Iran 2010. Godsdienst

Een PR-mollah - voor al uw bekeringen

‘Ik ben zó blij dat ik eindelijk weer in een niet-islamitisch land woon!’ zei de dame, die in Libanon was geboren en met haar man tweeëntwintig jaar achter elkaar in verschillende Arabische staten en staatjes had gewoond. Met dat niet-islamitische land bedoelde ze de Islamitische Republiek Iran. En inderdaad, in vergelijking met de Arabische landen, maar ook met Europa, is islam hier nauwelijks aan de orde. De moskeeën staan leeg, de mensen gaan niet naar het gebed, terwijl in Cairo de moskeeën zo uitpuilen dat op de straat ervoor rijen bidders het verkeer belemmeren. De officiële staatsideologie is natuurlijk islamitisch, maar de mensen hebben daar strontgenoeg van en wuiven dat alles met een verachtelijk lachje weg. Godsdienst is mega-out en geen onderwerp van gesprek. Mollahs worden uitgelachen of krijgen geen taxi als ze er een nodig hebben. ‘Het spijt me eerwaarde, mijn dienst is net afgelopen,’ zegt de chauffeur dan. Echte macht hebben ze ook nauwelijks meer; de verschillende soorten militairen hebben het overgenomen en bedienen zich voornamelijk nog van de Islam als decoratie. Helemaal zonder ideologie is het immers wel erg kaal, dat zie je in Birma en vroeger bij Milošević.
Niets helpt beter tegen godsdienst dan een islamitische republiek. Of in de Nederlandse situatie: een SGP-regering. Ik moest in Marburg weer erg wennen aan de baarden en sluiers van sommige studenten, en hun religiositeit.

Op onze rondreis door Centraal-Iran gingen wij vaak tussen de middag picknicken. Dan werd er brood en kaas gehaald, tomaten, komkommers en frisdrank en gingen wij in de moskee zitten of liggen, in steeds weer een ander stadje dus. In de moskee liggen tapijten, daar vind je schaduw, stromend water en propere toiletten en je zit nog in een mooi oud gebouw ook. Als het gebedstijd was kwamen er zes of acht mensen bidden; meer niet. Verder waren er wat andere mensen die ook rust en schaduw zochten, en soms ook een paar binnenlandse toeristen die deze historische gebouwen kwamen bezichtigen, net als wij.

De zeventiende mei was de gedenkdag van Fatima Zahra. Fatima was de dochter van de profeet, de vrouw van Ali en de moeder van de martelaren Hasan en Hoesein; een zeer voorname persoon in de geschiedenis van de islam dus. Bovendien staat zij symbool voor zowel kuisheid als moederlijkheid; kortom, de maagd Maria van de sjiïetische islam. Het martelarenverhaal over haar lijkt wat secundair, maar het mocht blijkbaar niet ontbreken bij een vrouw van deze importantie. Maria medemiddelares, Fatima medemartelares. Zij zou de deur van haar huis hebben willen dichthouden om binnendringen van de valse kaliefen Abu Bakr en Umar te voorkomen. De ruwe Umar trapte echter de deur in, zó tegen haar zwangere lichaam aan. Haar zoon Muhsin verloor zij daarbij en ze stierf aan de gevolgen. Brand werd er ook nog gesticht, maar daar begrijp ik het fijne niet van.
Op de avond van die dag wilde ik even de benen uitstrekken op het hotelbed en heb ik een poosje televisie gekeken. Alle zes Iraanse netten besteedden tegelijk uitvoerig aandacht aan deze dag van rouw. Voor mannen en vrouwen apart; het was ongeveer fifty-fifty ditmaal, misschien omdat Fatima zelf een vrouw was geweest. Alle vrouwen waren in maximale zwarte bedekking, harde, strenge koppen die je eigenlijk een niqaab zou toewensen, vrouwelijke professoren en mollahs (mollessen?) met brillen van jampotbodems die iets theologisch uitlegden. Op een ander net: rouwende mannen, een hele straat vol. En op weer een andere zender de main event: de gestaalde Iraanse kaders ostentatief aan het snikken en wenen. Een beroepsverteller, de opperhoftranentrekker, verhaalde over het smartelijke lot van Fatima, die zelf nog rouwde om de dood van haar vader, de profeet. Hij deed dat lang en kennelijk goed, met veel gevoel voor dramatiek. Af en toe onderbrak hij zijn verhaal voor een pathetisch uitgeroepen: ‘Ach! ach! aach!’ Dan zwenkte de camera naar de hoge heren, die hun tranen de vrije loop lieten. Of zo nodig de gedwongen loop, want als je hier niet op commando rouw kunt tonen wordt het niets met je carrière. Khamenei hield zijn gezicht als in diepe smart verborgen in zijn hand, zodat je niet kon zien of zijn ogen nat waren of niet. Alle zes netten in zware rouw gedompeld, en alles in het diepste zwart.

