Hoe erg is het?

Tienduizend jaar geleden, toen de mensen nog in hutten van rijshout en in grotten woonden, at de mens zijn medemens; niet altijd, niet systematisch, maar wel in geval van grote honger en ook in het kader van religieuze rituelen. Daartoe werd soms mensenvlees bij andere stammen geroofd, en soms werd, als extra groot offer, de eigen eerstgeborene gebraden voor Moloch of een andere god. Het kannibalisme is sterk teruggelopen en komt tegenwoordig vrijwel alleen nog voor bij extreme honger na een scheeps- of vliegramp (Géricault, Het vlot van de Medusa). Als zulke menseneters gered worden gaan ze tegenwoordig regelrecht in therapie. Heel anders dan die oude man uit Nederlands Nieuw-Guinea, die in de zestiger jaren op de televisie verklaarde dat hij nog mensenvlees gegeten had en dat het best lekker was: een beetje zoetig.

Met verkrachting was er ook zoiets aan de hand. Wanneer een man zin had pakte hij een vrouw. Misschien de vrouw bij wie hij altijd sliep, maar ook wel eens een andere als dat zo uitkwam. Als dat een andere man niet beviel sloeg die de schender van ‘zijn‘ vrouw met een knots op zijn kop. Waarschijnlijk stemde hem dat zo tevreden dat hij ter plekke afmaakte waar zijn rivaal juist aan begonnen was. Bij de rivier speelden de kinderen en imiteerden ook dit gedrag van de volwassenen. De jongens wilden zo vroeg mogelijk laten zien wat ze er al van konden. Ze vochten soms om een bepaald meisje. De meisjes, vooral de kleintjes, leerden al vroeg dat ze rustig moesten gaan liggen als er weer iemand op haar sprong. Tegen die sterkere jongens konden ze toch niet op. Beter was nog het spel mee te spelen. Dan was het eerder voorbij, en soms, maar lang niet altijd, vonden ze het zelf ook wel spannend. Soms kwam er trouwens een grote man die ineens zin kreeg in zo’n jong ding, en daar was helemaal niks tegen te beginnen. Nou ja, ik was er niet bij natuurlijk, maar zo moet het ongeveer gegaan zijn.

Ik heb ooit een vrouw gekend uit een ver land, waar een oorlog woedde. Zij is meermalen verkracht, nu eens door de vijand, dan weer door regeringstroepen. Ze begreep al spoedig dat je om blijvend letsel te voorkomen het beste maar zo’n beetje mee kon doen en die vent zijn mannelijkheid prijzen. Maar een lolletje was het natuurlijk niet. Gelukkig wist ze nog net op tijd een Nederlandse UN-waarnemer aan de haak te slaan die met haar trouwde. Ze had namelijk dringend een ander paspoort nodig om die hel te verlaten. Nee, ze hield niet van hem; hoe zou ze ook? In haar land diende een vrouw haar man. ‘Houden van’ heeft ze later bij mij geleerd, zoals ze zei, en daar was ik best trots op.

En dan was er nog het zeer afgelegen eiland Pitcairn in de Stille Zuidzee. De bevolking bestaat uit de nakomelingen van de muiters van de Bounty en de vrouwen die zij hadden meegenomen van Tahiti. In de bloeitijd schijnt het eiland maar liefst 194 inwoners gehad te hebben; in onze jaren zijn er om de 50. Het eiland valt onder Groot-Brittannië en wordt vanuit Nieuw-Zeeland geregeerd.

Op zo’n klein eiland is iedere seksuele verhouding incest, dat begrijpen zelfs de autoriteiten. Maar verkrachting kwam ook voor. Na geruchten in 1999 werd er een onderzoek ingesteld. Vijfenvijftig gevallen kwamen aan het licht, waarvan sommige al veertig jaar geleden. Was er op dit eiland ooit iets anders dan verkrachting en incest geweest? Zodra een jongen volwassen werd stortte hij zich op een jong meisje, net als in de prehistorie. Tijdens de processen dook steeds het woord gewoonterecht op. Ettelijke vrouwen verklaarden dat het altijd zo was gegaan en dat zo het leven was. Een verpleegster van middelbare leeftijd, inmiddels in Nieuw-Zeeland, bevestigde dat en zei dat het haar ook was overkomen. Leuk was het niet, maar je moest ermee leven, omdat er niets anders was. Andere vrouwen hadden er zwaarder onder geleden maar hadden altijd gezwegen en konden nu hun hart luchten en zo nodig troost en hulp krijgen.

