Rood en blauw

Stralsund03Ik moest nog even terugdenken aan die proeven met kleur in de Nikolai kerk te Stralsund. Die kleuren brachten toen die kerk gebouwd werd niet alleen vrolijkheid, maar ook ooh en aah!, want ik neem aan dat ze  kostbaar en zeldzaam waren. Zoiets zag je niet iedere dag. Of het klopt weet ik niet, maar de interieurs en de kleding van eenvoudige burgers, boeren en vissers in die tijd stel ik mij altijd wat mat voor. Zij zullen hebben beschikt over de natuurkleuren die je nu nog kunt zien in winkels voor ecologische kleding. Daarentegen zullen de felle kleuren in de kerk eerder kunstkleuren zijn geweest: ook uit natuurlijke stoffen, maar dan zeldzame. Geperste schildluizen, dat soort dingen. En goud!

mobiel-billboard-groot1Zo hadden de kerk en de adel het monopolie op beeldende kunst en op kleur. Je moest wel naar de kerk, als je eens iets moois wilde zien (of horen), want bij de adel kwam je er niet in. Vanaf de negentiende eeuw kwamen kunstkleuren ter beschikking van iedereen. Ripolin en Kodakcolor, kleurentelevisie, internet en digitale fotografie duwen ze zelfs regelrecht door onze strot. Vrolijker is het leven daarvan niet geworden; in plaats van ooh en aah komt eerder een bah!

6 reacties

Opgeslagen onder Kunst, Medien

6 Reacties op “Rood en blauw

  1. De Middeleeuwen waren volgens mij buitengewoon kleurrijk. Misschien de interieurs van eenvoudigste behuizingen niet, maar in de jaren (19)70 was er in menig Nederlandse huiskamer óók weinig te beleven dankzij de firma Oisterwijk. Kleur is tenminste regelmatig onderwerp van middeleeuwse discussie. Waarom heeft God geen gekleurde schapen geschapen als hij een kleurige wereld voor ogen had? Dat soort werk. Plantaardige verfstoffen waren in ruime mate voorhanden, en van buiten Europa werd al het nodige aangevoerd. De Spaanse vloot haalde bij tonnen zeer gewilde geplette luizen uit Mexico; dat Piet Hein de zilvervloot is bijzonder onfortuinlijk.
    Herman Pleij schreef er ooit een aardig boekje over, ‘Kleuren van de middeleeuwen’, waarin hij – zo herinner ik me – de 15de eeuw duidt als de eeuw van de ‘ontkleuring’, die nog daarna lange tijd verder ging.

  2. Ha dank je, ik had al op een reactie van een historicus gehoopt, want ik zat maar wat te mijmeren zonder veel kennis. Wel weet ik dat vóór de Spanjaarden de kermes-luis uit Perzië benodigd was voor mooi rood, en die zal toch duur geweest zijn.
    Pleij zal ik eens lezen; zijn boek over Luilekkerland beviel mij ook goed.

  3. @Emigrant, “Bij de adel kwam je er niet in”.
    Dit klopt niet, adellijke huizen dienden ook representatieve doelen en in reisbeschrijvingen van jongelingen op Grand Tour bijv., lees je vaak over de bezichtiging van voorname onderkomens. Zelfs een koninklijk paleis als ’t Loo was ca, 1820 nog gewoon voor passanten van binnen te bekijken: https://groninganus.wordpress.com/2010/08/12/met-de-jongedames-modderman-mee-naar-het-zuiden-iii/

    @Martin: niet Oisterwijk gaf de toon aan in de jaren 70. De modekleuren waren toen, naast donkerbruin, o.a. donkergroen, oranje en okergeel. Wat betreft de kleuren in de Middeleeuwen heeft Huizinga met zijn Herfsttij ons misschien op het verkeerde been gezet (“’s Levens Felheid”).

  4. @Groninganus: Nog een historicus; zo leer ik bij, dank je wel. Het spijt me wel eens dat ik beroepshalve zo lang met het Midden-Oosten bezig ben geweest dat ik Europa heb verwaarloosd. Maar het is nog niet te laat. Ik blijk dikke boeken over onze geschiedenis in de kast te hebben; van Oostrom, de Vries/van der Woude, Israels, en Davies over Europa. Nu heb ik eindelijk eens gelegenheid om ze te lezen. De Duitse geschiedenis deprimeert me echter soms, omdat je zoveel vorstendommetjes moet onthouden.
    Zouden die jongelingen op tour niet jaloers worden en tot revolutie geneigd, als ze al die heerlijkheden in de paleizen mochten zien? Ach, misschien ook niet; als ik zelf een van de vele Duitse kastelen bezoek denk ik soms: wat moesten ze toch met al die dure prullaria? De kamers waar alleen het nodigste in staat vind ik vaak het aantrekkelijkst.

  5. Trijntje

    In het Catharijneconvent is nu een tentoonstelling met Middeleeuwse kerkelijke kleding, met prachtig borduurwerk. In de toelichtingen daarbij wordt aangegeven dat de gewone man zich geen kleding met veel kleur kon veroorloven; en dat het interieur van de kerken, en ook de kleurrijke kleding van de priesters, op hem veel indruk moeten hebben gemaakt.
    Bij het borduurwerk dat nu getoond wordt zie je ook verschil tussen kleding met de duurdere kleuren – die nog steeds kleurrijk zijn – en die met goedkopere kleuren, die erg flets zijn geworden. Mogelijk dat de gewone man zich wel kleding kon veroorloven met die goedkopere kleuren, dat zou ik als leek echt niet weten.

  6. Leuk Trijntje, dank je wel. Zo krijgen we toch langzamerhand een beeld van die tijd.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s