Maar dan de werkelijkheid buiten, eerder op de dag. Die Fatima-dag heeft voor de mensen misschien de reli-waarde van onze Hemelvaartsdag. Voor een aantal echte gelovigen betekent hij iets; voor de meesten is het slechts een welkome vrije dag. Het hele land leek een dagje uit te zijn, naar parken, tuinen, pretparken en attracties, of gewoon in de berm, waar massaal gepicknickt werd. Geen spoor van rouw of treurigheid; integendeel, vrolijkheid alom.

Wij waren ook ergens te gast deze dag, in Niyasar. De vrouwen van dat dorp bezochten elkaar en boden elkaar rijstpuddinkjes met saffraan en kaneel aan, blijkbaar een traditioneel gebeuren op Fatima-dag. Waarschijnlijk hebben ze onder elkaar ook nog het martyrium herdacht, maar ze maakten niet de indruk erg treurig te zijn. Een normale viering: een decente portie godsvrucht en geen gehuichel. Natuurlijk kregen wij ook een puddinkje; erg lekker.

Toen ik een Iraniër vroeg naar die zware officiële rouwbeleving keek hij me eerst een beetje ongelovig aan en lachte me uit, omdat ik naar de Iraanse televisie had gekeken. Hij zelf bekeek sinds jaar en dag alleen nog buitenlandse programma’s per satelliet. Verder vertelde hij dat Ahmadinedjad bij zulke gelegenheden een gepelde ui meeneemt in zijn manchet, en dat al die rouwende manspersonen in de straten, die het zo aardig doen voor de camera, in werkelijkheid militairen zijn die met bussen naar de stad zijn gekard, een zwart burgerkloffie aan hebben gekregen en daar een paar uur rouw moeten uitbeelden.

1 reactie

Opgeslagen onder Godsdienst, Iran

Een Reactie op “Iran 2010. Godsdienst

  1. (Geredde reacties:)
    Leo 05/31/2010 07:58:15 AM
    Nog even en er komen georganiseerde vliegreizen naar dit liberale en vrijzinnige land waar het leven goed is en eigenlijk het Paradijs op aarde. De PR-Priester heeft wel erg goed zijn werk gedaan zo lijkt het …
    —–
    emigrant 05/31/2010 08:06:17 AM
    Die reizen zijn er al natuurlijk al lang; in Nederland o.a. bij de firma Djoser. Liberaal, paradijselijk en vrijzinnig is het land niet; integendeel, maar met enige moeite is het goed te bereizen.
    Binnenkort zal ik misschien nog eens berichten over “onze” PR-mollah. Die op de foto was meer voor de toevallige toerist.
    —–
    Marjan 05/31/2010 01:41:15 PM
    Niets zo erg als reageerders die alsmaar complimenten komen geven maar ik vind het weer een interessant en prettig lezend verhaal.

    —–
    Leo 05/31/2010 02:13:52 PM
    @Marjan – Partijdigheid maakt ieder oordeel troebel. Zelfs het jouwe…:)
    —–
    Marjan 05/31/2010 03:03:07 PM
    @Leo, partijdig? hoezo dat nu weer? Ik ben nog steeds de vieze kapitalist en ik zie Emigrant als een linkse wetenschapper, om het maar even bot tegenover elkaar te zetten….

    Emigrant laat wat dingetjes zien uit Iran waar we hier in de kranten weinig over lezen. Ik vind het leuk als het beeld dat ik heb (bij Iran denk ik de laatste tijd vooral aan het bloedig neerslaan van de onrusten na de laatste verkiezingen) genuanceerd wordt.

    Jij zoekt volgens mij vooral naar bevestiging van je eigen mening.

    —–
    emigrant 05/31/2010 05:55:14 PM
    Moet ik even aan wennen, linkse wetenschapper, maar vooruit maar. Het doet er niet echt toe.
    —–
    Marjan 05/31/2010 06:48:44 PM
    Dat was even voor Leo, Emigrant.

