Studiedag met economen

Vrijdag was een zware dag: ik heb namelijk het grootste deel van een symposium over de economische sancties tegen Iran hier te M. bijgewoond. Die sancties hebben me al jaren geïnteresseerd. Deskundigen uit zes landen inclusief Iran waren aangereisd. De helft van het gezegde heb ik niet begrepen, want de sprekers waren allemaal economen en ik ben dat niet. Veel slecht Engels ook gehoord daar. Bij één spreker had ik de verdenking dat wat hij zei wel degelijk ook in woorden te zeggen was geweest, maar misschien beheerst hij die niet zo goed als de formules die hij op de wand projecteerde. Formules bieden net als in de taalwetenschap een schijn van exactheid, maar omdat de helft van de data niet exact is komt daar toch niet veel van terecht.

In  mijn onschuld had ik verwacht, na deze dag nu eindelijk de sancties tegen Iran te zullen begrijpen. Maar nee. In de modellen van economen is vaak het verband met de werkelijkheid zoek. Of het was mooi in kaart gebracht tot 2010, maar wat daarna kwam was toch eigenlijk koffiedik kijken, bij gebrek aan harde gegevens. Of men concentreerde zich op een of ander aspect, zonder het grote geheel in het oog te houden.

Toch heb ik veel geleerd: Bij voorbeeld heb ik van knappe economen de bevestiging gekregen van wat ik altijd al vermoedde: dat een schaduweconomie economisch best gezond is, de bevolking tevreden maakt en de regering stabiliseert, zolang zij maar niet zó groot wordt dat zij de officiële economie overwoekert. Deze les had ik in de praktijk al begrepen in Griekenland indertijd; in Egypte daarentegen was het erg uit de hand gelopen.

En dat sancties het werkzaamst zijn in de eerste twee jaar nadat zij worden opgelegd. Daarna heeft men zich aangepast, een schaduweconomie opgezet, de nodige sluipwegen gevonden enzovoort. Dit was al aan tientallen gevallen van economische sancties doorgerekend.

Die deskundigen kunnen ook aardig cynisch zijn. Zo hoorde ik er een zeggen: wanneer de lijdensdruk op het volk door economische sancties met een factor x vergroot wordt moet de toediening van ideologie (resp. religie, of nationale trots) met een factor y worden versterkt om een samenleving stabiel te houden. En dit dan als een wetmatigheid; niet speciaal op Iran toegespitst. Kortom, pleur er een scheut religie in, dan houden ze het weer een poosje vol. Dit mechanisme wordt in Iran zeker goed begrepen.

Er werden ook vragen niet beantwoord: waarom was er juist nú die bereidheid tot gesprek in Genève, en vorig jaar al in Oman? Of wilden ze allemaal weer eens lekker eten en een nieuw horloge kopen, net als de uitzichtloze duuronderhandelaars uit Israel en Palestina en al die Joegoslaven indertijd? De olieprijs is momenteel laag. Het vrijkomen van grote plassen olie uit Iran zou die prijzen nog met 10% verlagen; dat kan toch niet in de zin van de heersende oliemultinationals zijn? Zou het een persoonlijke eerzucht van Obama zijn, dat akkefietje met Iran nog te klaren? Maar daarvoor ontbreekt hem de tijd. Die sancties liggen in de USA deels vast in wetten, die alleen door de senaat …, mijn God, wat een nachtmerrie nog.
Misschien begon Khamenei de nadelen nu ook te voelen. Naast zijn baan als Führer beheert hij immers een zakenimperium t.w.v. een miljard of zestig, en dan is het lastig geen toegang te hebben tot het internationale bankverkeer.

De aanwezige politicologen waren ook lekkere jongens. Ze hebben bevestigd wat ik al vermoedde: dat je eigenlijk met een atoombom niet kunt gooien. Zelfs al zou je precies kunnen mikken, je zult zeer waarschijnlijk behalve het doel ook het buurland onaangenaam treffen, dat misschien net jouw bondgenoot is of moet worden. Het beste kun je een eiland bombarderen, zei men: Japan ofzo. Ja, of een gebied in het holst van Rusland; maar de Russen gooien natuurlijk terug.
Afgezien van het allang bewezen feit dat Iran geen atoombom heeft en ook binnenkort niet zal hebben zou het deze nooit op Israel kunnen laten vallen zonder ook vele Palestijnen, Libanezen. Jordaniërs en Syriërs te doden, en dat zullen ze uit overwegingen van public relations niet willen.

