Foute woorden

Een lezeres van mijn Duitse website heeft mij berispt, omdat ik het woord hirnrissig gebruikte, “krankzinnig, stompzinnig, idioot’. Dat vond zij beneden peil.  Inderdaad kan ik de gevoelswaarde van een Duits woord nog steeds niet altijd peilen. Ik kijk wel in woordenboeken, maar als daar staat (inf.) of (umg.), informeel of umgangssprachlich, is dat voor mij geen reden, dat woord niet te gebruiken. Ik ben graag informeel en umgänglich, ook in geschrifte, en heb altijd deftige of ouderwetse uitdrukkingen met informele gemengd; ook vroeger in Nederland al. De kunst is te weten welke informele woorden wel kunnen en welke niet. In het Nederlands heb ik daarvoor een neus, in het Duits niet. Daarom ben ik in principe blij met de reactie van de lezeres, maar nu kan ik weer niet inschatten of het misschien aan haar persoonlijk ligt dat zij hirnrissig niet gepast vindt. Merkwaardig is dat de persoon, die intussen geleidelijk aan mijn Duitse teksten nakijkt, er niet over gevallen was; en dat is een strenge schoolmeester van de ouderwetse soort.
Natuurlijk zijn er woorden die niet kunnen. ‘Dan drinken we nog een borreltje’ — brrr, dat woord zou ik nooit uit mijn mond krijgen, en zulke zijn er in het Duits ook, al schiet mij er nu geen te binnen. Ja, toch: Weiber kun je niet zeggen. Ik heb in het begin een ernstige fout gemaakt door dat woord te gebruiken. Hier en daar las ik het en je hoorde over Weiberfastnacht spreken; daarom dacht ik dat het een synoniem voor ‘vrouwen’ was. Maar los mag je dat woord nooit gebruiken, het is tegenwoordig zeer geringschattend. Toen ik het eens gebruikte begreep ik uit de gelaatsuitdrukking van een gesprekspartner (een man, overigens), dat het niet goed zat.
Als nieuw aangekomen buitenlander in Duitsland leerde ik veel sneller woorden van de straat dan voorname uitdrukkingen. En dat ofschoon ik nooit op straat kwam en niet in ordinaire kringen verkeerde. In de volgende fase leer je dat deze juist verworven woorden eigenlijk niet gebruikt horen te worden. Goed, dan leer je ze weer af. Maar in fase drie merk je dan dat jij ongeveer de enige bent die zo’n woord niet gebruikt en ‘iedereen’ het wél doet.
Woorden die het woordenboek (vulg.) noemt, vulgair, die gebruik ik niet. Maar wat hoorde ik laatst de ongelooflijk keurige, altijd in onberispelijk mantelpak gestoken mevrouw K. zeggen? Er kann mich mal kreuzweise! Foei, mevrouw K.

Het is ook nooit goed. Toch zou dit in Engeland nog véél moeilijker zijn, met al die subtiele standsverschillen.

14 reacties

Opgeslagen onder Duitsland

14 Reacties op “Foute woorden

  1. Mevrouw K. wil kennelijk ook wel eens umgänglich zijn, ondanks haar onberispelijke bemantelpaktheid?

  2. Ik denk dat ze rot sah op dat ogenblik.

  3. Je mag je af en toe ook wel eens niet van je Schokoladenseite laten zien toch? In het Frans is dit probleem al net zo moeilijk. Je pikt een nieuw woord op maar kunt het pas zelf gebruiken als je het een paar verschillende mensen hebt horen doen, anders weet je niet welke lading het heeft. Ik denk dat wij ook weleens wat geks zeggen, dankzij onze omgang met Olivier, maar over het algemeen spreek ik door mijn verleden aan ‘het Hof’ ietwat te sjiek, vergeleken met de taal van alledag.

  4. @Irene: Van mij mag ze hoor, mevrouw K. Maar het was zo’n vreemd contrast met haar verdere habitus. Ik sprak vroeger ook alleen maar hoog-ABN, maar naarmate de standsverschillen in NL verdwenen en bovendien het volle leven zich van mij meester maakte kwamen er andere registers bij. Maar zo plat als de televisie ben ik nooit geworden.
    Het Hof? Was jij vroeger hofdame bij de Groothertog?

  5. Een van onze familieleden, toen ik hem leerde kennen al aardig op leeftijd, had vooral na wat Deutsche Schnapps nog wel eens een uitdrukking die hij graag gebruikte. Het was zowel in het Nederlands als Duits buitengewoon vulgair, maar omdat hij een oudere Nederlandse meneer was en iets te veel op had als hij dat deed, vergaf men het hem glimlachend. Ik zelf houd me maar aan de meer gangbare woorden. Maar ik woon er ook niet, kom af en toe op visite en dan gedraag je je toch net even beter dunkt mij…

  6. @Leo: Inderdaad, in het begin deed ik ook geweldig mijn best. Ik dacht ook de hele tijd dat ik gearresteerd of gerechtelijk vervolgd zou worden. Het duurde geruime tijd voordat ik hier zo thuis was dat ik net als alle Duitsers allerlei regels durfde te overtreden.

  7. Bob

    Er is een wereld van verschil in DE tussen de spreektaal en de geschreven taal. Waarbij e-mails daar dan weer buiten vallen. Ja, ja, het is allemaal niet makkelijk.

  8. @Bob: Mijn ‘fout’ op die website, waarin ik echter wil blijven volharden, is dat ik spreektaal ook schrijf, om een directere toegang te hebben tot mijn prooi, die niet noodzakelijk uit Bildungsbürgertum bestaat. Mijn schoolmeester-corrector weet dat intussen. Wat hij er privé van denkt weet ik niet.

  9. Haha, nee, voor werken bij het hof van de groothertog is een veel hoger niveau vereist. Toch mocht ik bij het Hof van Justitie van de EU ook niet zomaar wat raak brabbelen. Nu wel, nu ben ik alleen nog maar weblogger 😉

  10. Spreken in het Duits is geen probleem. Daar krijg ik geen vreemde reacties op. Schrijven hoef ik het gelukkig niet. Dat kost me veel meer moeite en ik weet dat er dan nog flink wat fouten in zitten. Engels gaat me qua schrijven veel beter af en ik heb dan ook een beter gevoel welke woorden ik in welke omgeving kan gebruiken.

  11. Een heel herkenbaar stukje! Ook ik vind het soms nog steeds moeilijk de gevoelswaarde van bepaalde Duitse woorden in te schatten. Nu heb je in een blog natuurlijk de vrijheid om te schrijven wat je wilt – veel meer dan in een “officieel” artikel. In het laatste geval ben ik zelf duidelijk behoudender. Ik zou niet weten waarom je “hirnrissig” niet zou kunnen gebruiken, overigens. Misschien was het niet zo passend in de context? Het kan natuurlijk inderdaad ook zijn dat mevrouw K gewoon iets te lange tenen heeft …

  12. Ik heb de bewuste lezeres twee alternatieven voorgesteld: idiotisch en bekloppt. Toen bleek echter, dat het haar niet zo zeer om een bepaald woord ging, maar dat ze mijn manier om over sommige dingen gewoon maar zo’n oordeel uit te spreken niet goedkeurde. Ik heb de passages nog even nagekeken, maar ik blijf bij die oordelen. Het moet ook mogelijk zijn, zoiets gewoon te zeggen als je dat zo vindt. Ik ben tenslotte geen diplomaat.

  13. Eerlijk gezegd denk ik dat heel veel mensen die directheid en openheid juist zeer waarderen.

  14. De Holländerbonus…

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s