Terug uit de hel

Dat was prachtig, het symposium over de islamitische hel in Utrecht. Het was eerder paradijselijk, want het symposium was spannend en Utrecht bleek een erg mooie stad te zijn. Dat wist ik eigenlijk wel, maar ik was het vergeten. Een beetje hels-sadistisch waren alleen het zeer lange wachten op het matige eten (we hebben twee restaurants bezocht), en de treinreis er naar toe. De profeet zei het al: السفر قطعة من العذاب ‘Reizen is een deel van de hellestraf.’ Op de heenreis anderhalf uur vertraging, op de terugreis twee. Ze bouwden aan het spoor; goed, goed: dan wordt het beter dan ooit, willen we maar geloven.
Voor mij was het het laatste wetenschappelijke congres gedurende mijn werkleven, en dat gaf een vreemd gevoel. Enerzijds het nog eens goed indrinken en genieten allemaal, anderzijds het gevoel dat het er allemaal niet meer toe doet. Maar als ik niet meer moet wil ik meer. Het resultaat, ook van de ontmoetingen met collega’s is, dat ik in de periode tot de kerst vier artikelen ga schrijven. Ben je nou helemaal gek geworden? Laatste stuiptrekkingen heet zoiets. En van de zomer ga ik al aan de slag met de uitgave van de Azama tekst over de hel; nee eigenlijk vandaag al een beetje. Daarover ga ik het hier maar niet hebben; wie zich ervoor interesseert kan nu op een aparte webpagina terecht.
De piek in de werkstress ligt nu ook achter me; nog twee maanden les geven, hoofdzakelijk vanuit routine, en het is gepiept. Kapot ben ik wel, heb zwaar roofbouw op me zelf gepleegd. Maar vanaf nu kan ik aan het herstel gaan werken. De winterdeken kan ook de kast in.
Vrijdag is hier het afscheidscongresje te mijner ere. Daartoe had ik een nieuw zomerjasje nodig, want het kon wel eens flink warm worden. Omdat ik geen tijd heb om naar Frankfort te gaan wilde ik dat ook maar in Utrecht kopen. Ik had er een half uur de tijd voor. En ziedaar, op het Oudkerkhof is een klassieke herenzaak – tip van mijn zwager, dank! – waar je goed geholpen wordt. Een verkoper die snel begreep wat ik nodig had en dat gewoon uit de kast haalde. Ja, dat is dienstbaarheid, maar niet in de zin van serviel. Nu heb ik weer eens een ‘Nederlands’ jasje. Voorname nonchalance, dat ontbreekt in Duitschland een beetje.

Klein-klein

Van economie weet ik niets. Wel weet ik uit ervaring dat je als je krap bij kas zit, twee dingen kunt doen. 1. Zorgen dat er meer in je portemonnee komt. 2. Zuinig gaan leven met het weinige geld dat je nog hebt. Als je nog iets van leven in je hebt is de eerste mogelijkheid natuurlijk te verkiezen. De regering Rutte heeft die mogelijkheid niet gekozen; integendeel, zij was niet vitaal, niet creatief, heeft door haar hufterige eilandmentaliteit mogelijke handelspartners afgestoten en heeft haar eigen groeimogelijkheden gesaboteerd.
Maar Nederland had de regering Rutte gekozen; het verdient dus niet beter.

Kattendruk

De werkdruk was erg groot deze weken, en er komen er nog twee. Het is alleen uit te houden omdat er daarna nóóit meer werkdruk zal zijn, tot in der eeuwigheid niet. Een gevolg is dat ik slecht slaap, en als dat een paar nachten aanhoudt raak je in een onaangenaam slechte conditie.
Vrijdagnacht heb ik in een hotel in Aken doorgebracht, om zaterdag op tijd bij een familiebijeenkomst in Nederland te kunnen zijn. Ik had in Aken niets te doen en besloot na een warm bad om tien uur naar bed te gaan, met open einde, dat immerhin 7.45 bleek te zijn. Daar lag ik dan, in een comfortabel bed. Het lichaam was onbeweeglijk, de ademhaling rustig. Een waarnemer zou gedacht hebben dat ik sliep, maar de geest ging als een razende te keer. Zoals het Schriftwoord zegt:

