Arabieren en homoseksualiteit

Er kwam een verzoek, iets te zeggen over de homoseksualiteit in de Arabische wereld. Oei, dat is moeilijk, want wat weet ik er helemaal van? Ik kan alleen maar wat speculeren vanuit veertig jaar luisteren en waarnemen in Egypte. Op grond daarvan ben ik geneigd te zeggen: nee, vanouds bestond daar geen homoseksualiteit. Tenminste niet in de zin van een levenslange manier van zijn, van een identiteit, een coming out en eventuele professionele hulp daarbij, een life style en het hele gedoe eromheen.

Hebben Egyptische mannen dan geen seks met jongens of andere mannen, en vrouwen niet met vrouwen? Natuurlijk wel, waarschijnlijk zelfs meer dan bij ons. Het taboe erop is (was?) minder zwaar dan in Europa; bovendien is er moeilijk aan een persoon van het andere geslacht te komen.
Je moet dat alleen geen homoseksualiteit noemen. Dat woord is zeer negatief beladen. Hohoho! roept nu heel Nederland, jij wilt dat ze in de kast blijven? Dubbele moraal, huichelarij! Zeker, dat beveel ik sterk aan. Als de keuze is: je als homo laten koejeneren resp. ter dood brengen of een potje huichelen is het laatste te verkiezen. Bovendien is een dubbele moraal altijd spannender dan de enkele moraal van Amsterdam, met zijn open gordijnen. En het belangrijkste: daar is het niet hetzelfde als hier.
Traditioneel gingen mannen daar met vanzelfsprekend gemak met elkaar om; de lichamelijkheid werd daarbij niet buitengesloten. Op reis, bij bezoek, bij logeerpartijen werd er allicht een bed gedeeld, soms zelfs een deken, en van het een zal vaak genoeg het ander gekomen zijn. Bovendien gold vanouds: een huwelijkscontract heb je met het andere geslacht, maar gevoelens van vriendschap koester je voor geslachtsgenoten. (‘Ach, boys will be boys, nietwaar?,’ zei de moeder van een studiegenoot van me, toen bleek dat hij ‘iets had’ met een vriend van hem. Zou uw moeder dat ook zeggen?) Bovendien vonden machtsverschil en hiërarchische verhoudingen altijd al uitdrukking in seksueel gedrag.
Als je dit gedrag nu maar niet benoemt en je er niet voor altijd op vastlegt, bereid bent eventueel van rol te wisselen of iets met het andere geslacht te ondernemen (trouwen, kind), dan is er niet veel aan de hand. Of althans wás. Mannen met een sterk vrouwelijke inslag kunnen altijd nog als ‘hermafrodiet’ door het leven gaan; deze categorie wordt in het islamitisch recht erkend. (En mannelijke vrouwen? Weet ik niet.)
Wanneer je het gedrag echter wel benoemt breek je de code van de discretie, en erger nog, je wekt associaties met de drukdoenerige homoseksualiteit American style. Die wordt als een buitenlandse, nieuw geïmporteerde life style ervaren. Door sommigen gretig geadopteerd wordt hij door de meerderheid gehaat, niet in de laatste plaats omdat hij zo indiscreet is. Maar niet alleen die stijl wordt geïmporteerd; met de toenemende verwestersing wordt ook de uit Europa en Amerika stammende anti-homo-houding sterker. Omdat culturele ontlening altijd langzaam gaat zijn ze daar nu net zo verontwaardigd over dit ‘nieuwe’ verschijnsel als Amerikanen in 1950. Hang them high!
Dan is daar nog het islamitisch recht. Inderdaad zijn teksten van de oude rechtsgeleerden glashelder: homoseksueel gedrag is zondig en zwaar strafbaar. (Niet de geaardheid, want die kennen de rechtsgeleerden niet, en een ziekte is het ook niet.) Maar …. die rechtsregel heeft men eeuwen lang met schouder ophalen of een vette knipoog genegeerd, zoals zoveel van het islamitische recht. Leven en laten leven, nietwaar. De regel is weer boven water gekomen doordat het islamitisch recht tegenwoordig zo bloedserieus wordt genomen, én doordat de homoseksualiteit zichtbaarder is geworden.
De anti homo-houding heeft dus een burgerlijke en een religieuze component, wat haar extra sterk maakt. De vervolging wordt heviger doordat de reli’s onverzadigbaar zijn: alcohol en korte rokjes hebben ze al gehad; nu is er weer een nieuw onderwerp, dat bovendien goed aanslaat.

