IJsland: geld

IJsland was eeuwenlang het armste land van Europa. Sinds de Tweede Wereldoorlog ging het gestaag bergopwaarts, vooral op basis van de vermeerderde vangst en verkoop van vis. Op de munten, waarop in andere landen een vorst of vorstin staat afgebeeld, vind je in IJsland vis (afb. 1). Vis was de koning van IJsland. Het verdiende visgeld werd in banken gedeponeerd. Die deden ermee wat banken nu eenmaal doen en gingen in 2008 allemaal failliet. Het wemelt sindsdien in IJsland van de kapotte banken en nep-banken, een internationaal kunstenaarsproject. Zelf liep ik tegen de International Bank of Being uit Letland aan (afb. 2), maar er blijken er nog veel meer te zijn, vaak ‘gevestigd’ in krotten of onaffe gebouwen.
De IJslandse kroon wil niemand meer hebben, hij wordt niet verhandeld. Maar je hebt hem wel nodig als je daar verblijft. Hij is de helft goedkoper dan voor de crisis; toch blijft IJsland een duur land. ًWel heb ik sinds mijn terugkeer iedere nacht van IJsland gedroomd; ik heb dus eigenlijk twee vakanties voor de prijs van één gekregen.

Toen die bankencrisis kwam was de vis al niet meer alleenzaligmakend. Er wordt nog stevig gevist natuurlijk, maar IJsland doet ook aan industrie (bijv. aluminium: spotgoedkope energie!), IT, toerisme, veeteelt, design, textiel en nog veel meer. Van economie heb ik geen verstand, maar ik kan wel de stemming van het land ruiken. En die is heel anders dan in West-Europa: hier geen gejammer over crisis en dat het nooit meer goed komt; gewoon nieuwe dingen bedenken en doen. Misschien was die crisis zelfs wel stimulerend.

De eerste indruk is dat IJsland een zeer rijk land is, dat alles prima geregeld heeft. De tweede ook. Bij navraag wordt dit beeld bevestigd. De crisis heeft ertoe geleid dat er wat minder luxe appartementen worden gebouwd (maar gelukkig stonden er al heel veel!), dat de werkloosheid is gestegen van 1,5 tot 7 à 8 %, en dat er maar anderhalve SUV op de oprijlaan staat waar er vroeger drie stonden.

Toch had de regering in 2008 wel wat problemen: ze had miljarden tekort. Van de EU, waarvan IJsland juist lid wilde worden, was geen heil te verwachten; die had het te druk met crisis en zelfbeklag. Vandaar dat men de ‘hulp’ heeft aangenomen die de Chinezen aanboden. Die hebben een voor IJslandse maatstaven enorme ambassade in Reykjavik gebouwd (afb. 3). China heeft miljarden in IJsland gepompt en grote stukken land gekocht. Wat voor griezeligs daar gaat gebeuren is nog niet duidelijk. Vieze stinkfabrieken, overslaghavens voor de nieuwe zeeroute via de pool? IJsland telt maar 320.000 veel te aardige inwoners en heeft vast niet voldoende experts en gehaaide onderhandelaars om kansrijk met een wereldmacht te onderhandelen. Het land zal er dus wel zijn ingestonken, al weten we nog niet precies hoe.

In Groenland is het nog veel erger. Ook daar staat China te trappelen om de ongelooflijk grote bodemschatten te ontginnen. Waarom doet Europa dat niet? Groenland is via Denemarken gelieerd aan de Europese Unie. Die zou in een klap van al haar staatsschulden af zijn met de daar te behalen superwinsten, als ze die daadwerkelijk eens ging behalen. Maar ja, daarvoor zou een consortium nodig zijn, of een aantal consortia. Consortium betekent dat je samen iets onderneemt, en dat zal het sneue Europa wel niet voor elkaar krijgen. Misschien heeft er zelfs wel een stel Europese dorpsburgemeesters met vlaggetjes staan zwaaien toen de Chinezen daar introkken; vooral nadat hun een leuk reisje naar de Grote Muur was aangeboden. Zulthoofden.

Zonder twijfel zijn er ook Europeanen, die zeggen dat al die bodemschatten in het arctische gebied helemaal niet ontgonnen moeten worden, vanwege het kwetsbare milieu. Maar de bodemschatten zijn zo enorm; gezien de graaiende aard van de mens is niet aan te nemen dat zij onontgonnen zullen blijven. En als het dan toch gebeurt zou een Europees consortium (ha ha!) misschien net iets schoner werken dan een Chinees. Nog een reden om er als Europeanen in te stappen.

4 reacties

Opgeslagen onder De mens, Europa, IJsland

4 Reacties op “IJsland: geld

  1. Helaas tonen al je foto’s met deze caroussel-instelling bij mij vrijwel helemaal zwart, alsof het licht is uitgedaan. Ik moet het dus doen met de kleine plaatjes. Geen idee of anderen er ook last van hebben met XP/IE8 en met XP/FF3.6 is het bij mij niet anders, maar zie ik voor het eerste een reclame op een WordPress website.

    Ik wilde kijken of het niet Bank of BeiJing moest zijn. Die bestaat wel, maar een Bank of Being kan ik niet echt vinden in Google.

    Ik denk dat de rijkdom van IJsland een beetje gelijk op is gegaan met hun voormalige moederland Noorwegen. Ook daar was aanvankelijk een grotere armoede dan in de rest van West-Europa. Verder heeft Denemarken een lastige verstandhouding met Groenland. Ze willen de wensen van de oorspronkelijke bevolking zoveel mogelijk respecteren via een hoge mate van autonomie, zoals Canada dat doet met hun Inuit. Ik denk ook uit angst om het kwijt te raken aan Canada.

  2. @Ximaar: Foto’s zwart? Daar sta ik machteloos tegenover. Reclame op mijn website? Dat is verontrustend, want ik betaal een paar dollar om dat te voorkomen!
    Het ware wezen van die banken na de crisis zie je goed geïllustreerd als je de link aanklikt onder mijn woorden ‘veel meer’ hierboven.

    Ja, Denemarken en Groenland ligt moeilijk. Het is wereldwijd zo, dat volken en volkjes een wrok koesteren tegen vroegere Europese koloniale meesters, als deze hun delfstoffen willen komen ontginnen. Begrijpelijk, want ze werden vroeger flink gekoejeneerd. Onbegrijpelijk is echter dat de Chinezen dan zo maar naar binnen mogen, hoewel die zich nog veel onbeschofter gedragen dan wij destijds.

  3. Dat er in IJsland tijdens en na de tweede w.o. flink werd verdiend lag ook aan de V.S. Die richtten er hun basis op Keflavik in en stationeerden er wat oorlogsbodems en vliegtuigen. Sindsdien zijn ze naar mijn idee niet meer vertrokken. Net als de Yanks dat niet deden op Groenland. Hoe Deens wellicht ook, het is Amerika’s achtertuin en daar willen ze vast geen spionerende Chinezen in de buurt. Jammer was wel dat die IJslandse banken werkten met een businessmodel dat zelfs voor de slechtste banken in ons land ondenkbaar was. Is ze duur te staan gekomen.

  4. @Emigrant: Ik had trouwens al versie 7 van Firefox en dat is nu de laatste versie 16 geworden. Daarin wordt de fotocaroussel wel normaal zichtbaar, maar blijven nog steeds de reclames te zien. Bij die reclames doorgeklikt vragen ze 30 USD/jr voor een reclamevrijeversie. Met dat geld kan je ook WordPress op een eigen domein zetten. Die is dan niet alleen reclamevrij, maar heeft dan ook meer mogelijkheden (en meer onderhoud nodig).

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s