    Als ik serieus zou proberen om jou te typeren dan zou ik veel meer woorden en tijd nodig hebben en dan zeer waarschijnlijk nog de plank flink mis slaan.
    Gelukkig doet het er niet echt toe.
    —–
    Xiwel 06/01/2010 12:00:17 AM
    @Emigrant: Heb je deze spoordocumentaire uit 2006 wel eens gezien?

    http://cgi.omroep.nl/cgi-bin/streams?/tv/ncrv/sporenuithetoosten/bb.20060607.asf

    Ik hoop dat ie het in Duitsland doet.
    —–
    emigrant 06/01/2010 07:10:10 AM
    Nee. kende ik niet; dankjewel. Wat een grappige demonische spreker heeft die bijbelse Omroep gevonden, of toebedeeld gekregen. En weer de typisch Nederlandse nadruk op het religieuze.
    “Iedereen heeft zich bij de controles neergelegd,” jazeker, zo is dat in een politiestaat. Maar meer dan tien bidders heeft die filmer ook niet aangetroffen.
    Die openhartige jongens zullen daarna wel door de politie aan de tand gevoeld zijn. Bang zijn ze niet.
    Zag je dat bij er zelfs bij het nest Zahedan twéé sporen liggen? Die spoorwegen zijn echt groot geworden. Toch rijden er maar heel weinig treinen per dag overheen.
    De rest van de film zie ik later; ik moet gaan werken.
    —–
    Leo 06/01/2010 07:50:41 AM
    @Marjan – Jammer, zelfs de ironische ondertoon van mijn laatste commentaar is je ontgaan en de lachsmiley. Ik zal me verder maar even inhouden omdat er al iets te veel aandacht is gegeven aan alle mooie kanten van dat lieve regime en dat geweldige vooral ook mensvriendelijke geloof.
    —–
    Marjan 06/01/2010 09:39:48 AM
    @Leo, ik had die ironische ondertoon niet gemist hoor. Ik ga maar eens even op jouw partijdige weblog kijken 🙂
    —–
    Xiwel 06/01/2010 11:42:13 AM
    @Emigrant: Die uitzending is er een uit een serie van 13, tussen Vietnam en Nederland. Hier de rest:
    http://xinix.web-log.nl/xinix/2007/04/apr08_sporen_ui.html
    Het is opgezet door een stuk of 5 Nederlandse reli-omroepen, waaronder de NCRV, Buddhistische en Joodse geloof.

    Het uitgangspunt was dan ook kijken hoe het geloof in andere culturen beleefd wordt. Aan het eind van deze uitzending was ook een stel Christelijke Assyriërs aan het woord. Die hadden in hun hoofd het vrije westen verheerlijkt.

    Ik ken aardig wat van deze mensen die later na emigreren toch erg teleurgesteld zijn. Vaak is de Westerse samenleving harder, zeker de Amerikaanse en komen ze vast te zitten in de bureaucratie.

    Pas na een jaar of 10 durven ze dat te erkennen en zeggen dan het maakt eigenlijk niet uit of je nou door de kat of de hond gebeten wordt.
    —–
    Leo 06/01/2010 01:08:48 PM
    @Xiwel – Het beste advies voor hen die menen dat Europa, de VS, of heel specifiek Nederland zo’n akelig land is luidt: ‘Blijf waar je bent en geniet van je eigen omgeving, de cultuur, het geloof, de democratie en zo meer’. Als bureaucratie het grootste probleem is om mee om te gaan lijkt mij dat je dat graag neemt als het gaat om een stuk vrijheid die je van je leven nog nooit hebt gehad of gekend toch?
    —–
    Leo 06/01/2010 01:10:51 PM
    @Marjan – Ik pretendeer nooit onpartijdig te zijn. Zeker niet in een umfeld van stromingen die allemaal pretenderen de waarheid, de waarheid en niets dan de waarheid te verkondigen. Ook al kunnen ze die waarheid op geen enkele wijze bewijzen. Tegen ‘wegstoppers’ ‘draaikonten’ en ‘betweters’ zal ik me altijd blijven verzetten. Zoals op mijn eigen logjes. Want daar lees je altijd MIJN mening….
    —–
    assyma 06/01/2010 04:23:10 PM
    zeker heel interessant
    vroeg me nog af wat je daar toch in dat land moest
    maar nu denk ik dat we je ook maar als onze privéverslaggever naar israel en somalie moeten sturen;-))

    misschien is het voor alle arabische landen wel dé oplossing, een islamic republic.
    Lost dan ook vanzelf het terroristenprobleem op;-)
    —–
    emigrant 06/01/2010 04:43:51 PM
    Ik was gewoon even aan het rondkijken, Assyma; ik kon me aansluiten bij een groepje onder leiding van enkele Iranspecialisten en dat leek me wel mooi. Was het ook.
    Zo`n Islamic Republic is wel een hoge prijs die de mensen dan betalen; maar in het geval Iran heeft het in ieder geval redelijk gewerkt. In de Arabische landen zijn de godgeleerden helaas veel slechter geschoold … .

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s