Is mijn mening hierover wat waard? Niet veel; ik kan niet in de zielen kijken en in de bedden nog minder. Maar ik werd wel bevestigd door de dikke roman van Michael Roes, Leeres Viertel (vertaald als Leeg kwartier). Deze auteur, een cultureel antropoloog, heeft in Jemen de zaak blijkbaar ‘participerend geobserveerd’. Het aardige is dat in zijn roman ook de fictieve notities van een Duitse reiziger uit 1800 zijn opgenomen, die eveneens kontakten met mannen heeft. Die kan er net zo min over praten; in zijn tijd was het ook in Europa nog geen punt.

4 reacties

Opgeslagen onder Nabije_Oosten

4 Reacties op “Arabieren en homoseksualiteit

  1. (Geredde reacties:)

    emigrant says: 31 January 2010 at 20:34
    De antropoloog Oskar Verkaaik schrijft in de NRC van 30 januari 2010 over de homoseksualiteit in Pakistan. ‘Waarom hebben Pakistanen geen probleem met homoseks?’ Tot mijn genoegen bevestigt hij mijn vermoedens dienaangaande.
    Twee meningen van hem: Waar homoseksualiteit een identiteit wordt, neem de weerzin tegen homoseks toe. En: Homovervolging is een westers ding, dat door zich moderniserende moslimmaatschappijen wordt overgenomen. Krek.

    Marjan says: 31 January 2010 at 21:02
    Dat genoegen, is dat omdat je bevestigd wordt in je vermoedens of omdat homovervolging toch vooral een Westers ding zou zijn?
    In het tweede geval zie ik niet waarom dat beter is of minder erg.
    Als je als Nederlandse homo door een groepje Marokkaanse jongetjes in elkaar geslagen wordt dan lijkt het me een schrale troost dat homoseks in Pakistan onder bepaalde voorwaarden best mogelijk is.

    emigrant says: 31 January 2010 at 22:17
    @ Marjan: Het enige genoegen is dat ik een goede kijk bleek te hebben op iets waarvan ik geen verstand heb.
    Het is bizar, maar het is echt waar: die rotmarokkaantjes en ook de halve gare imam Moumni, zijn anti-homo, omdát ze een flink stuk verwesterd zijn. In de oude tijd hadden moslims er geen moeite mee.

    emigrant says: 24 July 2011 at 09:18
    Blijkbaar had ik het inderdaad goed aangevoeld en gezien. Nu is er een prachtig boek verschenen van Th. Bauer, Die Kultur der Ambiguität. Eine andere Geschichte des Islams, Berlijn 2011. Daarin staat ook een hoofdstuk over de ambiguïteit van de lust. Homoseksualiteit heeft zich in Europa moeizaam ontwikkeld van zonde tot ziekte tot een identiteit waarop men zich moet vastleggen. En nu gaat het Westen zegenend door de wereld en wil mensen die identiteit aansmeren, met de pretentie dat zijn pas 50 jaar oude visie universeel geldig is! En dat ook nog onder het mom van bevrijding.
    Zoals altijd zijn er buiten de grenzen mensen die willen verwestersen; die nemen dat schema over en merken pas later dat zij hun eigen cultuur voor iets armoeiigs hebben ingeruild en ook nog hun vrijheid verliezen. Homo en hetero, het is werkelijk een nogal armzalig schemaatje. Mij schiet een zin van Lawrence Durrell te binnen, vlak aan het begin van Justine, waar hij over Alexandrië schrijft: ‘But there are more than five sexes, and only demotic Greek seems to distinguish among them.’ Durrell kende geen Arabisch.
    Dat boek van Bauer zou overigens iedere verdere discussie en tobberij over de islam overbodig maken. Maar de voorstelling dat mensen zoiets gaan lezen is natuurlijk utopisch. Het telt 462 bladzijden en vergt nadenken en concentratie, dat is te veel verlangd.

    Leo says: 24 July 2011 at 10:32
    @Emigrant – De liberalisering van de maatschappij t.o.v. homoseksualiteit lijkt mij iets dat past in de 21e eeuw. En er zijn nog genoeg culturen en gemeenschappen die nog lang niet toe zijn aan die 21e eeuw. Die zijn blijven steken in boeken en geboden van een jaartje of tweeduizend geleden. Het waren de Grieken die indertijd de homoseksuele relaties als ‘normaal’ ervoeren. Het verhaal over Alexander de Grote is wellicht een prima voorbeeld daarvan. Pas toen de kerkgenootschappen, zelf niet wars van allerlei homo- en pedoseksuele gedragingen, veroordelingen uitspraken over deze vorm van seksualiteit ging het mis. En dat is in feite nog zo. Men doet enorm spastisch over dit menselijke fenomeen, maar dekt aan de andere kant pedoseksueel misbruik van jonge kinderen met de mantel der liefde af. Of veroordeelt verkrachte vrouwen tot steniging en dood. Dubbele moraal, het hoort bij achterlijke culturen….helaas.

    emigrant says: 24 July 2011 at 10:58
    Je bedoelt de verwestersing van de maatschappij? Die lijkt me erg op zijn eind lopen. Dat Amerika niet meer navolgenswaardig is ziet langzamerhand iedereen en van Europa gaan al langer geen impulsen meer uit.