Er waren ook bijzonder zware gevallen. De burgemeester had zich het ‘recht van de eerste nacht’ toebedacht; die is dus over het hele eiland heen geweest. En er was een twintigjarige die het met piepjonge meisjes had gedaan en als een soort souteneur die meisjes ook gedwongen had tot seks met andere jongens. Er zijn altijd mensen die meer kwaad in zich hebben dan andere.

De processen duurde zeven weken, kostten miljoenen en vereisten veel nieuwbouw, om de tijdelijk verdubbelde eilandbevolking (rechters, advocaten, sociale werkers, journalisten enz.) te herbergen. De winnaar was het Britse recht, niet het gewoonterecht. Zeven volwassen mannen werden vastgezet in een gevangenis, die apart voor dit doel op het eiland gebouwd werd. Een derde van de mannelijk bevolking zit dus in het gevang. Hoe zijn de bezoektijden geregeld, mogen ze wel eens luchten? En kan het eiland zoveel arbeidskracht wel ontberen? Ze worden bewaakt door zeven uit Nieuw-Zeeland aangevoerde gevangenbewaarders. Die pappen misschien wel aan met de vrouwen van de gevangenen, wie weet. Maar dat is legaal en zorgt tenminste voor wat verse genen. De gevangenis is het mooiste gebouw op het eiland, het heeft zelfs een WC met een doortrekker. Een monument voor het Britse recht.

Als in onze omgeving een man een vrouw van haar fiets sleurt en haar achter de bosjes verkracht is dat heel, heel erg. Ik ken persoonlijk geen slachtoffer, althans niet bewust, maar uit verhalen, film en literatuur zijn de grote lijnen bekend: zo’n vrouw voelt zich bezoedeld, soms zelfs schuldig, wil niet praten en geen aangifte doen, is psychisch zwaar aangeslagen, heeft ongelofelijk veel tijd nodig om er overheen te komen, eventueel met hulp van een therapeut. Bij sommigen komt het nooit meer helemaal goed. Ook mensen die dertig jaar geleden als scholier door een leraar of priester seksueel zijn lastiggevallen hebben vaak blijvende trauma’s en een kapot leven, zoals we dezer dagen vaak horen.

Redeemer, over wie ik eerder schreef, had ook iets ergs meegemaakt, maar schijnt er minder onder geleden te hebben. En mijn vroegere vriendin uit het oorlogsgebied had een hoop ellende meegemaakt, veel meer dan die Nederlandse vrouw die van haar fiets gesleurd werd. Toch was zij bij lange na niet zo psychisch gewond. Ook de vrouwen in de prehistorie, in Berlijn 1945 en op Pitcairn lijken aan hun belevenissen niet kapot te zijn gegaan.

Over waarom dat zo is kan ik alleen maar vermoedens uitspreken: De mate van ‘ergheid’ van zulke dingen hangt af van hoeveel ergs er verder nog is: dreigende hongerdood, rondvliegende kogels en bommen. En verder van de gewoontes en verwachtingspatronen in een bepaalde maatschappij. En natuurlijk van wat daarover wordt verteld: in verhalen, gedichten en berichten, in literatuur, kunst en media.

Zo, alweer een onderwerp waar ik geen verstand van heb. Ik lul dus maar een eind weg, maar daar is zo’n blog ook voor, nietwaar?

1 reactie

Opgeslagen onder De mens, Vroeger

Een Reactie op “Hoe erg is het?