Ik sliep, maar mijn hart was wakker (Hooglied 5:2),

een eigenschap die in de literatuur over Mohammed aan profeten wordt toegeschreven. Zou er voor mij nog een late roeping …? nee, daar wil ik niet aan denken.
Te tobben viel er niets. Maar alles maalde in hoog tempo door elkaar heen: gevoerde gesprekken, nog te voeren gesprekken, monologen, liederen, opsommingen, Griekse straatnamen: Dragatsaniou, Charilaou Trikoupi, Perikleous enzovoort. Nooit heb ik bij mezelf zo een scheiding tussen geest/ziel en lichaam kunnen waarnemen. Blijkbaar wordt dan de harde schijf gedefragmenteerd, de geheugenstof opnieuw gerangschikt; misschien het overtollige gewist (hoewel dat meestal tegenvalt). Vermoedelijk is dit het wat wij doen wanneer wij slapen, en bij uitzondering kon ik er nu eens getuige van zijn.
Wel wat geslapen nog, maar met strak aangespannen armen en benen en zere voeten wakker geworden. Een ‘verkwikkende slaap’ was het niet geweest. Toch was ik wel weer fit genoeg om de resterende tweeëneenhalf uur naar West-Brabant nog te rijden. De dag tevoren was ik eerlijk gezegd een gevaar op de weg.

Droompjes gehad; het laatste herinner ik me, omdat ik er wakker van werd. Ik was in een huis waar gebrekkige dieren, of dieren die in ellendige omstandigheden waren gevonden werden verzorgd. Er was daar een prachtige grijs-blauwe poes, groot en zwaar, die erg aanhankelijk was en zelfs opdringerig. Behoorlijk getikt, voor een poes. Blijkbaar had ze in haar jeugd weinig liefde ontvangen en was er ook niemand onder de indruk geweest van haar nobele uiterlijk. Toen ik eenmaal in bed lag bleek de poes te zijn meegekomen, hoewel ik haar uitdrukkelijk had buitengesloten. Ze lag zwaar bovenop mij, ik wilde haar wegduwen maar ze verzette zich. Bij het ontwaken bleek ik bezig te zijn met mijn ene hand tegen de andere aan te duwen.

Vertaalfout

De krantenfoto van een Griekse staatsjet waar een hoge pief in zat herinnerde mij aan het slechte vertaalwerk waar Griekenland in grossiert. Hellenic Democracy stond er op dat vliegtuig, en dat is fout.

Ellinikos, -ki, vroeger ooit als hellenikos uitgesproken, is het Griekse woord voor ‘Grieks’. Er is geen aanleiding dat onvertaald of half onvertaald te laten. We zeggen ook ‘Japan’ voor Nippon en ‘India’ voor Bharat. In het Engels zegt men niet: *Français, *Misri, maar French en Egyptian.

Demokratia is een interessant Oudgrieks woord, dat is blijven hangen en in een bepaalde betekenis in vele talen is overgenomen. Natuurlijk betekent het ‘democratie’, maar het betekent ook ‘republiek’. Wanneer het gaat om de officiële naam van een staat is het laatste woord op zijn plaats.

The Greek Republic dus? Niet helemaal. Er zijn talen die graag een adjectief gebruiken in zulke officiële namen: République française, Repubblica Italiana, maar in de Germaanse talen schijnt dit niet het geval te zijn. Daarom in het Noorden liever Republic of Greece, Republiek Griekenland, Republiken Grekland enz.

Een buurland van Griekenland heet officieel Republika e Shqipërisë. Niemand ziet er een been in om dat weer te geven als ‘Republic of Albania’. Maar in het geval Griekenland is er vaak een opmerkelijke tolerantie voor een slechte vertaling. Respect voor het oeroude woord demokratia? Of geen zin in weer gezeur uit de Balkan? De Grieken hebben blijkbaar half en half begrepen dat ze een fout gemaakt hebben: soms zie je ook Hellenic Republic.

