Hoge wegen, droge wegen

Hohe Straßen of Höhenwege zijn er nog heel wat in Duitsland. Het zijn oude verkeerswegen, die niet de loop der rivierdalen volgen, maar liever juist over waterscheidingen liepen, met zo min mogelijk voorden of veren. (Het woord Hochstraße is gereserveerd voor moderne wegen die op viaducten de wereld onder zich laten.)

Vaak zijn zulke wegen al eeuwen geleden geplaveid, op een manier die destijds voor reizigers in rijtuigen erg onaangenaam geweest moet zijn en voor moderne fietsers schier ondraaglijk is. Achter mijn huis loopt zo’n weg, de oude weg naar Kirchhain en verder naar Leipzig. Nog heden herinnert men zich dat Luther in 1529, na een ‘godsdienstgesprek’ en ruzie met Zwingli over het avondmaal (‘dit is mijn lichaam,’ of toch niet?), over deze weg de stad ijlings verliet toen er een epidemie uitbrak. Toen dacht hij vooral aan zijn eigen lichaam.

Waarom volgden de wegen niet de rivierdalen? Omdat daar de bodem zachter was en er gauw een blubberboel of holle weg ontstond. Omdat de rivieren vaak buiten hun oevers traden – dijken waren er nog niet. En omdat de dalen vaak moerassig en vol muggen waren, en er nog tot laat in de negentiende eeuw malaria heerste.

Die hang naar boven verklaart misschien ook waarom in Marburg de rijke huizen en villa’s hoog staan. Ik heb mij daar vroeger over verbaasd. Voordat er auto’s waren moest dus ieder brood, iedere emmer melk moeizaam de heuvel op gesleept worden, om nog maar te zwijgen van vleugelpiano’s. Goed, er was personeel, en mijnheer en mevrouw zullen wel een rijtuig gehad hebben, maar dat ging toch ook moeizaam. Twee paarden was dan wel het minste. En als je even wilde wandelen was het al gauw zweten geblazen in die zware kleren. Maar malaria was geen kattenpis en zompige moeraslucht rook ook niet lekker.

Marburg lag dan ook niet aan de Lahn, maar ob der Lahn. Weidenhausen, een plaatsje bij de brug langs de vroegere hoofdweg ontstaan, dat nu bij Marburg is ingelijfd, dát lag aan de Lahn, of liever erin, op drie eilandjes.

8 reacties

Opgeslagen onder Duitsland, Marburg

8 Reacties op “Hoge wegen, droge wegen

  1. In zijn algemeenheid geldt ook voor Nederland wel dat in tijden toen er nog nauwelijks waterbeheersing was, de wegen over hogere gronden liepen. Denk aan de oeroude weg tussen Emmen en Groningen die over de Hondsrug liep. En toch waren er in de prehistorie al dwarsverbanden in de vorm van veenwegen dwars door de moerassen:
    http://www.encyclopediedrenthe.nl/Valtherbrug

  2. Ah ja, die zg. Knüppeldämme had je hier ook. Soms worden er nog nieuwe gebouwd, om bepaalde natuurgebieden voor toeristen te ontsluiten.

  3. Mijn voeten jeuken als ik die plaatjes zie. Hoog blijven heeft voor voetreizigers ook voordelen, een lekker windje om je hoofd en goed uitzicht naar alle kanten zodat je weet waar je heen gaat en of daar nog bijzonderheden te verwachten zijn. Op de een of andere manier voelt het ook vrijer. De Alter Kirchhainer Weg is vast onderdeel van mijn looprondjes daar in de buurt, mooi om te weten dat het zo’n oude route is.

  4. @aargh: Dat het een oude route is merk je pas als je na de voormalige afdekkerij (waar nu die motorfietsjongens zitten) rechtdoor loopt. Daar gaat het steil omhoog en daar is ook het oude ‘plaveisel’ zichtbaar: voor fietsers even moeilijk bruikbaar als voor voetgangers. Ik had er foto’s van, maar die kon ik nu even niet vinden, anders had ik ze wel hierin gezet. Komt misschien nog.
    Ja, dat vrijheidsgevoel ken ik ook van de hoge wegen op de fiets. Net of je met het hele gedoe daar beneden niks te maken hebt.

  5. Ik heb de foto van de Alter Kirchhainer Weg nu gevonden en ingevoegd.

  6. Hier in de omgeving bestaat het ook. Mijn geboortedorp Sint Pancras heeft een Bovenweg (+1,3m NAP) en een Benedenweg (+0,5m NAP). Die Bovenweg gaat over het hoogste deel van de oude strandwal waar dat dorp op is ontstaan. Die strandwal loopt door in Heiloo en Limmen waar je de Hoogeweg en Hogeweg hebt die op +1,8 meter liggen. Op een kilometer links en rechts daarvan ligt het onringende land onder zeeniveau.

    De mooiste bovenweg die ik ken is de D431/D430 in de Vogezen. Die Route de Crêtes ligt gemiddeld op 1200 meter. Aan de andere kant van de Rijn heb ik een heel stuk op de Schwarzwalderhochstrasse (B500) gefietst, die is veel breder en drukker en ligt gemiddeld op 900 meter.

  7. Helaas heb ik alleen benedenwegen in de aanbieding, met als dieptepunt de Langeleegte (leegte = niet leeg, maar Gronings voor laag). Die vleugelpiano’s heten vast niet voor niets Steinway.

  8. @Ximaar: 1,8 meter! Dan weet je waar je naar toe moet fietsen als de vloed opkomt. Een stukje Schwarzwaldhochstraße heb ik ook meegemaakt. Daar kon je Straatsburg zien liggen.

    @Martin: Steinway, je zegt het! In de laaggelegen, minder geprivilegeerde buurten waren ze knap jaloers en speelden ze op eenvoudige Bösendorfers.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s