zijn medewerkers weten hoe met die rare vent om te gaan, die zelfs in het bureau blijft wonen als de advocaat in arren moede maar verhuisd is. Hij eindigt in de gevangenis, waar zijn ex-werkgever hem bezoekt en hem eten wil laten bezorgen. Maar B. is al verhongerd; in eten had hij ook geen zin.

Theaterstuk is hier niet als germanisme bedoeld; ik weet gewoon niet hoe ik het anders moet noemen. De diepere zin van dat verhaal is eigenlijk te moeilijk voor mij, vooral de vergelijking met Jezus Christus, maar wel had ik oog voor de rijkdom aan kunsten die voor deze eenmansopera uit de kast waren gehaald. Muziek/geluid op de achtergrond (een opname); de hoofdrol gesproken en gezongen door een grootse bariton. Bartleby was een balletdanser: hij hoefde maar één zin steeds te herhalen, maar wat hij niet zei drukte hij dansend uit. De twee medewerkers vertegenwoordigden het ‘toneel’. Daarenboven was er poppenspel: acht plastic copyistenkoppen zaten aan tafels te copiëren, aangedreven door een bovenmaatse installatie van banden en tandraderen. Het geheel was een spannende ervaring.
Het theater in Greifswald is enigszins krakkemikkig en loopt gevaar wegbezuinigd te worden.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Duitsland

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s