  1. [Geredde reacties:]

    Bob 03/13/2010 11:08:04 AM
    Ik weet niet of het vroeger zo was. Als ik kijk naar tv-programma’s over de dierenwereld, dan zie je wel dat het mannetje altijd probeert het vrouwtje te ‘pakken’, maar het vrouwtje kan ook afwijzen. Als ze geen zin heeft, dan heeft de mannetjes- leeuw/ hyena/ hert pech. Je ziet dan vaak hoe het vrouwtje geirriteerd het mannetje van zich afslaat en die druipt dan af.
    Wat daar op dat eiland gebeurt hoeft geen afspiegeling te zijn van het verre verleden. Bij het ontstaan van die bevolking was er van begin af aan ongelijkheid tussen mannen en vrouwen: de Europeeers en de vrouwen uit Tahiti.
    Verkrachting is machtsmisbruik. Het is niet zozeer de sexuele daad die iemand stoort, maar het feit dat iemand gedwongen wordt tot iets wat zij niet wil. Sommige mensen kunnen dat beleven en er ongeschonden uitkomen, anderen raken getraumatiseerd.

    —–
    emigrant 03/13/2010 03:03:55 PM
    Misschien zijn er aardige en minder aardige primaten? Het zou me niet verwonderen als de mens tot de minst aardige behoorde.
    —–
    Marjan     03/14/2010 11:55:12 AM
    Mooi stukje in het midden over die vriendin uit een ver land die na al haar leed toch nog liefde durft te ervaren en dan nog wel dankzij jou.
    Je vraag op het eind houdt mij ook weleens bezig.
    Ik ken mensen die vreselijk leed doorstaan hebben: verkrachtingen, dood van een kind, talloze miskramen, armoede, honger etc.. en die ogenschijnlijk een vrolijk leven leiden en mensen die van een kras op hun auto al bijna in een inrichting belanden.
    In onze cultuur is het individu belangrijk. Ook als vrouw ben je iemand met vrijheid, een eigen wil, macht, eigenwaarde etc.. Met die waarheid zijn wij opgegroeid. De generaties van na de oorlog hebben ook nooit echte honger of kou gevoeld. Ik heb me nooit afgevraagd of ik morgen nog leef. Als iemand me straks achter de bosjes sleurt terwijl ik met de honden wandel dan lijkt me dat dus heel erg.
    Gisteren las ik een al oud boekje van Ayaan Hirsi Ali: De Maagdenkooi waarin ze onder andere schrijft dat meisjesbesnijdenis onbeschrijflijk en onvergeeflijk erg is, ongeacht de cultuur en ongeacht de context.
    —–
    emigrant 03/14/2010 10:11:35 PM
    Ja, achter de bosjes gesleurd worden enz. lijkt mij ook heel erg. Ik heb zelf nooit iets vergelijkbaar ergs meegemaakt. Een keer een beroving met (lichte) geweldpleging, maar daar was ik psychisch na een week overheen, dankzij veel erover praten, en dat was dus blijkbaar niet zo erg.
    (Die honden van jou, zijn die niet tegen slechte mannen afgericht?)

