Hoger opgeleid

Een van de mooiste weblogs die ik lees is dat van Johan de Witt, waarin hij lucht geeft aan zijn verbazing over Nederland.
Je kunt daar niet reageren, maar dat hoeft ook niet, want ik bewonder De Witts analyses zeer en ben het vrijwel altijd met hem eens. Nu zou ik toch eens willen reageren; niet eens op hem, maar naar aanleiding van een boek dat hij bespreekt en goed vindt: Mark Bovens en Anchrit Wille, De diplomademocratie. Misschien is dat boek inderdaad goed; ik ben niet in de gelegenheid het te lezen. Maar op één aspect wil ik ingaan. Het beschrijft de kloof die is ontstaan tussen het ‘volk’ en een geselecteerde elite, die het land bestuurt: ‘een steeds grotere groep geleerden en WO-afgestudeerden die het land bestuurt en een veel grotere groep minder opgeleide Nederlanders die er niet tussenkomt.’ […] ‘Maar de werkelijkheid is dat er in Nederland geleidelijk een meritocratie is ontstaan: opleidingsniveau is de allesbepalende factor voor deelname aan en invloed op de politiek.’

Inderdaad: Henk en Ingrid junior komen er niet meer tussen. De kloof is financieel niet meer te overbruggen, en ook ontbreekt het de universiteiten aan de infrastructuur die studenten als mens verder helpt. De communist Marcus Bakker verzuchtte indertijd: Nu de arbeiderskinderen eindelijk naar het gymnasium kunnen wordt het gymnasium opgeheven! Hetzelfde geldt inmiddels voor de universiteiten.
Echter, anders dan hun kinderen hadden Henk en Ingrid zélf, in de periode van pakweg 1965–2000, wel degelijk de kans om een middelbare school te doorlopen en een papiertje van een hogeschool of universiteit te halen. Maar hadden ze dan zin in social climbing? Het was beneden toch ook gezellig en okee; lekker onder mekaar en je moest het vooral niet hoog in de bol hebben. Wat hen zelf betreft is het dus hun eigen schuld; ze moeten achteraf niet mokken. Er bestond tot voor kort een stevige infrastructuur die het betreden van de hogere regionen mogelijk maakte.

Wat die bovenlaag betreft ben ik juist van mening dat de ‘hogere’ opleidingen niet meer hoog genoeg zijn. Zo’n Rutte bij voorbeeld, die heeft Geschiedenis gestudeerd. Het zou mij niet verbazen als hij allemaal negens en tienen had gehaald, en naar verluidt speelt hij ook piano. Maar het heeft niet geholpen: het ontbreekt hem kennelijk aan de brede algemene ontwikkeling en aan het ruime begrip van mens en wereld die hij in zijn baan zo nodig zou hebben. En bij andere politici is het nog veel erger. Universiteiten zijn fabrieken geworden, daar worden alleen nog maar roef-roef punten behaald met de lectuur van voorgekauwde stapels fotokopieën en pdf’s. Voor zelfstandig lezen is geen tijd, contact met een behoorlijke leermeester krijg je nauwelijks meer, en ook de verenigingen en organisaties voor studenten vervullen niet meer hun nuttige opvoedende taak.

De Italiaanse gaststudenten die ik hier soms krijg maken mij altijd weer enthousiast. Die lezen nog; niet alleen de verplichte stof, ook filosofie en literatuur uit alle eeuwen, ze grazen vrij en nieuwsgierig in wat de wereld te bieden heeft, ze gaan vanzelfsprekend naar het theater, en nog veel meer. Zo worden zij ‘hoger’ opgeleid. Zonder twijfel ligt dat aan de achterlijkheid van Italië: dat land is nog niet zo ver dat het alle kennis in hapklare, meetbare en economisch taxeerbare brokjes heeft gesneden, en het heeft geen twintig ‘onderwijshervormingen’ achter de rug.

In Nederland zie ik de volgende zwakten. Het domme volk is de weg naar boven via studie afgesneden. De meritocratie heeft te weinig merites, is te onontwikkeld om behoorlijk te regeren. De echte slimmerdjes lopen tijdig weg, zodat hun talenten niet aan het land ten goede komen (Nee, ik bedoel niet mijzelf, haha. Ik ben geen echt slimmerdje en mijn emigratie was erg laat en puur toeval).

4 reacties

Opgeslagen onder Nederland, Universiteit

4 Reacties op “Hoger opgeleid

  1. Bob

    Die hele conclusie strookt toch niet met het feit dat er steeds meer mensen een universitaire / hbo studie doen?

  2. Ja, maar het helpt niet, die ‘hogerheid’ van de opleiding is maar schijn.

  3. Vind het toch een anayse met haken en ogen. Mijn enige jaargenoot met wie het wat geworden is in de politiek, Joop Atsma, maakte indertijd zijn studie niet af.

  4. Beetje een theoretische kijk op de dingen hoor. In Nederland komen flink wat mensen met een hogere graad van opleiding na een langere periode van school dan voorheen. Democratische situatie verbeterde, kansen stegen. Maar je moet er wel iets voor willen doen. Wie niet wil blijft hangen en kan met LBO/MBO niet meer meekomen. Belangrijker dan wat je kunt is toch nog steeds wie je kent. Het old Boys Network functioneert vooral vanaf universitair niveau. Het studievriendje dat je verder helpt en zo meer. Daarom krijg je ook de situatie dat mensen die niet echt een vak hebben geleerd de politiek in gaan. Daar zijn ze nog iets. Ze worden bestuurders. Ze besturen een abstract (stuk) Nederland. Het contact met de aarde zijn ze dan al verloren. Ze denken in rapporten, in plannen, in visies en budgetten. Hoe het Henk en Ingrid, of Ali en Soenia vergaat is ze eigenlijk worst. De goede uitzonderingen daar gelaten. De oude politieke stromingen houden zich vast aan hun kernwaarden, maar weten eigenlijk zelf niet of dat zo handig is. Andere stromingen zetten elk principe overboord en laten zich leiden door nieuw gekozen populisten om hetzelfde spelletje ook te spelen, ook al ligt het ze zelf niet en hebben ze ook niet de juiste boodschappen om uit te dragen. Socialisme stelt weinig meer voor sinds de val van Oost-Europa en de Sovjet Unie. Kapitalisme is onder water gegaan tijdens de bankencrisis. Je zult maar PvdA-er of VVD-er zijn. Het oude gristelijke geloof is vrijwel aan het uitsterven, CDA heeft daar last van. Blijven de partijen die humanistisch (zeggen te) zijn, of de boodschap verkondigen dat dominantie van een voor onze cultuur vreemd geloof niet gewenst is. De individeualisering van de mens is veel meer oorzaak van dit soort ellende. Wie loopt nog te hoop tegen iets wat echt beklijft? Wie protesteert nog echt tegen asociaal beleid? We laten dat liever over aan de extremen in de politieke arena, de ambtenaren (hebben niks anders te doen kennelijk) of krakers. Opleiding is niet zozeer de aanleiding voor de breuk tussen burgers en politieke elite, het is de verschillende taal die men spreekt.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s