Iran – 1979–2010 Revolutie

De revolutie in Iran in 1979 wilde uitdrukkelijk een islamitische revolutie zijn, dat is voldoende bekend. Maar er zaten ook andere kanten aan.

Industriële revolutie. Toen ik in 1969 de Turks-Iraanse grens overschreed was ik geschokt. Dit was niet de Oriënt die ik toen in mijn onschuld nog verwachtte, dit was de derde wereld! Ik zag armzalige hutten van leem, ik zag boeren die ploegden met eeuwenoude houten ploegen. Dat kwam in die tijd in Turkije al niet meer voor, en de meeste Arabische landen waren ook verder. Midden door die armoe lagen prachtige autowegen met luxe benzinestations. Maar die waren natuurlijk alleen voor de happy few die zich een auto konden veroorloven. Er was een grote landbevolking die het slecht had. Later zag ik boeren die in de steden wanhopig op straat zaten met hun gezin en hun schamele hebben en houden. Ze probeerden wat te verdienen als dagloner of sjouwer. Er was een of andere landreform mislukt en zij waren de dupe.
Nu vind je houten ploegen alleen nog in een museum. Er is ook haast geen landbevolking meer: Iran is sterk verstedelijkt en geïndustrialiseerd. Grote halfgroene steppegebieden, die eruitzien als een lekkernij voor schapen en kamelen, zijn geheel leeg. De sancties hebben Iran misschien nog aangemoedigd de industriële ontwikkeling, die onder de laatste sjahs al was begonnen, met grote energie door te zetten. Het land is gedwongen op vele gebieden zijn eigen boontjes te doppen en dat doet het ook.

Socialisme. Over het algemeen doen de ontwikkelingen in Iran nogal aan Oost-Europa denken. Niet verwonderlijk: zowel het nazisme als het communisme hebben hun sporen nagelaten in de staatsideologie. De sociale voorzieningen stemmen de bevolking redelijk tevreden: het is beter dan wat er ooit geweest was. De werkgelegenheid is niet volledig en veel ervan is eigenlijk werkverschaffing, maar dat is beter dan niets. Hier worden klussen uitgevoerd die elders geheel blijven liggen (groenvoorziening, schoonmaak enz.).

Klassenstrijd. Hadden onder de laatste sjah de hogere burgerij en de middle class een mooi leven, na de revolutie kregen deze het slechter. Vele leden van deze groepen emigreerden naar Amerika en Europa, waar hun geld reeds lag en waar zij algemeen gewaardeerd worden. Geen wonder: het is een elite die zich makkelijk kan aanpassen en dat ook graag heeft gedaan.
In Iran kregen intussen de lagere klassen hun kansen. En er moet worden gezegd dat de revolutie voor deze mensen een redelijk succes is geweest; dat verklaart ook de nog steeds brede steun voor het regime. Medische zorg, scholen, woningen, het kwam er en het kwam er snel, en allemaal in een omvang en met een snelheid die hoe dan ook respect afdwingt. Het is niet genoeg, en de kwaliteit is minder dan in West-Europa, dat is waar, maar aanzienlijk beter dan in de meeste ontwikkelingslanden of half-ontwikkelde landen. Wat misschien zelfs beter is dan in West-Europa is de (geheel moraalvrije!) zorg voor drugsverslaafden.
Veel eertijds arme mensen zijn intussen zo geëmancipeerd dat zij langzamerhand dezelfde bezwaren krijgen tegen het regime als de bourgeoisie: gebrek aan vrijheid, economische verlamming, je komt niet vooruit, enzovoort.

Emancipatie. De positie van eenvoudige vrouwen werd aanzienlijk verbeterd. Onderwijs en sportclubs ook voor hen, gynaecologen, geboortebeperking, zuigelingenzorg. Wel is er een grote achterstand in de werkgelegenheid voor vrouwen.

Noord-Korea. Hier en daar herinnert Iran aan beelden van Noord-Korea. Achtbaans autosnelwegen door een doodstille buitenwijk van Arak (of wordt daar ’s avonds met centrifuges heen en weer gekard?). Het mega-mausoleum van Khomeini. De giga-moskeecomplexen (mosalla‘s) bij de grote steden. De persoonsverheerlijking zou je hier ook kunnen onderbrengen, hoewel die in alle dictaturen voorkomt. Maar het gigantisme eigenlijk ook. Mussolini, Hitler, Ceauşescu, ze hadden allemaal al die neiging.

Wat Iran belet zich verder te ontwikkelen:
– Een uit vier lagen bestaande regering, daaronder enkele met weinig benul. Hierover wil ik nog minstens een jaar niet spreken, want ik begrijp nog steeds niet hoe het in elkaar zit.
– Een veel te grote staatssector in de economie (maar is dit nog een nadeel? misschien heeft juist dit de toekomst …).
– Aanzienlijke corruptie.
– Slechte contacten met belangrijke buitenlanden ten gevolge van de sancties en embargo’s: geen vrije handel, geen vrij betalingsverkeer. (Daarover later apart.).
– Een barbaars rechtssysteem en ontbrekende rechtszekerheid. Een wrede en vaak willekeurig optredende volkspolitie.
– Gebrek aan persoonlijke vrijheid: voor vrouwen die modern willen leven; voor mensen die homoseksueel willen leven; voor wetenschappers, schrijvers, journalisten, cineasten die hun werk willen doen.
– Brain drain, het gevolg van de bovenstaande factoren.