Zijn er in Griekenland dan geen mensen die goed Engels kennen? Jawel hoor, behoorlijk veel zelfs. Maar ze zitten in de knoop met hun eigen culturele erfenis; het is eerder een soort chauvinisme dat ze tot dit soort wantaal aanzet. Ik heb ook eens iemand erg boos gemaakt door erop te wijzen dat het woord ‘dinosaurus’ (δεινόσαυρος) weliswaar Grieks is, maar toch in 1842 door een of andere Engelsman is bedacht. Nee, nee, dat kon niet, dat was Oudgrieks! Maar de dinosaurus werd pas in de negentiende eeuw (uit)gevonden…

Paasdroom

Eindelijk weer eens een droompje gehad, en zo passend bij het seizoen.
Ik had zes eieren gekocht, in zo’n grijs kartonnen geval. Thuisgekomen merkte ik dat er één ei kapot was. Geen wonder, het was heel wat groter dan de andere, al bijna een ganzenei (voorheen: ganzeëi). De verpakker had het toch in het te kleine kartonnetje gedrukt en daarbij was het kapot gegaan.

Wat wil de dichter hiermee zeggen? Niets, wil ik hopen; het is een zinloze droom. Zin was er al zo veel in mijn leven.

Gekke Koeien

T. is dood, in Zweden. Hij is gestorven aan Creutzfeld-Jakob, ook bekend als de Gekke Koeienziekte. T. was vegetariër, maar die ziekte komt in het Noorden een enkele keer ook zonder koeien voor. Iets met erfelijkheid.

Blijverdje 2

Dokter, ik ben vandaag zo vrolijk; waar kan dat aan liggen? Aan die pilletjes die U mij hebt gegeven? Maar dat zijn geen psychopharmaca, en volgens de bijsluiter zou ik er juist misselijk van moeten worden. Misschien ben ik gewoon blij dat er iets aan mijn kwaaltje wordt gedaan.
Of het komt omdat het voorjaar is.
Of omdat ik een nieuwe fietsbel heb gekocht en het fietsseizoen heb geopend met een bescheiden tochtje naar Roth. Opzij, skateboarders, rolstoelen, kinderwagens en vooral overdwars stilstaande Duitse fietsers, here I come! De wereld is wel weer lelijker geworden, vooral bij Argenstein. Maar zij belooft de schande der verwoesting binnenkort met jong groen te overdekken; kom, geven wij haar een kans.

Misschien is de diepste grond van mijn welbehagen wel dat ik gisteren mijn website over Arabisch en  islam, die in het Nederlands al bestond, ook in het Duits heb gelanceerd. Ik heb lang geaarzeld, want ik vond mijn toon eigenlijk te onduits. Mag je in dit land wel luchtig en ironisch schrijven? Ik heb toch maar geen toestemming gevraagd en het gewoon gedaan. Het besluit heeft mij genomen. Een stuk of tien items staan er al in. Welnu, er schijnen mensen te bestaan die graag iets exotisch lezen, zoals ze ook Maarten ’t Hart graag hebben vanwege de Hollandsheid. De collega’s waren enthousiast, en nu wachten we maar op de reacties van de zure nazi’s en de boze moslims. Dat met die doodsbedreigingen loopt hier altijd wat hoger op dan in Nederland. De zoekmachines slaan pas over een maand aan, naar ik begrijp.
Dat is dus een nieuwe stap in de richting van integratie in Duitsland. Van de weeromstuit leer ik zienderogen beter Duits te schrijven. Ik laat het wel nakijken, maar om dat tot in alle consequentie te doen is haast onbegonnen werk. Dus ook in dit opzicht blijft het wat flodderig. Of ik ooit nog een rijk Duits zal leren schrijven? Lezen doe ik genoeg, maar dat helpt blijkbaar niet.

Uit pure integratiedrang heb ik onderweg een Nussecke gegeten, een spul dat ik eigenlijk helemaal niet lust en waarvan ik een beetje misselijk ben geworden.

Naar Blijverdje 1