    Leo says: 25 July 2011 at 15:20
    @Emigrant – Als dat zo is vrees ik met oprechte angst voor wat ons te wachten staat. Terug naar de middeleeuwen waarin de achterlijke geestelijkheid het weer voor het zeggen krijgt en de wereld weer terug zal vallen naar de donkerste dagen van de geschiedenis. Weinig hoopvol vooruitzicht. Zeker voor onze kinderen….

    emigrant says: 26 July 2011 at 10:56
    De woestijn, Leo, je vergeet de woestijn …. Heb je mijn teksten dan helemaal niet gelezen?

    Leo says: 26 July 2011 at 12:10
    @Emigrant – Die woestijn kan ook geestelijk ontstaan. Als we achterlijk worden gehouden, onmondig en vrouwen naar het tweede plan en homo’s op het schavot eindigen…

  2. @Marjan: Na herplaatsing ten gevolge van het web-log debakel heb ik deze tekst opnieuw doorgelezen, en ik moet achteraf zeggen dat ik nóg een genoegen heb gehad. Namelijk het ontdekken dat het met de seksualiteit buiten Europa heel anders is geregeld dan hier. In Pakistan, in Egypte, wie weet ook in het oude China of India. Met andere woorden: wat Europa ervan denkt zit niet in de menselijke genen, maar is slechts een traditie. Die kunnen we dus desgewenst ook schouderophalend overboord gooien. We zijn toch niet de enigen die gelijk hebben; dat is bevrijdend en dat stemt me ook heel verheugd.

  3. Marjan

    Jij hebt dus nog dingen kunnen redden uit de puinhoop van web-log. Ik denk dat ik te laat ben. Ik heb te lang gedacht dat het nog wel goed zou komen en/of was te lui om iets te doen.
    Ik maak mezelf graag wijs dat sexualiteit in de kern vooral iets dierlijks is, iets universeels, iets dat hoort bij onze natuur. De praktische invulling verschilt misschien bij andere culturen maar het hart en de onderbuik zijn eender.

    Ik was vorige week in Marokko en keek natuurlijk om me heen. Je ziet daar, net als overal dat mensen elkaar lief, mooi, leuk of aantrekkelijk vinden. Het viel me wel op dat in Marokko mannen inderdaad veel kleffer met elkaar omgaan als hier. Het viel me op dat ook op het oog kleine, grijze, saaie, kleurloze mannen elkaar bijv. bij een ontmoeting of afscheid enthousiast knuffelen, zoenen. Voor verborgen homo’s kan ik me voorstellen dat het prettig is dat gewoon aanraken geen probleem is.
    We hebben in Marrakech overigens twee zeer nichterige homo’s gezien: een nederlandse reisleider van ca 50 jaar en een jonge Marokkaan met botox-lippen, verwijfd kapsel en strakke hippe kleren. Niemand reageerde er op.

  4. @Marjan: De onderbuik wel; het hart niet volgens mij. In het oude Bagdad had een man mannen voor de mooie gevoelens en de vriendschap, en een of meer vrouwen voor de seks en de voortplanting. (Mocht hij zin krijgen in een jongen dan kon dat ook.)

    Ik het het sterke vermoeden dat vóór de uitvinding van de homoseksualiteit in de negentiende eeuw de mannen in Europa ook ‘kleffer’ met elkaar omgingen. In Zuid-Europa in ieder geval, maar ook in Duitsland.
    Je keuze van het nogal negatieve woord ‘kleffer’ illustreert precies wat er aan de hand is. Vroeger konden mannen nog gewoon intiem bevriend zijn zonder dat iemand er iets kwaads (‘verborgen homo’s’) bij dacht. Zoals vrouwen dat nog steeds kunnen. In de laatste hele of halve eeuw blijven mannen op afstand van elkaar, omdat ze anders voor homo versleten worden, wat vooral in ons gidsland USA heel erg is. Ook soft gedrag geldt als homo, dus iedereen speelt maar zo’n beetje voor lonely wolf of bikkelharde Rambo.
    In traditionele islamitische maatschappijen, die nog niet het Westen imiteerden, was dit nog geen punt en kon iedereen gezellig doen waar hij zin in had.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s