    Ik geef ook Hirsi Ali gelijk wat de “ergheid” betreft, maar, maar … de vrouwen die de meisjes dat aandoen (want het zijn de vrouwen!), die hebben dat zelf ook meegemaakt en weten dus hoe erg het is. Waarom doen ze het? Gunnen ze de jongeren niet het plezier dat ze zelf hebben moeten ontberen? Echt een moeilijke kwestie, en voor het antwoord op deze waarom-vraag zou ik Hirsi Ali niet willen vertrouwen.
    —–
    Marjan 03/15/2010 10:17:57 AM
    Ik heb alleen dat ene boekje gelezen van Hirsi Ali en daarin geeft ze een summiere verklaring: die vrouwen denken dat het zo hoort, dat het goed is, dat hun dochter er anders niet bij hoort, dat ze anders geen man zal krijgen. Ze zijn bang verstoten te worden uit hun familie.
    Ik kan me niet voorstellen dat ik eigenhandig met een glasscherf of scheermes een onschuldig klein meisje op die manier zou kunnen verminken; niet uit angst, niet uit een soort wraak voor mijn eigen leed, niet uit geloof.
    —–
    emigrant 03/15/2010 11:28:44 AM
    Wat een beetje helpt is dat vele mainstream islamitische autoriteiten er tegen zijn en de praktijk actief bestrijden. Het heeft oorspronkelijk namelijk niets met Islam te maken, maar is een voorislamitische Oostafrikaanse gewoonte. Extreem conservatieve mufti’s zien echter toch een verbinding tussen meisjesbesnijdenis en een vermeende uitspraak van de profeet, hoewel zij toegeven dat het geen religieuze plicht is.
    —–
    Leo 03/15/2010 12:45:50 PM
    Hoewel je teruggrijpt naar een tijdperk in de verre oudheid waarin mensen ongelijk met elkaar omgingen, en waarvan wij de echte waarheid niet kennen, toch even een aanvulling. Verkrachting is een oorlogsmisdaad, en wordt nog steeds als zodanig aangepakt als men de daders weet te grijpen. In Joegoslavië, tijdens de Balkanoorlogen van de jaren negentig, werd het over en weer toegepast. Bij moslimvrouwen die door Serviers of Kroaten werden verkracht was het gevolg direct uitstoting door de eigen familie en vrienden. Had ze zich maar moeten verzetten tot de dood was de gedachtengang. Vaak kunnen vrouwen een verkrachting goed doorstaan, als er geen anale penetratie wordt toegepast, is de fysieke schade vaak beperkt. In Afrika worden vrouwen soms zodanig verwondt dat de scheiding tussen anus en vagina wordt kapot gemaakt waardoor die vrouwen voor hun leven invalide en getekend zijn. Of het dan nog steeds goed te doorstaan is? In de gevangenissen van Chili en Argentinië werden tijdens de Junta-jaren vrouwen die opgesloten zaten stelselmatig verkracht. Zelf gaven ze aan dat ze dat beter konden hebben dan andere fysieke martelingen. Een vrouw kan kennelijk veel verdragen op dat punt. Neemt niet weg dat ik zelf kannibalistische neigingen krijg bij de daders van dit soort misdaden. Je zou ze hun eigen afgesneden geslacht moeten laten opeten, gekookt, dat spreekt. Vrouwen die worden onderdrukt zijn nog steeds van alle tijden, verkrachting is een aantasting van de persoonlijke integriteit. Als je niet kiest voor zoiets is het dus een misdaad en ik vind dat we er nog steeds veel te gemakkelijk over praten en mee omgaan.
    —–
    emigrant 03/17/2010 09:21:01 AM
    @Leo: Mijn vraag ‘Hoe erg is het?’ had ik precieser kunnen formuleren: ‘Hoe komt het dat een zelfde gebeurtenis door de een heel erg, door een ander erg en door weer een ander nog draaglijk wordt gevonden?‘ Dat was namelijk de vraag die me bezig hield, en een begin van antwoord had ik gegeven met het vermoeden dat het van omgeving, verwachtingspatronen enz. afhangt.
    Voor mij zelf lijdt het geen twijfel dat verkrachting heel erg is, en ook ik zou een strengere behandeling voorstaan.
    Verkrachting in oorlogstijd schijnt systematisch voor te komen, het hoort er gewoon bij, lijkt het wel. De potentiële slachtoffers hebben daarover ook heel duidelijke verwachtingen. Toen in 1945 de Russen kwamen hebben de Duitse jonge vrouwen zich op zolder verstopt, zich als jongen verkleed enzovoort.
    ‘Verkrachting is een oorlogsmisdaad, en wordt nog steeds als zodanig aangepakt’, schrijf je. Nog steeds? Volgens mij wordt het pas zeer kort, misschien pas sinds de Tweede Wereldoorlog aangepakt. Ik vermoed dat het in de Eerste Wereldoorlog en daarvoor gewoon onbesproken bleef.
    Jij kan er ook wat van Leo, teruggaan naar de Oudheid. Tenminste als ik je lees over je kannibalistische neigingen en dat afgesneden geslacht dat de daders moeten opeten. Heel archaïsch. Hoewel, is koken niet te veel eer ….?

    —–
    Leo 03/17/2010 03:57:48 PM
    @Emigrant – In de overdrijving van de boodschap zit de aandacht al verpakt….Natuurlijk weet ik wel dat je dit soort jammerlijke figuren (laf, want alleen uit op macht via dwang) niet op de door mij aangegeven wijze van hun enige trots kunt ontdoen. Maar de dreiging alleen al zou veel helpen om het probleem wellicht te voorkomen. Nu komen nog veel daders er mee weg. De Balkanoorlogen hebben dat wel duidelijk gemaakt. Net als die in Afrika en zo voort….

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s