Bestendige liefde

Vaak vergeet ik gewoon naar de opera te gaan, maar gisteren was dat niet het geval. En wat een avond vol tover! In Frankfurt ging Telemann’s Orpheus, oder die wunderbare Beständigkeit der Liebe (1726) en het was prachtig. Nee, zoiets te horen en zien zal in Nederland niet meer mogelijk zijn, maar als U eens hier bent, verzuim het niet!

Was vroeger muzikaal gesproken de negentiende eeuw ‘mijn’ eeuw, nu wordt het steeds meer de eerste helft van de achttiende. En dit valt prachtig samen met de herontdekking van tientallen leuke opera’s uit die tijd. Telemann schreef er vijftig, en de negatieve mening over hem uit de negentiende eeuw is volledig misplaatst. Wat een variatie, wat een vondsten, álle muzikale mogelijkheden beheerste hij en gebruikte hij uitputtend. De handeling ging in het Duits, de dramatische aria’s in het Italiaans en de nobele gevoelens in het Frans. En dan zijn er nog mensen die menen dat Europa niet bestaat.

Het kleine theater aan de Hamburgse Gänsemarkt waar Telemann deze opera’s opvoerde was een ongesubsidieerde privé-onderneming. En met succes: de mensen hoefden nog geen televisie te kijken of MP3 te horen, dus laafden zij zich aan hoogwaardige eigentijdse muziek. Tegenwoordig moet er wel overheidsgeld bij, maar de kaartjes waren niet duur.

Er was in Hamburg geen vorstenhof, en dat merk je ook in Orpheus. Het begin van alle kwaad, waarmee de opera begint, was een vals kreng van een koningin en haar verrotte hof. Dat zal de burgers plezier hebben gedaan. Het ging zo: Orpheus is heel gelukkig met zijn bruid Euridike. De koningin begeert Orpheus, die echter geen zin in haar heeft en er tactvol op wijst dat hij pas getrouwd is. De koningin doodt daarop E. middels een slangenbeet. Orpheus is ontroostbaar en wil nog steeds niks met de koningin beginnen — behalve zij is niemand daar verbaasd over. Hij wil bij zijn E. zijn en doodt zichzelf door zich met een scherf van een glas — het personeel was wat langzaam met opruimen na de orgie — de polsen door te snijden. In de onderwereld, aangekomen verzoekt hij Pluto hem E. terug te geven. Pluto is geen kwaaie vent: hij stemt in op grond van O’s prachtige gezang en zijn kennelijk sterke liefde. (Waar vind je dat nog? Niet in de christelijke en islamitische hel.) Hij zong zelf ook prachtig. Er is echter de bekende voorwaarde: Orpheus mag in de onderwereld niet omkijken naar Euridike. Hij doet het toch: liefde kan nu eenmaal niet berekenend of rationeel zijn. Terug op aarde vindt Orpheus de koningin woedend, omdat hij nog steeds niets van haar wil weten. Zij laat hem doden door haar drinkvriendjes: veel bloed, opnieuw naar de onderwereld. Tenslotte wil dat stuk ellende ook zich zelf doden om zelfs in de onderwereld te kunnen stoken tussen Orpheus en Euridike.

Kortom, veel bloed en dood, veel grote gevoelens, en wat een heerlijke zang! Langzamerhand zijn er toch voldoende zangers die het barokke onder de knie hebben; ze waren allemaal van grote klasse. Hier krijgt U een indruk van het stuk; niet van gisterenavond natuurlijk.

De mensen hadden in die tijd wel schik in de hel; welnu, ik ook, dus dat kwam prachtig uit. Deze onderwereld was mooi vormgegeven: alles zwart en grijs en luguber, de bewoners inclusief Pluto mismaakt. De muziek klonk er anders dan op aarde: mat, vervormd, ten dele met electrische gitaarklanken. Ook in de bovenwereld waren er wat anachronismen: grappig, niet respectloos. Geen kostuumstuk, ook geen vuilniszakken, maar een tijdloos-twintigste-eeuwse aankleding. Het hof was weergegeven als een niet ophoudende party van de Bussi-Bussi-Gesellschaft: kusje, kusje, kusje enzovoort: ook een hel, zonder bestendige liefde.

2 reacties

Opgeslagen onder Muziek

2 Reacties op “Bestendige liefde

  1. Bob

    Opzettelijk Germanisme? (“vol tover”)

  2. Nee hoor, dat is gewoon mijn Nederlands, maar niet alleen het mijne.
    Ik twijfelde even bij ‘bestendig’. Blijvende liefde, duurzame liefde? Hm, dan is bestendig toch mooier. Bestaat ook.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s