Waarom doen staten dingen met elkaar die duidelijk in niemands belang zijn? Gewoon, zomaar, ‘omdat het kan’. Het zijn net mensen. De vergelijking met bullying grote jongens op een schoolplein werd ook enkele malen gemaakt, en daarvoor hoef je geen hoogleraar in de economie te zijn.
Eén geleerde noemde de sancties een massavernietigingswapen. Veel kinderen en volwassenen sterven omdat ze geen toegang tot medicijnen meer hebben; veel mensen, bij voorbeeld studenten die in het buitenland willen studeren, zien hun levensplan gefnuikt, enzovoort.

Over die sancties zelf misschien nog een andere keer.

7 reacties

Opgeslagen onder Bildung und Uni, De mens, Iran, Politiek

7 Reacties op “Studiedag met economen

  1. Re atoomwapens. Het Prisoner’s Dilemma. Doorgaan met bewapenen om te voorkomen dat er slechts verliezers zijn. Een beetje minder van meer is weliswaar goedkoper, maar houdt nog immer dit dilemma in evenwicht.

    Waren er ook Chinese economen? China is Iran’s grootste afnemer van ruwe olie. Überhaupt, de discussies over economie, geldpolitiek en staatsbemoeienis is één grote Westerse rollercoaster.
    Leuk is dit filmpje, zonder permissie, ik neem de vrijheid om het te plaatsen. “Fear the Boom and Bust”:

  2. Nee, Chinezen waren er niet. Hoe doen Chinezen dat met betalen: barter, zakken met cash? En hun tankers hoeven niet verzekerd te worden, of alleen intern-Chinees?
    Wat het filmpje betreft: ik ben te wereldvreemd om te begrijpen waar ze het over hebben.

  3. In hele grote, groffe lijnen, Hayek, Oostenrijkse School (Ludwig Von Mises), is voor een vrije markt, waar de overheid zich tot haar kerntaken beperkt. (Lage belastingen).
    Keynes bepleit verregaande overheidbemoeienis met de economie en middels geldpolitiek de economie stimuleren. Planeconomie en geldinjecties met geld dat de overheid moet lenen. (Hoge belastingen)

    In Euroland: Hollande vs Merkel. Weidmann vs Draghi (EMS). Noord-Europa vs Zuid-Europa. Socialisten vs Liberalen. Deze discussies kunnen hoog oplaaien, getuige de legendarische, spannende euro-toppen, waar Draghi als ‘Big Spender of Last Resort’ veelaL politieke onmacht met geld moest oplossen.
    Maar aan het eind is de de belastingbetaler, spaarder en rekeninghouder de ‘Last Lender of Resort’. Want naast ‘de Staat met haar taken en schulden’, is niet alleen de euro van ‘ons allemaal’, maar ook de ECB, het EFSM, het ESM.

    Hoe en waarmee de Chinezen betalen, weet ik niet. Barters heel goed mogelijk. Handel in dollars – de wereldwijde verrekeningsmunt- is uitgesloten vanwege sancties. Sommige landen, dat is bekend, (India en Noord Korea) betaalden o.a. met goud.

  4. De oliepijplijn van Iran door Turkmenistan naar het bevriende Kazakhstan en langs daar naar China zal nog wel niet klaar zijn.

  5. De USA heeft ook al decennia lang sancties tegen Cuba. De oorsprong ligt vooral in uit de hand gelopen vetes en later niet meer bij willen draaien. Op dat punt is de USA nog immer uiterst kinderachtig. De oorsprong ligt in een te kleffe vriendschap met de Sjah, die aan de kant werd geschoven door zijn bevolking. Daarna een aantal rotincidenten, waarbij je je mag afvragen of die georchestreerd zijn om zo met een boycot te kunnen beginnen. In dit geval is het vooral Israel, dat tot in het eeuwige vol zal blijven houden dat Iran op vernietiging van de staat Israel uit is. Israel en de USA vertrouw ik net zo min kernwapens toe als Iran. In al deze landen (maar ook in bijvoorbeeld NL) kunnen er gekken aan de macht komen die dergelijke rotzooi inzetten. Wat dat betreft valt de hele wereld te boycotten.

  6. De sancties tegen Iran dateren al van 1953. Tijdens de sjah waren ze er niet. Khomeini heeft het inderdaad al vrij vroeg op een conflict met USA aangestuurd en zo hernieuwde sancties uitgelokt. Hij begon met de y uit mijn bovenstaande verhaal: hij wilde religie in het volk pompen en had daarom x nodig.

    In Israel is het vooral Netanyahu die schrik zaait en tot geweld oproept. Er zijn daar ook veel realistischer geluiden.

  7. Bedankt voor dit buitengewoon interessante “inkijken”.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s