Daar het land zich zelfs nu al heel behoorlijk ontwikkelt kun je wel nagaan wat voor potentieel het zou hebben zonder al die beletselen.

2 reacties

Opgeslagen onder Iran, Nabije_Oosten, Politiek

2 Reacties op “Iran – 1979–2010 Revolutie

  1. Geredde reacties

    Bob       06/12/2010 11:48:18 PM
    Ken je de film Persepolis?
    Ik heb er ooit eens over gelogd:
    Het is het autobiografische relaas (in comic-vorm) van een meisje/ jonge vrouw die de overgang naar het Mullah-regime meemaakt. Voor haar zaten daar alleen maar nadelen aan.

    Het is wel interessant nu eens de positieve aspecten van de Iraanse revolutie te horen.
    —–
    emigrant      06/13/2010 08:02:08 AM
    @Bob: De film ken ik niet, de strips heb ik wel gelezen. Een bourgeois-meisje inderdaad, voor wie de revolutie een slag geweest moet zijn.
    Over die zelfopofferingsdrang van gevangenen die je in je blog bespreekt kan ik niet meepraten.
    —–
    Xiwel      06/13/2010 08:55:16 PM
    Bedankt voor het aanleggen van wat stukjes in de Iran-puzzle. Het past ook allemaal binnen het beeld dat ik al over dat land had opgebouwd.

    Ooit begreep ik dat een landbouwhervorming met eigen aandelen niet begrepen werd en/of niet op te brengen was door de landbouwbevolking. En dat dat de reden was voor de revolutie en de brede steun daar aan. Op een enkeling na lieten onze westerse media en politici blijken dat zij dit niet begrepen.

    Ik heb veel in het buitenland gewerkt en dan kwam ook de afweging ga je wel of niet naar een bepaald land. Ik pastte destijds voor Zuid-Afrika, dat toen nog het apartheidsregime had. Ik zal er overigens nog niet naar toe gaan omdat het er een rommeltje is. Ons bedrijf ging er uiteindelijk wel naartoe en er zijn ook mensen naar Iran geweest.

    Iran is mij nooit gevraagd. Ik weet niet hoe ik daarop gereageerd zou hebben. In deze tijd zal ik eerder voor Iran kiezen dan voor Sudan, Eqypte of Pakistan. Dat wil zeggen naar die drie ga ik niet zonder een behoorlijke schadevergoeding.

    Als je in het buitenland een langere tijd werkt, dan krijg je meer in de gaten hoe alles op elkaar afgestemd is. Touristen blijven daar vaak van verstoken omdat ze zelf de bestemming kiezen, er maar kort blijven en het touristenbestemmingen zijn.

    Ik heb veel geleerd van mijn verblijf in het buitenland. De grootste les was wel dat een groot deel van Nederland geen idee heeft hoe andere culturen in elkaar steken. Zelfs over de USA-cultuur zijn erg veel misverstanden.
    —–
    emigrant       06/13/2010 09:48:14 PM
    De revolutie had meer dan één reden; daar had ik ook wel wat over mogen schrijven. Doe ik misschien nog. De bedoeling is dat mijn fragmenten na een poosje in een algeheel overzicht opgenomen worden. De foto’s zal ik dan in een fotoalbum onderbrengen.

    In Sudan en Pakistan is het geen pretje; naar Egypte kun je wel. Als tenminste je afweging je persoonlijke veiligheid zou zijn. Een rommeltje is het daar ook, dus het werken zou niet prettig verlopen. In Iran zou ik niet graag in een bedrijf werken, niet vanwege de veiligheid, maar vanwege de onzekerheid van de buitenlandse contacten. Als Den Haag op verzoek van Obama besluit: geen contact meer, dan kan je firma de poort dichtgooien. Dat is vooral vervelend voor de Iraniërs, maar toch ook wel voor ons.

    Inderdaad weet men in Nederland en heel Europa weinig van andere culturen. Men heeft de info wel bij de hand – een grote luxe! – maar die wil men niet ter kennis nemen. Als ik over Arabisch of de islam schrijf hoef ik niet uit te leggen wat de koran is, maar verder alles wél. Hoewel ik dat al vaker heb gedaan en de islam toch alweer dertig jaar onderwerp van gesprek is in Nederland.

    Ik weet nog niet veel over Iran, maar het is na geringe inspanning al gauw meer dan wat de media te vertellen hebben. Mogelijk met uitzondering van de NRC. Die heeft een correspondent in Teheran, maar omdat ik die krant niet elektronisch kan lezen ken ik zijn producten niet.
    —–
    Xiwel      06/14/2010 10:38:38 AM
    @Emigrant: Dat probleem voor mijn baas had ik even buiten beschouwing gelaten. Het ging er mij meer om dat ik me er zelf iets veiliger zou voelen en dat het werk door de locale medewerkers (die hadden we altijd nodig) beter zou opschieten. Ik heb in de Ukraïne gewerkt, waar het werk zelfs is afgebroken door corrupte opdrachtgevers. (Ik had daar al eerder afgehaakt, het is er waarschijnlijk nog veel onveiliger dan in de hele Arabische t/m Indiasche wereld. Maar ook in de USA (‘eigen land eerst’ en ‘europa maakt troep’) was de tegenwerking van de arbeiders (vooral die van de bonden) erg groot.

    Er is een website onzemaninteheran.com (al een jaar niet meer bijgewerkt) en er zijn aardig wat verhalen van hem op het openbare webdeel van de NRC. Via googlen op nrc en teheran kwam aardig wat naar boven drijven. Ik denk genoeg om een indruk van zijn werk te krijgen.
    —–
    emigrant      06/14/2010 11:14:46 AM
    Ik zal hem eens opzoeken. Het is bizar, ik kan geen web-abonnement op NRC nemen omdat het aanmeldformulier geen buitenlandse telefoonnummers en postcodes accepteert. Het wordt echt een eiland, Nederland.
    —–
    Marjan      06/16/2010 01:33:42 PM
    Geheel moraalvrije (!) zorg voor drugsverslaafden…..? Hoe bedoel je dat?

    Ze vinden drugs niet fout en drugsgebruik niet onverstandig en een vrije keus en als het verslaafd zijn onverhoopt toch tegen valt dan ga je gezellig naar een gratis afkick-kliniek?

    Is zorg voor anderen niet per definitie een gevolg van moraal?
    —–
    Leo      06/16/2010 01:44:02 PM
    In de Bijbel staat een prachtige frase die mij in dit kader wel aanspreekt: ‘Zalig zijn de onwetenden!’. Meer mag ik van mijzelf niet meer schrijven in reacties hier!
    —–
    emigrant      06/16/2010 02:49:42 PM
    @Marjan: Ja, zorg voor anderen heeft te maken met moraal. Maar ook met het draaiend houden van een samenleving.

    Met moraalvrij bedoelde ik hier: zonder taboe-gedoe, zonder opgeheven vingertje, zonder bestraffing enz..
    http://www.unodc.org/treatment/en/Iran_resource_centre_11.html
    http://scienceblogs.com/mikethemadbiologist/2008/06/drug_treatment_iran_gets_it_an.php  
    —–
    emigrant      06/16/2010 02:53:25 PM
    @Leo: Ben ik dan zalig of juist niet? Ik wacht maar op de zaligverklaring door Paus Leo XIV.
    Ik vind die frase overigens nergens in de bijbel.
    —–
    Marjan      06/16/2010 04:03:24 PM
    Emigrant, dat klinkt inderdaad zeer no-nonsense en neutraal. Ik durf er niet een site van een Nederlandse organisatie naast te leggen uit angst overspoeld te worden met christendemocratisch geblaat.
    —–
    Bob      06/17/2010 08:28:07 AM
    @Leo: Emigrant maakt op mij de indruk meer van het land te weten dan jij. Ik neem aan dat je hem bedoelt als onwetende, je reaktie is zo kort (wat overigens wel weer verfrissend is), dat dat niet te begrijpen is.

    Ik zie in tegenstelling daartoe jou vaak als iemand die maar een paar dingen weet van het land, namelijk dat vrouwen in het openbare leven gesluierd moeten lopen en onder bepaalde achterstellingen lijden, en daar dan heel stellige meningen op baseert.

    Dat bij Emigrant af en toe een licht briesje van een bepaalde politieke voorkeur door de verslagen heenwaait is onvermijdelijk, hij is nu eenmaal iemand met een mening. Maar hij vertelt wel veel dingen die interessant zijn, die ik nog niet wist, en hij valt niet vaak in herhalingen.

  2. Tegen het zere politieke been van de Amerikanen, een kleine Duitse handelsdelegatie was al in Iran, Japan was er en een 140-koppige Franse handelsdelegatie is recent vertrokken. De Big Boom in Iran staat er aan te komen, de Amerikanen gezien hun verleden, hebben het nakijken
    Maar of Iran zo pragmatisch is als China begin jaren ’80 de grenzen open gingen, valt te betwijfelen. Niettemin, aan alles is behoefte in de zware industrie, vliegtuigen, olieraffinaderijen, onderdelen, wapens helaas ook,
    En Nederlandse voetbaltrainers met hun staf, opgelet! De laatste keer dat Nederland tijdens een WK voetbal tegen Iran speelde was in 1978. Ook daar liggen uitgelezen kansen.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s